In 1939 werd de Cultuurhistorische Vereniging Stad en Lande op Schouwen-Duiveland opgericht, Sinds de geboorte waakt ze al 81 jaar over het materiele en immateriële erfgoed van het eiland. Maar niet alleen bewaken, over bevordert en bewaart Stad en Lande de kennis over Schouwen-Duiveland. Met respect voor, met oog voor de toekomst en met het verleden en de intentie constructief bij te dragen en te verbinden.

Stad en Lande

Stad & Lande wil samen met haar ruim 700 gemotiveerde leden inspirerend en relevant zijn bij besluitvorming over de toekomst van het prachtige Schouwen-Duiveland. Jaarlijks worden tal van activiteiten georganiseerd.

Redactiecommissie

Een van die activiteiten wordt ingevuld door de redactiecommissie die elk jaar de Kroniek van het land van de Zeemeermin verzorgd. Dit jaar zal de 45ste jaargang het licht zien.

Kroniek 2020

 

 

Ook dit jaar is het weer gelukt zeven auteurs een verhaal te laten schrijven over zaken of personen die iets met de geschiedenis van Schouwen-Duiveland te maken hebben. Deze verhalen zijn gebundeld in een prachtig, in vier kleuren gedrukt boek, met een omvang van 144 pagina’s en voorzien van een harde kaft.

En wat voor verhalen!

Het kanon van Zierikzee

In 2015 werd de Britse wrakkenduiker Vincent Woolsgrove door de rechtbank van Southampton veroordeeld tot twee jaar cel. Hij had verklaard dat hij drie Nederlandse kanonnen uit de zeventiende eeuw had opgedoken in internationale wateren, in werkelijkheid had hij ze in Brits territoriale wateren gevonden, waardoor ze eigendom werden van de Britse Kroon. Eén exemplaar was een kanon dat de stad Zierikzee in 1552 had laten gieten.     Wietse Veenstra probeert in ‘Boven water? Op zoek naar het kanon van Zierikzee (1592)’te achterhalen hoe het kanon op de zeebodem is terechtgekomen en beschrijft hoe het werd toegevoegd aan de collectie van het Stadhuismuseum in Zierikzee.

Het kanon van Zierikzee

Hollendertiden

In de achttiende eeuw zeilden vrijwel alle koopvaarders uit Zierikzee op Europese bestemmingen. Vaak op korte afstand van Zeeland, zoals Frankrijk, Engeland en Noorwegen. In Noorwegen werden naast hout en vis vooral levende kreeften gekocht, wel veertig tot vijftig scheepsladingen per jaar, bestaande uit zes- tot twaalfduizend zeekreeften. Ruud Paesie beschrijft in ‘‘Hollendertiden’, Noorse zeelieden in Zierikzee in de achttiende eeuw’, of de vele Europese migranten, vooral uit Scandinavië, in die tijd al economische gelukszoekers waren die hun heil in Zierikzee zochten.

Het herbarium in de Kroniek

Herbarium.

Het Stadhuismuseum in Zierikzee bezit sinds 2010 een eeuwenoud herbarium, met inheemse en exotische planten, die gisteren geplukt lijken te zijn en op een heel bijzonder manier zijn opgeplakt. Aleid Offerhaus maakt in ‘Het Zierikzee Herbarium’ een zoektocht naar de inhoud, oorsprong, maker en betekenis van dit voor kort anonieme, door mevrouw Van de Zande-Vleugels Schutter aan het Stadhuismuseum geschonken herbarium.

Johannes Beukelman

Arie Baars beschrijft in ‘De catechismuspreken van Johannes Beukelman (1704-1757)’ de reden waarom deze prekenbundels nog steeds worden uitgegeven: zij worden nog altijd als leespreken gebruikt in de kerkdiensten en bovendien kunnen ze dienst doen voor persoonlijke stichting. In deze bijdrage wordt het leven beschreven van ds. Beukelman, die van 1729 tot 1737 predikant was in Zierikzee.

Chirurgijn en crimineel

Op oudejaarsdag 1758 spraken leden van de vroedschap van Brouwershaven over een diefstal van 76 loden pijpen uit het stadsorgel dat in de gereformeerde (later hervormde) kerk stond. Ze waren teruggevonden onder de inbeslaggenomen goederen van de voortvluchtige chirurgijn Johannes Baars. Matti Herben en Ada Peele beschrijven in ‘Johannes Baars, orgelmaker met een crimineel verleden’ de levensgeschiedenis van deze chirurgijn uit Brouwershaven.

Wie was Andreae

Bijdragen tot de geschiedenis der Evan-Lutherse kerk in de Nederlanden

In 1844 verscheen het zesde deel van Bijdrage tot de geschiedenis der Evan.-Luthersche Kerk in de Nederlanden. Hierin is een artikel opgenomen van ds. Paulus Jacobus Andreae met de titel: Geschiedenis der Evangelisch-Lutherse gemeente te Zierikzee. Gebruikmakend van deze tekst en stukken uit het archief van deze lutherse gemeente, bewaard in Zierikzee in het Gemeentearchief van Schouwen-Duiveland, beschrijft Jan Kouwen in ‘Luthers Zierikzee’ de geschiedenis van deze gemeente.

Burgemeester of toch niet?

Op de ochtend van 5 mei 1945 werd over de radio omgeroepen dat door de Duitse bezettingstroepen een wapenstilstand was getekend. De gemeenteambtenaar J.J. de Bruyne, die onder zeer moeilijke omstandigheden het laatste jaar de rol van plaatsvervangend burgemeester van Zierikzee op zich had genomen, haastte zich naar het gemeentehuis, dekte de tafel met de vlag van Zierikzee, hing een oranje wimpel op en nodigde een aantal vooraanstaande inwoners uit voor een bespreking over de nu te nemen maatregelen. Hij ging ervan uit dat hij het gezag over de gemeente zou behouden tot de geëvacueerde burgemeester Schuurbeque Boije un de stad zou zijn teruggekeerd. Maar tot zijn verbijstering liep het anders. De verzetsorganisatie O.D. (de zogenaamde ordedienst) schoof hem terzijde, De Bruyne had niets meer te verteleen. In: ‘Ambtenaar in oorlogstijd, J.J. de Bruyne, 1944-1945’ beschrijft Jop Steenhof de Jong hoe Zierikzee door ambtenaar De Bruyne in 1944-1945 bestuurd werd.

Wijnand Renden reikt het eerste exemplaar uit aan burgemeester Van den Hoek

 

 

Het eerste exemplaar werd op 18 november uitgereikt aan de onlangs aangetreden burgemeester van Schouwen-Duiveland, dhr. Jack van de Hoek. Vanwege de beperkingen door het Covid 19 virus, een kleine sobere bijeenkomst, maar niet minder leuk.

Dit bijzondere boek moet u zeker lezen. Voor de prijs hoeft u het niet te laten. De Kroniek is vanaf zaterdag 21 november te koop bij boekhandel De Vries in Zierikzee voor € 12,50.