Grijpskerke is een dorp in de gemeente Veere op Walcheren. Het dorp telt ca. 1.350 inwoners. Grijpskerke was al vanaf 1812 een zelfstandige gemeente, evenals Buttinger en Hoogelande waarmee het in 1816 werd samengevoegd.

het wapen van Grijpskerke

het wapen van Grijpskerke

Tot 1 juli 1966 was het een zelfstandige gemeente. Bij de eerste gemeentelijke herindeling werd het samengevoegd met Mariekerke. Deze gemeente ging in 1997 op in de gemeente Veere. Tot de kern  Grijpskerke behoren ook de gehuchten Poppendamme en Buttinge.

Naam

Over het ontstaan van de naam bestaat geen duidelijkheid. Grijpskerke zou kunnen verwijzen naar de naam van een persoon. Maar het zou ook kunnen verwijzen naar ‘Gariep’ wat landstreek betekent. Gariep komt in die betekenis nog regelmatig voor in het Fries.

In het Zeeuws wordt het dorp ‘Hriepskerke’ genoemd.

Zeeland omstreeks de 8ste eeuw

Zeeland omstreeks de 8ste eeuw

 

Historie

Gedurende de ijzertijd (200 v.Chr. tot het jaar 0) werd Grijpskerke al bewoond. Dit blijkt uit archeologische vondsten welke werden opgegraven.

Uit de periode van de Romeinse tijd ( 0 tot 250 n.Chr.) zijn weinig vondsten bekend. Omstreeks 700 wordt de naam Grijpskerke in oude stukken genoemd, hoewel de naam toen nog Griperkercke was. In andere documenten komt de naam Gripescerce voor.

 

Vanaf 1290, maar mogelijk al eerder, waren de Heren van Gripescerde al als leenmannen actief. De ambachtsheren van Grijpskerke hebben lang bestuurlijke functies in Middelburg bezet, zowel voor als na de overgave van de Spaanse troepen in 1572. Zij speelden een belangrijke rol in het bestuur van Zeeland. Zij schonken aan de stad zelfs een armenschool die meer dan 300 jaar heeft bestaan.

Beleg van Middelburg

Beleg van Middelburg

Tachtigjarige Oorlog

Walcheren heeft tijdens de Tachtigjarige Oorlog flink te lijden gehad. Ook Grijpskerke kreeg haar deel. Vooral tijdens het beleg van Middelburg van 1672 tot  1674. Overal op het eiland trokken Spaanse soldaten en Geuzen rond. Zij plunderden alles wat zij tegen kwamen. Als het tot een treffen kwam, verschuilde een van de partijen zich vaak in kerken. Door deze miniveldslagen waren aan het einde van het beleg van Middelburg nagenoeg alle Walcherse kerken zwaar beschadigd.

Na de oorlog maakten de Staten van Zeeland de balans op. Zij produceerden een lijst van kerken die in aanmerking kwamen voor herbouw of restauratie.

De inwoners van Grijpskerke kregen via een achterdeur te horen dat hun kerk niet op de lijst stond en die van Buttinge wel. Zij startten daarop een lobby bij de Staten in Middelburg, en met succes. Het kerkgebouw van Buttinge verdween van de lijst en de Michielskerk van Grijpskerke bleef bestaan.

De Hervormde Kerk van Grijpskerke

De Hervormde Kerk van Grijpskerke

 

Kerk

Omstreeks 1190 begon Grijpskerke vorm te krijgen. In die tijd werd de eerste kerk uit steen opgetrokken. Deze had overigens maar een kwart van de oppervlakte van de huidige kerk. Voordien zou er al een klein houten gebouw, gewijd aan Maria, als kerk dienst hebben gedaan.

Vanaf 1190 was Grijpskerke een parochie. Belangrijk om in die tijd mee te tellen en hieraan rechten te ontlenen. De parochie had Sint-Michael als patroonheilige. De kerk kreeg als naam de Michielskerk.

