Fruitbomen worden al geplant en fruit geplukt zolang we ons kunnen heugen. We herinneren ons Romeinse taferelen waarin fruit wordt gegeten en schilderijen van oude meesters. Momenteel is fruit eten niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Hoewel fruit aanvankelijk werd gegeten om de heerlijke smaak en gezondheid een nog nauwelijks besproken aspect was, werd de roep om meer fruit steeds luider.

Fruit stilleven – A. Hoogkamer

Fruit eten doen dus we al zo lang als de mens bestaat. Over de eetgewoonten van vóór onze jaartelling is weinig bekend. De eerste gedocumenteerde maaltijden stammen uit de tijd van de Romeinen.

Romeinen

Het belangrijkste ingrediënt van een Romeinse maaltijd bestond uit een soort vlaaien van gebakken spelt. Maar daarnaast aten ze veel groenten, fruit en vruchten. Daarnaast gebruikten ze bijgerechten als olijfolie, kaas en eieren. De meest populaire fruitsoorten waren appels, peren, meloen en druiven.

Eigenlijk kunnen we vaststellen dat er na die tijd weinig is veranderd. Er werd dus altijd al vaak fruit gegeten.

Aanliggende en etende Romeinen

Middeleeuwen

In de Middeleeuwen begon men met het uitgebreider verbouwen van groenten. Veel variatie was er echter niet. Men kende erwten, bonen, wortelen en knollen, maar berichten daarover zijn schaars. De bisschoppelijke tafel van Utrecht in 1330 kende slechts vijf soorten, warmoes (bladgroente maar onbekend welke), erw­ten, slechts zelden bieten, dikwijls knoflook en uien. Fruit kende men alleen als appels, peren, kersen en ‘brunelli’ vermoedelijk ‘brummels’ bramen, terwijl de aardbei pas een eeuw later kwam.

De kunst van het fruittelen werd vanaf het tijdperk van Karel de Grote verder ontwikkeld door kloosterlingen op hun domeinen en later in kasteeltuinen.

Hoogstam kersenboom – Foto Mussklprozzam – Wiki publiek domein

Ontwikkeling 

Het duurde tot het einde van de 19de eeuw voor de fruitteelt zich in ons land begon te ontwikkelen. Vooral in Zuid-Limburg en de Betuwe begon de teelt van fruit steeds belangrijker te worden. Maar de Zak van Beveland bleef in die ontwikkelingen niet achter.

Doordat de teelt steeds beroepsmatiger werd aangepakt groeide het aantal hectaren waarop hoogstambomen met appels, peren en kersen werden gepland gestadig. Ook werden de boomgaarden op buitenplaatsen uitgebreid en boeren de tot dan toe voor eigen gebruik dienende fruitbomen rond de boerderij.

Fruitbomen in volle bloei

Stroomversnelling

Aanvankelijk werd fruit alleen geteeld in hoogstamboomgaarden. Deze bestonden uit bomen op een zaailing onderstam. Om het land op meerdere manieren te benutten stonden de bomen op een land met onderbegroeiing van gras. Dit kon door vee worden afgegraasd. De boomgaarden werden voornamelijk op kleigrond aangelegd.

Vorige eeuw

Aan het begin van de vorige eeuw werd de fruitteelt verbeterd of veredeld met behulp van de kennis en ervaring die opgedaan was in kasteeltuinen en in het buitenland. Er werden nieuwere en betere rassen aangeplant en oude soorten verdwenen, denk aan de oogstappel en de sterappel. Ook ontwikkelde men een betere gewasbescherming.

Het verdwenen sterappeltje – foto Rasbak, publiek domein Wiki

Voor de verkoop kwam men op het idee deze via fruitveilingen te laten verlopen. Ook werd er naar betere manieren van verpakken en transport gekeken. kwam er een verbeterde verpakking. Kistjes en fruitmanden hadden hun langste tijd gehad. Kortom, de veranderingen volgden elkaar snel op.

Fruitkistjes van vroeger

Fruitteeltmuseum

De Zak van Zuid-Beveland staat bekend als een van de grote fruitteelt gebieden in ons land. Men vond het dan ook gepast om hier een museum te wijden aan alles wat met deze gezonde lekkernij te maken heeft, aan een groot publiek te tonen.

Het museum in Kapelle ontstond in 1976. Samen met het Historisch Museum De Bevelanden werd het bestuurd door een gezamenlijke regeling. Eerst door vijf, later door vier gemeenten op Zuid-Beveland.

Op eigen benen

In 2011 is deze gemeenschappelijke regeling opgeheven en werd het Fruitteeltmuseum overgedragen aan een Stichting.

De ingang van het museum

Midden in de ‘Bloesem van Zeeland’ heeft het museum haar plaats gevonden. Hier kunt u de geschiedenis van appels en peren, teruggaande tot de middeleeuwen, op een heel eigen manier beleven. U kunt zien hoe de Zeeuwse fruitteeltgeschiedenis zich ontwikkelde tot de moderne bedrijfstak die het nu is.

Er wordt aandacht besteedt aan oude rassen. U kunt kennis maken met het telen en snoeien. Ook met authentieke gereedschappen en kijkkasten.

Het heringerichte interieur

Kinderen

Voor kinderen is er een speciale speurtocht door het museum. Hierbij leren ze alles over fruit en fruittelen. Wat hebben bijen en hommels met fruit te maken en waarom zou je geen oorwurmen willen hebben in de boomgaard?

De veiling van vroeger, wel snel reageren!

Veiling

In het museum is een authentieke opstelling van een vroegere fruitveiling nagebouwd. De werkende veilingklok is uitgebreid met een digitale veilingmeester, die ook als er geen echte veilingmeester aanwezig is kan uitleggen hoe veilen werkt.

Metamorfose

In 2018 is het museum onder handen genomen en heeft het een totale metamorfose ondergaan. Rondom de thema’s Bloei, Groei, Oogst en Snoei zijn er open opstellingen geplaatst. Niet alleen in de museumtuin, maar ook in het museum zijn er nu “bomen” te vinden. Via interactieve schermen kan uw bezoek een individuele belevenis worden. Daarnaast is er aandacht voor “Oral History”, de mondelinge kennisoverdracht.

Tuin en winkel

De museumtuin, waar alles op natuurlijke basis is, is in alle seizoenen een lust voor het oog. Er is voor wie goed kijkt in elk seizoen wel iets te beleven. Er staan 170 verschillende voornamelijk appel- en perenbomen.

Leuke exposities

In de museumwinkel zijn diverse streekproducten te koop en in het uitgebreide museum café of op het buitenterras is het genieten van koffie met appeltaart.

Het museum is rolstoelvriendelijkEen rolstoel en een rollator zijn aanwezig. Ook kan men hier vrijelijk beschikken over WiFi

Het Fruitteeltmuseum geeft u een andere blik op uw consumptie van uw dagelijks stukje fruit en daarom uw bezoek meer dan waard.

 

Info

Het museum ligt aan de Annie M.G. Schmidtsingel 1a te Kapelle. Telefonisch bereikbaar via 0113-344 904. Voor meer informatie en openingstijden kunt u terecht op de website van het museum.