Op 29 augustus 1868 werd Neeltje Lokerse geboren in Yerseke. Ze was het oudste kind van Jan Lokerse en Neeltje Louisse die een orthodox protestants boerengezin vormden. Neeltje was de oudste van zes kinderen, waarvan er drie al op heel jonge leeftijd overleden. Neeltje was acht toen haar vader stierf. Op haar tiende hertrouwde haar moeder met Jacob Mallekoote, maar dit huwelijk hield slechts vijf jaar stand.

Yerseke floreerde in die periode door de oesterteelt, de bevolking groeide explosief maar de moraal daalde. Voor meisjes die aan de zelfkant van de maatschappij leefden was er de mogelijkheid in de vis te gaan werken of dienstbode te worden. Neeltje koos, noodgedwongen voor het laatste. Toen ze twaalf was begon haar ‘carrière’ als dienstmeid. Eerst vond ze werk in de regio, in Goes, bij de gegoede burgerij, later, vanaf 1892, verhuisde ze naar Holland en ging aan het werk in Amsterdam en ’s Gravenhage. Zij bleef daarbij altijd haar Zeeuwse klederdracht trouw.

Neeltje Lokerse - Zeeuwse Bibliotheek - Personendossier

Neeltje Lokerse – Zeeuwse Bibliotheek – Personendossier

In 1900 was ze in dienst bij de ongehuwde Sebastiaan Burghout. Hij was op dat moment 23 en had een eigen kantoor waar hij werkte als practizijn, een deftige naam voor juridisch- en verzekeringsadviseur. Hij wist Neeltje te paaien en ze begon een verhouding met hem. Zij raakte in verwachting van hem, maar tot verbittering van Neeltje werd zij ontslagen en weigerde Burghout het kind te erkennen.
Na de geboorte van haar zoon Cornelis weigerde Burghout zelfs iedere vorm van ondersteuning.

Met haar kind vertrok Neeltje terug naar Yerseke waar ze voorlopig introk bij haar moeder. In 1902 trok ze opnieuw naar Den Haag waar ze werk vond bij een keurig en welgesteld huishouden. Haar zoon Cornelis, die tot Jan was omgedoopt, bleef een blok aan haar been. Het was een christelijk-socialistische huisschilder die bereid was, tegen betaling, Jan als pleegkind op te nemen. Vanaf dat moment had Neeltje haar handen vrij.

Zij had uitgevonden dat Burghout op 12 september 1902 werkzaam zou zijn in het kantongerecht op het Binnenhof. Een kinderwagen voor zich uit duwend ging Neeltje de zitting bijwonen. Na afloop hiervan volgde ze Burghout naar de hal. Ze haalde een pistool uit de kinderwagen en loste een schot op Burghout. Gelukkig miste ze.
Ze werd meteen overmeesterd, ontwapend en gearresteerd. In totaal overspannen toestand werd ze overgebracht naar het politiebureau.

Neeltje Lokerse bleef haar klederdracht trouw

Neeltje Lokerse bleef haar klederdracht trouw

Neeltje verbleef tot 15 december in de gevangenis. Op die datum kwam haar zaak voor. De zaak haalde de landelijke pers en Neeltje was op slag een nationale bekendheid. Na een week werd zij, onder druk van de publieke opinie, vrijgesproken vanwege gebrek aan bewijs dat ze werkelijk de intentie had gehad Burghout te doden. Lees het krantenknipsel onder aan de pagina.

Wel had Neeltje haar doel bereikt. Zij wilde aandringen op een wet waarin het onderzoek naar het vaderschap werd voorzien.
Na haar vrijspraak liet zij zich inschrijven als ‘houdster van een srijkinrichting’. Maar haar doel was het publiek uit te leggen waarom ze tot haar daad was gekomen. In 1905 hield ze haar eerste lezing in Diligentia. De feministe Wilhelmina Drucker, die hierbij aanwezig was, schreef vol lof over Neeltje en haar opvatting dat het afdwingen van het huwelijk de enige oplossing was voor het ongehuwd moederschap.

Vanaf dat moment noemde ze zichzelf activiste. Ze schreef brieven aan de koningin, publiceerde brochures, open brieven en een bijna 700 pagina dikke roman waarin Bertha van Doorn de hoofdrol vervulde. Ze hield honderden lezingen en was de inspiratiebron voor het boek ‘Karakter’ van Ferdinand Bordewijk. Haar eigenzinnigheid bezorgde haar niet alleen talloze bewonderaars maar ook veel vijanden, zowel onder politici als onder de burgerbevolking.
Dit kon echter niet voorkomen dat ze werd uitgenodigd bij de boekpresentatie van ‘Wat vindt u daarvan Majesteit’, waarin de onderdrukte rol van vrouwen aan de kaak werd gesteld, aan de toenmalige Koningin Wilhelmina.

Omslag 'Wat vindt u daarvan Majesteit?'

Omslag ‘Wat vindt u daarvan Majesteit?’

Neeltje Lokerse leefde in de tijd dat de eerste strijdsters voor vrouwenemancipatie opstonden. Maar ze was het op het punt van vrouwenrechten vaak oneens met deze personen en organisaties. Lokerse was dan ook geen emancipatiestrijdster, maar werd vooral een strijdster voor vrouwenrechten.

In 1909 werd de Wet-Loeff aangenomen, waarna het mogelijk werd onderzoek te doen naar het vaderschap. Hierin werd ook alimentatie geregeld, maar volgens haar was de behoefte aan een huwelijk groter. Ook wilde zij dat de prostitutie niet aan banden gelegd zou worden, zodat de dienstbodes met rust gelaten zouden worden.
Ze trouwde in 1916 met Willem van Strien, een voormalige boer, en woonde in Den Haag en Scheveningen. Ze bleef in haar Zuid-Bevelandse dracht lopen en door het hele land lezingen houden. Haar echtgenoot overleed in 1929. Haar zoon, die ze niet zelf kon opvoeden, bleef haar steunen toen ze ziek werd. Neeltje Lokerse overleed op 12 december 1954 op 85-jarige leeftijd.

Krantenknipsel over haar aanslag

Krantenknipsel over haar aanslag