Het oudste deel van de kerk, de zuidbeuk, dateert uit de 14de eeuw. De noordbeuk is opgetrokken in de 15de eeuw. In 1770 werd de kerk in westelijke richting uitgebreid met een travee. Ook het klokkentorentje en het portaal werden toen aangebracht. In de toren hangt een klok uit 1685.

De preekstoel ademt nog de glorietijd en dateert uit de 2de helft van de 17de eeuw.

Grote namen

Het schijnbaar nietige Grijpskerke heeft in het verleden grote namen voortgebracht en gehuisvest.

Nicolaas Everaerts

Nicolaas Everaerts werd in 1462 in Grijpskerke geboren. Hij werd jurist en was zeer gewaardeerd. In 1505 werd hij raadsheer bij de Grote Raad van Mechelen. Dat was in die periode het hoogste juridisch college van de Nederlanden. Zijn carrière verliep voorspoedig. In 1510 werd hij aangesteld als president van het Hof van Holland in Den Haag. Hij heeft zijn leven geijverd, net als veel juristen in zijn tijd, het Romeinse Recht in te voeren om daarmee een einde te maken aan de vele privileges van de adel.

De kroon op zijn loopbaan was de benoeming tot president van de Grote Raad van Mechelen.

Veel namen werden in die tijd vervangen door Latijnse namen. Nicolaas Everaerts wijzigde zijn naam in Nicolaus Everardi.

Janus Secundus

Janus Secundus

 

Johannes Secundus

Everaerts was op veel gebieden een productief man. Hij kreeg maar liefst 18 kinderen. Drie daarvan ontwikkelden zich tot dichters. Nicolaus Grudius, Hadrianus Marius en Johannes Secundus.

Secundus woonde nog in Den Haag en was pas tien jaar toen hij zijn eerste Latijnse verzen schreef. Samen met zijn twee oudere broers had hij in een klein klasje Latijn en Grieks geleerd. Deze drie zonen van Everaerts werden later de Tres Fratres Belgae genoemd. Johannes Secundus zou de meest gelezen en populairste van het trio worden.

 

 

 

 

 

Jacob Cats

Jacob Cats

Jacob Cats

’t Munnikenhof werd in de 13de gebouwd door de abdijheren van de Norbertijner abdij van Middelburg. Het hield het midden tussen een kasteel en een landhuis.

In de 17de eeuw werd het gekocht door de staatsman en dichter Jacob Cats die het op liet knappen en er vele uren doorbracht. Hij heeft hier de meeste van zijn gedichten geschreven. Ook liet hij een boerderij bouwen waar hij experimenteerde met uitheemse planten.

 

Kasteel Munnikenhof

Kasteel Munnikenhof

 

Boerendorp

Grijpskerke ligt centraal op Walcheren. De zee ligt op ruim 10 kilometer van het dorp. Om die reden heeft Grijpskerke nooit enige binding gehad met het water en werd (en is) het een agrarische gemeenschap.

Het dorp was ooit bekend vanwege de geitenfokkerijen. Het is daarom niet voor niets dat de bijnaam voor Grijpskerke in de omringende dorpen ‘geitedurp’ is.

Grijpskerker boeren met hun geiten

Grijpskerker boeren met hun geiten

 

 

Molen ‘t Welvaaren

En dat is terug te vinden in bewaarde historische gebouwen. Beeldbepalend voor Grijpskerke is de molen ’t Welvaaren. Het is een stenen grondzeiler, op een bergje gebouwd.

Oorspronkelijk dateert de molen uit 1600. Maar in 1800 werd ze door een orkaan omver geblazen. In 1801 werd ’t Welvaaren herbouwd en bleef in bedrijf tot 1944. In dat jaar verloor de molen tijdens een storm de wieken.  Ze heeft leeg gestaan tot in de jaren 80 van vorige eeuw. Daarna is ze verbouwd tot woonhuis. Door de verbouwing en het ontbreken van een bovenwiel kan de molen niet meer draaien.

