Wapen van Colijnsplaat

Wapen van Colijnsplaat

Colijnsplaat is een dorp in de gemeente Noord-Beveland. Het is een kleine gemeenschap en telt ongeveer 1.500 inwoners.

Tot 1941 was Colijnsplaat een zelfstandige gemeente. Daarna was het tot 1995 een onderdeel van de gemeente Kortgene om uiteindelijk, bij het vaststellen van de nieuwe Zeeuwse gemeenten een deel werd van de gemeente Noord-Beveland.

Voorstelling Keltisch dorp aan het begin van de jaartelling

Voorstelling Keltisch dorp aan het begin van de jaartelling

 In de omgeving van het huidige Colijnsplaat lag aan het begin van onze jaartelling de Keltische nederzetting Ganuenta. Deze nederzetting werd bewoond door de Frisiavoni. (Keltisch: Freo hyse ea wune = Zij die op het eiland Freo wonen). Freo stond voor de God Freyr. Hier bevond zich een tempel voor de godin Nehalennia. (zie geschiedenis van Zeeland – begin van de jaartelling).

Nehalennia was een godin uit de Romeinse tijd. Zij moest bescherming bieden aan zeevarenden en andere reizigers. In het begin van de jaren zeventig van vorige eeuw werden door vissers grote altaarstenen van de voormalige tempel opgevist. Er werd ter herinnering aan Nehalennia een fraaie replica van haar tempel gebouwd.

De Voorstraat

De Voorstraat

 

Het huidige Colijnsplaat is in 1598 ontstaan door het droogleggen van de Oud-Noord-Bevelandpolder. De naam is afgeleid van de schor Colinsplate die toen gedeeltelijk werd ingedijkt. De naam van deze schor wordt voor het eerst genoemd in 1489.

Joachim Michelsz. en Adriaen Schaers legden de grondslag door de rechthoekige omtrek van het dorp te markeren. Zij groeven kaarsrechte greppeltjes om de kavels af te bakenen. Het dorp werd planmatig opgezet als voorstraatdorp met kaarsrechte percelen. Als men een bank voor een huis wilde plaatsen, dan moest deze haaks op het huis worden geplaatst. Het was voor die tijd heel bijzonder dat een dorp zo gestructureerd werd gebouwd. Bepalend voor het gezicht van Colijnsplaat is de prachtige Voorstraat met haar leuke winkeltjes en statige panden.

Bijna alle straten van Colijnsplaat lopen evenwijdig aan de Voorstraat of staan hier haaks op.

 

In 1599 werd de Heerlijkheid Colijnsplaat gesticht. Vanaf de 17de eeuw voerde de heerlijkheid haar eigen wapen. De latere gemeente nam het wapen over en voerde dit tussen 1816 en 1941 als gemeentewapen. Op 20 februari 1816 werd het wapen bij Koninklijk Besluit toegekend.

Op het wapen treffen we op goud een patrijs van natuurlijke kleur op een grond van sinopel (groen).

Het wapen werd gebruikt tot 1941, het jaar waarop Colijnsplaat fuseerde met Kats en Kortgene tot de nieuwe gemeente Kortgene.

De eerste bewoners van Colijnsplaat waren voornamelijk landbouwers. In 1599 werd een haven aangelegd die van Colijnsplaat een aantrekkelijke aanlegplaats maakte. De haven werd vooral gebruikt voor het transport van graan naar Schouwen-Duiveland. Ook ontstond er een veerdienst op Zierikzee.

In de eerste helft van de 17de eeuw kreeg Colijnsplaat te maken met een drama. In een paar jaar tijd kreeg het dorp tot twee keer toe te maken met een pestepidemie. De bevolking werd gedecimeerd en de handel en de haven kwamen stil te liggen. Er heerste overal armoede en honger. Het duurde ruim vijftig jaar voor Colijnsplaat er weer enigszins bovenop krabbelde.

De Oude Molen

De Oude Molen

 

In 1727 werd de, wat nu genoemd wordt, “de Oude Molen” gebouwd. In 1864 kwam er een tweede molen, “de Nooitgedacht”, die ook wel de nieuwe molen wordt genoemd.

In 1796 werd de Zaalkerk in gebruik genomen. Dat is een rechthoekig kerkgebouw dat uit één beuk of één schip bestaat. Voor in de kerk werd een nis gebouwd, de z.g. apsis, waarin het altaar of  een kansel werd gebouwd. De protestantse eredienst, welke in de loop van de 16de eeuw opkwam, had behoefte aan zaalkerken. Tijdens de diensten stond de preek centraal en de zichtbaarheid van de dominee was dus van groot belang.

De Zaalkerk van Colijnsplaat

De Zaalkerk van Colijnsplaat

 

In hetzelfde jaar als de kerk werd het “herenhuis” het voormalige gemeentehuis gebouwd. Dit is een van de oudste gebouwen van Colijnsplaat. Het werd in 1796 gebouwd als een eenvoudig rechthoekig gebouw met een poortje en een toren.

Tijdens de watersnoodramp van 1953 werd Colijnsplaat als door een wonder gespaard. Een aantal mannen probeerden de vloedplanken en de steunbeer die onder de druk van het water dreigden te bezwijken tegen te houden. Door de storm was een vrachtschip losgeslagen. Dit schip kwam als een golfbreker voor de coupure of het dijkgat (de onderbreking in de waterkering) te liggen. Hierdoor werd een overstroming van Colijnsplaat voorkomen.

