Binnenvaartschepen zijn schepen die goederen en personen over de binnenwateren als rivieren en kanalen vervoeren.

De binnenvaart is eigenlijk de verdeler van alle producten die in grote hoeveelheden door de zeevaart wordt aangevoerd. De grote zeeschepen kunnen door hun afmetingen lang niet overal komen en leveren hun goederen daarom maar op een beperkt aantal plaatsen aan.

De binnenvaart zorgt er vervolgens voor dat de goederen van die havens weer naar de plaats van bestemming worden gebracht in kleinere hoeveelheden.

Vaarroute noord-zuid

Nederland heeft relatief de grootste binnenvaartvloot in West-Europa en je ziet dan ook veel van deze schepen in Zeeland varen. De Zeeuwse wateren maken onderdeel uit van de vaarroute noord-zuid. Het gaat om de Westerschelde, de Oosterschelde en de kanalen Gent naar Terneuzen, kanaal door Zuid-Beveland, kanaal door Walcheren en de Schelde-Rijn Verbinding.

Zeegang en zeeschepen: een extra uitdaging!

 De Zeeuwse wateren binnenwateren zijn wel afwijkend ten opzichte van de meeste binnenwateren in Nederland. Het gaat hier om ruime vaarwateren. De Ooster- en Westerschelde zijn zeearmen waar behoorlijk hoge golven kunnen staan. Zeker als de wind tegen het tij staat. Het blijft altijd oppassen voor de binnenvaartschippers.

Een van de radarposten van de SRK

Een van de radarposten van de SRK

 

 

 

Voor informatie hierover kunnen ze altijd een beroep doen op een van de walradarstations op het traject. De Schelderadarketen (SRK) is een keten van radarposten. De SRK bestaat uit 23 onbemande radarposten en 5 bemande verkeerscentrales.

Op de Westerschelde bevinden de binnenvaartschepen zich tussen de grote jongens van de zeevaart. Ook dit vereist een stuk vaardigheid die niet geldt op elk binnenwater.

Container binnenvaartschip – Lading twee kilometer vrachtwagens - bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat

Container binnenvaartschip – Lading twee kilometer vrachtwagens – bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat

 

 

 

 

 

 

Het kanaal van Gent naar Terneuzen

 

Het Kanaal van Gent naar Terneuzen verbindt de (haven)stad Gent in België met de Westerschelde. Het kanaal heeft een lengte van 32 km, waarvan de helft op Nederlands grondgebied. Het kanaal biedt toegang voor schepen met een maximale diepgang van 13,5 meter.

Kanaal door Zuid-Beveland

Het Kanaal door Zuid-Beveland loopt in noord-zuidrichting Van Wemeldinge naar Hansweert. Het kanaal is een verbinding voor de scheepvaart tussen de Oosterschelde en de Westerschelde. Het Kanaal door Zuid-Beveland is 9 km lang. Eind 20e eeuw is het kanaal aangepast voor de toegenomen vaart met duwbakken. De sluizen bij Wemeldinge zijn komen te vervallen en in Hansweert is een nieuw en groot sluizencomplex gebouwd. Door de open verbinding met de Oosterschelde is het kanaal een getijdekanaal geworden, met hoog- en laagwater. Het is een redelijk druk bevaren kanaal, waar ook de recreatievaart gebruik van maakt.

Kanaal uitgang bij Wemeldinge naar de Oosterschelde

Kanaal uitgang bij Wemeldinge naar de Oosterschelde

 

 

 

 

Schelde Rijn Verbinding

 

Dit kanaal is een hele drukke, getijdenvrije scheepvaartverbinding tussen Antwerpen en Rotterdam. De Schelde-Rijnverbinding loopt vanuit de haven van Antwerpen naar het Volkerak. Vandaar kunnen schepen verder naar Rotterdam en/of Duitsland. De Schelde-Rijnverbinding kwam tot stand in de jaren 70 van vorige eeuw. Behalve een stuk kanaal loopt de verbinding ook over bestaande vaarwateren zoals de Oosterschelde (door de aanleg van de Oesterdam, het Zoommeer genoemd) en de voormalige Eendracht bij Tholen. Het zijn allemaal ruime vaarwateren die geschikt zijn voor de huidige grote generatie binnenvaartschepen.

Onderdeel van de verbinding zijn de Kreekrak sluizen, die dienen als zout-zoetscheidingssysteem. Het zoete water van het Zoommeer kan niet mengen met het zoute water van het kanaal.

Rijn-Scheldeverbinding bron scheldeschorren.be

Rijn-Scheldeverbinding bron scheldeschorren.be

 

 

Kreekrak sluizen Bron beeldbank.rws.nl. Foto Bart van Eyck

Kreekrak sluizen Bron beeldbank.rws.nl. Foto Bart van Eyck

 

 

 

 

Kanaal door Walcheren

Is een verbinding tussen de Westerschelde bij Vlissingen en het Veerse Meer bij Veere. Tegenwoordig speelt het kanaal een bescheiden rol in de beroepsvaart, maar is het vooral voor de pleziervaart van belang.

 

 

 

 

Welke binnenvaartschepen zie je op de Zeeuwse wateren?

Vrachtschepen

Kleinere traditionele binnenvaartscheepstypen als de Spits en Kempenaar, maar ook grote moderne schepen die zijn ingericht op het vervoer van bulkgoederen (erts, steenkool, suikerbieten, graan, kunstmest et cetera) en stukgoederen.