Molen 't Welvaaren

Molen ‘t Welvaaren

 

Wilhelmina’s Oord

Aan het begin van de 16de eeuw werd de Boerderij Wilhelmina’s Oord gebouwd. Ze staat aan de Mariekerkseweg en is een van de oudste nog bestaande boerderijen van Walcheren.

Boerderij Wilhelmina's Oord

Boerderij Wilhelmina’s Oord

 

 

Middellandse Zeetuin

Even buiten Grijpskerke ligt het gehucht Buttinge. Hier is iets bijzonders tot stand gebracht. Op een historisch stukje grond ligt het originele fragment van de vroegere middeleeuwse kerk. De noordwesthoek van de Sint Michael is goed bewaard gebleven.

Waar vroeger het altaar heeft gestaan is nu een plein, Plaza de Sint Michael aangelegd. Daaromheen is een prachtige tuin gecreëerd. Kleurrijke tegels en palmbomen brengen bezoekers in een mediterrane sfeer. Een fantasierijk bouwsel ‘folly’ is gemaakt van gotische kozijnen. Vanaf het terras heeft men een prachtig uitzicht over de tuin en Walcheren.

De Middellandse Zeetuin

De Middellandse Zeetuin

Vanwege het milde en zonnige klimaat waar Zeeland om bekend staat groeien hier bomen en planten die u eigenlijk alleen maar in Zuid Europa aan kunt treffen. U moet hier beslist eens gaan kijken.

 

Ringburgwal

In de 9de eeuw werd ook Zeeland geteisterd door rovende Vikingen. Om zich tegen de roofpartijen te beschermen werd rond 875 een ringburgwal gebouwd. Tijdens opgravingen aan ’t Groentje zijn resten gevonden van houten huisjes die binnen de muren van de wal stonden.

Het logo van het festival

Het logo van het festival

Hrieps

Afgeleid van de Zeeuwse naam wordt jaarlijks in Grijpskerke een muziekfestival ‘Hrieps’ georganiseerd. Van heinde en verre komen festivalgangers naar het terrein waar verdeeld over vijf grote tenten. Duizenden bezoekers genieten hier van eigentijdse muziek. In 2019 vindt de 25ste editie plaats.

 

Ringrijden in Grijpskerke - foto Hans de Ridder

Ringrijden in Grijpskerke – foto Hans de Ridder

 

Ringrijden

 Ringrijden, het traditionele steken van een ring op een galopperend zwaar Zeeuws werkpaard was al jaren een geliefde sport in Grijpskerke. Vanaf 1971 is hier structuur ingebracht en werd de Ringrijders Vereniging Grijpskerke opgericht.

Deze georganiseerde manier van werken heeft tot succes geleid. Jaarlijks worden  drie officiële wedstrijden gehouden; op de tweede zaterdag in mei – de op een na laatste vrijdag in juni en de 1ste zaterdag in september. Dit spektakel mag u niet missen.

 

Grijpskerke

Grijpskerke is een lief en aantrekkelijk Zeeuws ringdorpje, samen met de omringende gehuchten. Het is ook een leefbaar dorp. Horeca en winkels, inclusief supermarkt zijn goed vertegenwoordigd.

Het beschikt over een eigen huisarts.

Er zijn voldoende overnachtingsmogelijkheden. Het is in en rond Grijpskerke vooral genieten van het Zeeuwse platteland. Maar voor liefhebbers van strand en zee, Oostkapelle en Domburg liggen slecht op 10 kilometer afstand.

Grijpskerke is omgeven door mooie wandel- en fietspaden, Mooi aangelegd, goed bewegwijzerd en perfect onderhouden.

Grijpskerke hoeft op geen enkele manier onder te doen voor de andere toeristische trekpleisters op Walcheren. Het heeft ook een eigen website. Kijk hier voor meer informatie.