Kats is een voormalige gemeente gelegen in het zuidoosten van het eiland Noord-Bevelend. Onder klein verstaan we een klein ringstraatdorp. Hiermee wordt bedoeld dat er een lange rechte straat van de kerk naar de haven loopt, met daarop haaks aansluitende zijstraten Het aantal inwoners bedraagt ca. 400. Voornamelijk heel tolerante mensen die gezamenlijk een hechte gemeenschap vormen.

Wapen van Kats

Wapen van Kats

Het dorpje ligt vlak bij de Zeelandbrug.

In het dorp wonen relatief veel kunstenaars. Zij hebben de betrekkelijke rust van Kats, de dorpen in de omgeving en het prachtige landschap gekozen om inspiratie op te doen en te werken. In een aantal huiskamers hebben zij hun atelier ingericht. Het is dus niet zo raar dat er regelmatig exposities plaats vinden in het dorp. Op diverse plaatsen in Kats vindt u leuke kunstwerken die het creatieve karakter van het dorp een extra dimensie geven.

In een middeleeuws document uit 1208 wordt het dorp genoemd als Suburchdike. Er zouden dus banden hebben bestaan tussen (toen nog) Catz en Souburg. Historici gaan ervan uit dat de kerk van Catz inderdaad afhankelijk was van die van Souburg, die toentertijd zeer belangrijk was. Het is aannemelijk dat deze kerkelijke afhankelijkheid ook economische afhankelijkheid betekende. Het middeleeuwse Catz was een welvarend dorp, met een drukbezochte haven.

Tijdens een stormvloed op 5 november 1530 verdween echter heel Noord-Beveland in de golven. In Catz kwamen 150 mensen om het leven. In 1532 was het opnieuw raak. De Allerheiligenvloed veegde vrijwel alle bebouwing van het eiland weg.

Hervormde kerk van Kats

Hervormde kerk van Kats

In 1598 werd een deel van Noord-Beveland opnieuw ingepolderd. Het nieuwe Catz is planmatig ontwikkeld, met een Voorstraat beginnend bij de oprit van de vroegere haven en uitlopend op de kerk.

De dorpen Catz, maar ook Colijnsplaat, werden volgens een stramien van rechthoekige en haaks op elkaar staande kavels herbouwd.

De naam Catz is waarschijnlijk afkomstig van een gelijknamige familie. Deze werd in een oorkonde uit 1209 als genoemd als Caths. Schijnbaar was deze familie eigenaar van de plaats.

Catz groeide slechts langzaam. De oorzaak hiervan waren pestepidemieën in 1603 tot 1605 en opnieuw in 1650. In 1609 stonden er slechts zeven huisjes. In 1629 was het aantal gestegen tot 20. Maar wel was er al een molen. Ondanks alle tegenslagen bleef Catz gestaag groeien. In 1659 was het aantal inwoners zover gegroeid dat er een hervormde gemeente kon worden gesticht. In 1687 werd een kerk gebouwd. Deze kerk, een veelgebruikte trouwlocatie, is nog steeds in gebruik en kunt u vrij bezoeken.

In Kats, zoals het tegenwoordig wordt genoemd, sluimerde de tijd voort. De inwoners, bewerkten hun akkers en genoten elk op hun eigen manier van het leven. In 1922 werden de inwoners opgeschrikt toen de oude middeleeuwse molen op de dijk in vlammen opging.Vanwege de geringheid van de dorpen besloten Colijnsplaat, Kats en Kortgene fusieplannen te ontwikkelen. In 1942 gingen de drie dorpen op in de gemeente Kortgene.

Tijdens de Watersnood bleef Kats redelijk vrij van ellende. Er vielen geen slachtoffers.

Tijdens de gemeentelijke herindeling ging de gemeente Kortgene op in de gemeente Noord-Beveland.

In 1998 vierden men het 400-jarig bestaan van Kats. En jawel, in 2008 het 800-jarig bestaan. Om misverstanden te voorkomen; beide vieringen hadden betrekking op de plaatsen waar Kats ooit had gelegen.

Katse plaat

Katse plaat

Voor de kust, half in de Oosterschelde, ligt het natuurreservaat “Katse Plaat”. Deze plaat met een omvang van ongeveer 6 ha. is eigendom van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten.

Vanwege de wisselende getijden in de Oosterschelde staat de plaat bij vloed gedeeltelijk onder water.

Bloemenliefhebbers moeten zeker op bezoek gaan in de 4 ha. grote landschapstuin. De Zeeuwse Rozentuin zoals deze heet, met meer dan 1.000 verschillende rozen en ongeveer 100 verschillende clematissen. Bijzonder zijn de speciaal aangelegde Engelse- en klassieke tuin. In de Zeeuwse Rozentuin treft u rozen die u nergens anders in Nederland kunt zien.

de Zeeuwse Rozentuin

de Zeeuwse Rozentuin

In Kats zijn een aantal mogelijkheden om de inwendige mens te versterken, zich maar verwennen.

Er is een kleine rustige camping met 25 plaatsen. Deze ligt aan de doorgaande weg van Goes naar Zierikzee. Ideaal als rustplaats voor de doortrekkende camperaar, maar ook voor de caravanner. In de onmiddellijke omgeving zijn een aantal andere campings gevestigd.

Als u op vakantie bent in Zeeland, vergeet dan zeker niet het schilderachtige Kats met een bezoek te vereren.

Topfoto – De inspirerende omgeving bij Kats © Evelyne Scheijbeler