Containerschip Amistade

Containerschip Amistade

Containerschepen

Stukgoed wordt tegenwoordig voornamelijk vervoerd per container. Containerschepen zijn hiervoor speciaal ingericht. De ‘binnenvaartcontainerschepen’ brengen eigenlijk de containers die hun grotere broers in de grote zeehavens lossen, verder het binnenland in.

 

Container overslag - Foto www.laatzeelandzien.nl

Container overslag – Foto www.laatzeelandzien.nl

 

 

 

De lengte en breedte van het schip zijn afgestemd op de gestandaardiseerde afmetingen van containers. Het aantal containers dat op een containerschip kan worden meegenomen is mede afhankelijk van de diepgang en bestemming van het containerschip. Tegenwoordig zijn er al ‘binnenvaartcontainerschepen’ van bijna 135 meter lengte en 17 meter breed, die ongeveer 400 standaard containers van 20 voet meenemen. Soms twee aan elkaar gekoppelde schepen met een totale lengte van 192 meter. Hiermee kunnen bij volledige benutting ruim 800 containers op meegenomen worden.

 Beunschepen

Beunschepen zijn schepen die zijn uitgevoerd met een dubbele wand. De dubbele wand dient voor drijfvermogen van het schip. Beunschepen vervoeren vaak zand. (‘Zandzuigers’ in de volksmond) Het zand dat door het beunschip in het schip wordt gepompt komt samen met water in het ruim. Dit water wordt door pompen via drainage  leidingen, die zich in een goot onder in het ruim bevinden, afgevoerd. Beunschepen zijn veel te zien op de Zeeuwse wateren.

Binnenvaarttanker

Binnenvaarttanker

Tankschepen

Dit is het soort schip dat de meeste variaties heeft. Deze schepen worden gebruikt voor vloeistoffen, gassen en poedervormige producten. Vaak gaat het om grote schepen. Dit zijn ook de schepen met de hoogste veiligheidsnormen, omdat de lading vaak zeer gevaarlijk kan zijn voor de bemanning en omgeving. De schepen zijn makkelijk te herkennen aan het complexe leidingsysteem en de tanks.

Deze schepen zijn dubbelwandig waardoor de schepen na een aanvaring minder kans hebben om lek te raken. Sommige stoffen vereisen nog meer aanvullende bouwvoorschriften. Als deze schepen een sluis moeten passeren wordt er rekening gehouden met de indeling van de sluis.

Roroschepen

Een regelmatige gast op de Zeeuwse binnenvaartwateren is het autoschip. Via een laadklep rijden de auto’s van een autocarrier het schip op en af. Dit noemt men het Roll-On Roll-Off principe. Vaak hebben deze schepen meerdere dekken. Het schip kan makkelijk 500 auto’s vervoeren en vaart voor diverse autofabrikanten. Het vervoer vindt plaats tussen diverse Duitse steden en de zeehavens Vlissingen, Rotterdam, Gent en Antwerpen.

Duwboot en duwbakcombinaties

Een duwboot  kan een gewoon schip zijn. De kop van het schip loopt dan niet uit op een punt zoals normaal, maar is vierkant. Zo kan er een duwbak voor het schip worden gekoppeld. Ook zijn er speciale schepen (duwboten) die gebouwd zijn om te duwen.  Een duwboot duwt een of meer bakken naar de bestemming

Duwboot - Bron Pixabay

Duwboot – Bron Pixabay

 

 

Duwbakken

Duwbakken zijn eigenlijk geen schepen. Ze bestaan uit laadruimte en hebben geen motoren, stuurhut en verblijf. Ze worden gekoppeld aan een duwboot en andere bakken door middel van staaldraden die worden aangetrokken door een lier. Vaak bestaat een verband uit 4 of 6 duwbakken.

 

 

 

 

Passagiersschepen

Passagiersschepen varen in diverse vormen op de Zeeuwse wateren. Op met name de Oosterschelde kom je rondvaarten tegen.

Op de Westerschelde, kanaal door Walcheren, Veerse Meer en Oosterschelde zie je ook de zogenaamde riviercruiseschepen. Die brengen vaak een bezoek aan Middelburg en Veere als onderdeel van een landelijke of Europese meerdaagse riviercruise.

Rondvaartboot kanaal Gent naar Terneuzen - Foto www.laatzeelandzien.nl

Rondvaartboot kanaal Gent naar Terneuzen – Foto www.laatzeelandzien.nl

 

Veerboten

Tot 2003 hebben tussen Vlissingen en Breskens en Kruiningen en Perkpolder veerschepen gevaren. Deze grote, dubbeldeks, veerschepen namen per keer honderden auto’s en vrachtwagens mee. De veerboten zijn al lang verdwenen na de komst van de Westerscheldetunnel in 2003. Wat wel is gebleven zijn de kleine veerpontjes, die ten behoeve van het toerisme in de provincie varen. Het gaat hier puur om het overzetten van voetgangers en fietsers met kleine scheepjes.

Tussen Vlissingen en Breskens vaart nog wel dagelijks een lijndienst. Alleen voor fietsers en voetgangers. Dit gebeurt met een moderne, zeewaardige boot.

Voet-Fiets veer Vlissingen - Breskens - Foto www.laatzeelandzien.nl

Voet-Fiets veer Vlissingen – Breskens – Foto www.laatzeelandzien.nl

 

 

 

 

 

De binnenvaart is van dichtbij te zien

Voor de scheepvaartliefhebbers is het een koud kunstje om al deze schepen van heel dichtbij te zien. In de hele noord-zuid route bevinden zich overal sluizen die de schepen moeten passeren. Dichterbij kan niet!

 

Tekst: Kees Kole – wilt u meer lezen van deze schrijver? Kijk dan hier.