Het wapen van Biervliet

Het wapen van Biervliet

Biervliet is een dorp op Zeeuws-Vlaanderen en valt onder de gemeente Terneuzen. Het dorp telt ongeveer 1.600 inwoners. Het ligt ten westen van Terneuzen en leunt tegen de Braakman, een voormalige zeearm van de Westerschelde.

Bij de herindeling van 1 april 1970 ging Biervliet op in de nieuw gevormde gemeente Terneuzen. Biervliet loste het einde van haar zelfstandig bestaan op ludieke wijze op. Daar waar de posterijen bekend staan om hun ‘eerste dag uitgaven’ van postzegels in een gedateerde omslag, kwam Biervliet met een ‘laatste dag uitgave’.

Laatste dag uitgave Biervliet.

Laatste dag uitgave Biervliet.

 

De oudste vermelding van Biervliet wordt gevonden in een charter uit 984. Hierin is sprake van de Fluvium Berverna, een beek of kreek. Het is aan te nemen dat langs deze waterloop de eerste bebouwing is geconcentreerd waarvan de naam in 1075 wordt genoemd als Bierfletum. Deze naam zou ‘bierkleurige waterloop’ betekenen. Het Germaanse woord bir of bier stond voor modder of mest.

Ook is het niet uitgesloten dat bier in de naam een verwijzing is naar de bevers die in de vliet voorkwamen.

Biervliet was onderdeel van de Vier Ambachten, in dit geval het Ambacht Boekhoute. De grens met het Vrije van Brugge lag aan de westkant van de stad. De stad hoorde bij een serie van havensteden die door de graven Diederik en Philips van de Elzas aan de kust van de Noordzee werden gesticht. Hiermee wilden zij het economische leven langs de kust stimuleren.

Biervliet kreeg al vóór 1183 stadsrechten van graaf Philips van de Elzas. Daardoor kreeg de stad vrijstelling van tol en van hanzerecht.

Beeld van Philips van de Elzas in de kerk van Brugge

Beeld van Philips van de Elzas in de kerk van Brugge

 

In 1224 werd het bestuur van de gemeente gereorganiseerd. Voortaan bestond het bestuur uit twee ambachtsheren en zeven schepenen. Er waren in die periode twee parochiekerken. Even buiten de stad bevond zich het kasteel van de graaf van Vlaanderen.

In de 13de eeuw groeide Biervliet uit tot een bruisende en bloeiende handels- en nijverheidsstad. De belangrijkste bronnen van inkomsten waren de visserij en de moernering, het afgraven van moer, ooit door de zee overspoelt veen. Aan de oostkant van Biervliet lag een uitgebreid moer- of turfgebied dat voor brandstof werd afgegraven. Tot ongeveer 1400 was Biervliet het centrum van de zoutindustrie. Het hier gewonnen selzout was uitermate geschikt voor het kaken van haring.

Darinck Delven of moer-nering, schilderij uit ~1540 waarin de verschillende stadia van de moernering te zien zijn. Stadhuismuseum Zierikzee

Darinck Delven of moer-nering, schilderij uit ~1540 waarin de verschillende stadia van de moernering te zien zijn. Stadhuismuseum Zierikzee

Zout- en lakenindustrie hielpen mee de welvaart van Biervliet te vergroten. De week- en jaarmarkten, in combinatie met de goed bereikbare haven, droegen sterk bij aan deze groei.

Maar elk voordeel heeft zijn nadeel. Het zout dat werd gewonnen door het weggraven en verbranden van zouthoudend veen, verzwakte de dijken. Hierdoor werd het land getroffen door ernstige dijkdoorbraken en overstromingen. De dijkdoorbraken van 1375 en 1404 hadden tot gevolg dat Biervliet op een eiland kwam te liggen. Hierdoor kwam aan de handel met Vlaanderen, met uitzondering van het zout een einde.

In 1516 gaf het eens zo welvarende Biervliet haar zelfstandigheid op. Het eiland kwam er verlaten bij te liggen. Bewoners vertrokken en het land bleef desolaat achter.

In 1573 werd Biervliet door de Watergeuzen bezet. Zij kozen voor Biervliet vanwege de gunstige ligging.

Toch bleef Biervliet ‘wereldnieuws’. Ergens in deze periode zou Willem Beukelszoon de techniek van het haringkaken hebben ontwikkeld. Een methode die tot op de dag van vandaag nog wordt gebruikt.