In 1993 werd een monument, gemaakt door Jan Haas, onthult dat de naam “Houen jongens” draagt en aan deze gebeurtenis herinnert.

Houen Jongens

Houen Jongens

 

Het is overigens niet het enige monument in Colijnsplaat wat aan watersnoodrampen doet herinneren. Op de dijk staat het “Monument voor de Verdronken Dorpen” van Lydia Schouten. Hierbij wordt stil gestaan bij de vloed van 1134, waarna de bedijking van het land ter hand werd genomen, later, in 1404, de eerste Sint Elisabethvloed en in 1530, de Sint Felixvloed. Het staat symbool voor tweeduizend jaar strijd tegen het water.

Met dit monument worden de 117 verdronken Zeeuwse dorpen in herinnering gebracht, waarvan de namen in de traptreden van de dijk zijn aangebracht. Uit het monument klinken geluidscomposities. Als u die wilt horen dan moet u bovenstaande jaartallen goed onthouden. De composities worden gespeeld om 11:34 – 14:04 en 15:30 uur stipt.

In de afgelopen tijd is er nogal gerommel geweest om dit monument. Aanvankelijk kwam het tot stand op initiatief van de provincie en viel het onder de verantwoording van de Provincie Zeeland. Maar deze wilde dat de gemeente Noord-Beveland de zorg voor het gedenkteken over zou nemen. Deze voelde daar echter niets voor. Zij verschuilde zich achter het argument dat er bij het stichten van het monument sprake was van een grensoverstijgend initiatief en belang. Zij probeerde dan ook de verantwoording door te schuiven naar het “Waterschap Scheldestromen”, zich beroepend op het feit dat het monument op een zeewering staat die eigendom is van het waterschap.

Monument Verdronken Dorpen

Monument Verdronken Dorpen

 

Uiteindelijk maakte het Watersnoodmuseum een einde aan het gekrakeel. Zij wierp zich, het belang van het monument in gedachte, op als nieuwe eigenaar. De gravures aan de voet van de toren, met daarin de namen van de verdronken dorpen verkeren in bijzonder slechte staat door de invloed van wind en water. De provincie heeft toegezegd, voor de overdracht aan het Watersnoodmuseum, het monument volledig te restaureren.

Met de aanleg van de Zeelandbrug veranderde de toekomst van Colijnsplaat ingrijpend. Het veer naar Zierikzee werd overbodig. Het Veerse Gat werd afgesloten en de havens van Veere en Arnemuiden werden onbruikbaar.

In Colijnsplaat werd een nieuwe vissershaven aangelegd met een bijbehorende vismijn. Elke donderdag wordt hier vis geveild. Maar niet alleen vis, ook garnalen. Colijnsplaat heeft de grootste garnalenomzet van Nederland.

Naast de vissershaven is een moderne jachthaven aangelegd, met plaats voor ca. 500 pleziervaartuigen.

Statige voordeur in de Voorstraat

Statige voordeur in de Voorstraat

Colijnsplaat is een rustig, maar vooral schilderachtig dorp, rijk aan cultuur. In het centrum kunt u alles vinden. Van een supermarkt tot de warme bakker. Aan de Voorstraat vindt u het Solexmuseum, waar u alles kunt vinden over de geschiedenis van dit fameuze motorfietsje. Elk jaar wordt in Colijnsplaat gestreden om de Peelandcup, een wedstrijd voor Solexen, die start en eindigt in de Voorstraat. Er komen twee categorieën in actie; de snelle en de ludieke Solexen.

Ludieke Solexrace

Ludieke Solexrace

 

In de gemeente wordt over de gezondheid van de bewoners gewaakt door de apotheekhoudende huisartspraktijk van Delft aan de West Kerkstraat.

Er is één basisschool, “Het Stelleplankier”. Alle vijf groepen zijn in één modern en functioneel gebouw gehuisvest en de school biedt plaats aan 130 kinderen. Het team bestaat uit 10 leerkrachten waaronder een paar parttimers.

 

Het dorp heeft geen VVV. Wel kunt u in Café “de Linden” aan de voorstraat allerlei informatie en documentatie ophalen.

Colijnsplaat is de geboorteplaats van Johannis de Rijke, een waterbouwkundige die internationaal, maar vooral in China en Japan, zijn sporen verdiende. En borstbeeld van De Rijke staat, naast de kerk opgesteld. Op de havendijk vindt u een kopie van een standbeeld dat in de Japanse stad Nagoya voor hem is opgericht.

Borstbeeld Johannis de Rijke

Borstbeeld Johannis de Rijke

 

Colijnsplaat is een typisch Zeeuws dorp waar de bron van bestaan wordt gevormd door landbouw en visserij. Maar toerisme speelt, zeker in ze zomermaanden, een belangrijke rol.

De Colijnsplaatse dagen in augustus worden druk bezocht en geven de bezoekers een goede gelegenheid om de gezellige visserssfeer op te snuiven.

Het Peerockfestival wordt jaarlijks op de laatste vrijdag van juli gehouden. Op dit avondvullend spektakel treden tal van bands op die verschillende muziekstromen vertegenwoordigen.

Voor u als toerist de moeite van een bezoek zeker waard.