Hoewel de ontdekking van deze manier van haring verwerking nogal wordt betwist door historici’

Jan Willem Beukelszoon

Jan Willem Beukelszoon

 

In 1588 viel Biervliet definitief onder Staatsgezag. Het werd opgenomen in het Comminittus, een unie van Axel met Terneuzen. Deze werd bestuurd vanuit Middelburg. Men begon in 1590 gefaseerd met de aanleg van een fort binnen de oude middeleeuwse stad. Het fort kreeg de vorm van een vijfhoekige ster en kwam gereed in 1604.

In 1643 kreeg Biervliet een eigen magistraat. De burgemeester werd Magiel de la Palma.

45 jaar later, in 1688 werd het eiland door de inpoldering van de Zuiddiepepolder verbonden met het vasteland. De aanhechting met IJzendijke in 1702 had een groter effect op de bereikbaarheid.

Binnen de muren van het fort werd in 1660 de hervormde kerk gebouwd. In de kerk werden drie gebrandschilderde ramen geplaatst van de Middelburgse glazenier Cornelis van Barlaer. Op één daarvan komen we de man die het haringkaken uitvond, en Biervliet wereldwijd op de kaart zette, uitgebreid tegen.

Raam in de hervormde kerk van Biervliet

Raam in de hervormde kerk van Biervliet
(Foto: Omroep Zeeland)

 

Door inpolderingen werd het gebied rondom Biervliet vergroot en werd het een landbouwgebied. Het stadje bleef een agrarisch gebied en dat bleef het. Er waren verschillende landbouwhaventjes. Maar door de mechanisatie in de landbouw en verdere inpolderingen verdwenen deze. De laatste dijkverzwaring in 1970 betekende het einde van het laatste haventje, de Paulinakaai.

In de Tweede Wereldoorlog werd er rond de streek van Biervliet hevig gevochten. Gedurende de bevrijding van Biervliet door de Canadezen, tussen 8 en 11 oktober 1944 waren het niet alleen soldaten die sneuvelden. Ook 64 burgers verloren het leven. Ter herinnering aan deze droeve dagen werd een monument opgericht. Het monument bestaat uit een gemetselde muur van gele baksteen. Hierop is een reliëf aangebracht met daarop een esdoornblad en een buffel. Het is geplaatst op een voetstuk van blokken graniet. Op de voor- en achterzijde van het voetstuk is een bronzen plaquette ingemetseld. Het monument staat aan de Paulinahaven.

Het landingsmonument in Biervliet

Het landingsmonument in Biervliet

Een bezoek aan Biervliet is, los van de mythe van Jan Willem Beukelszoon om andere redenen de moeite waard. De Braakman, de voormalige zeearm van de Westerschelde is nu een enorme kreek. Door het werk van Staatsbosbeheer is het gebied ontwikkeld tot een prachtig natuurgebied waar bossen, weiden en open water elkaar afwisselen. Er zijn mooie wandelpaden aangelegd en er is een vogelkijkplaats.

De bijzondere flora herbergt onder andere parnassia, kruipwilg, zeegroene zegge, moeraswesporcis, vleeskleurige orchis, breedbladige orchis en keverorchis.

Vogelliefhebbers kunnen zich vergapen aan de veldleeuwerik, graspieper, gele kwikstaart, zomertaling, kuifeend, grutto, kievit en tureluur. Dit gebied nodigt uit tot het maken van lange wandelingen.

Een belangrijk deel van het sociale leven in Biervliet speelt zich af in het Dorpshuis. Een monumentaal pand. Vroeger deed het dienst als café ‘Het oude Raedhuys’. Het interieur is in de loop der jaren verbouwd, gerenoveerd en gemoderniseerd.

Gezicht op Biervliet.

Gezicht op Biervliet. © www.staatspareltjes.nl

 

In Biervliet zijn een aantal kleine winkels en een supermarkt. Voor uitgebreid shoppen bent u aangewezen op het ca. 10 km. verder gelegen Terneuzen.

Er is een apotheekhoudende huisartsenpraktijk die gerund wordt door de dokters Duysens en Duysens-Power.

In Biervliet is een openbare lagere school; ’t Geuzennest. Op deze school wordt de katholieke identiteit gewaarborgd, maar de school is toegankelijk voor alle kinderen zonder onderscheid in godsdienst of levensbeschouwing.

Tenslotte, voor de toeristen, bij Biervliet liggen een aantal leuke campings, zoals Camping Willen Beukelszoon, Camping Braakman, Camping de Savooyaard en de boerderijcamping de Helenahoeve.

Bij Camping Braakman is, voor watersportliefhebbers, een jachthaven.