De bolus wordt gezien als een typische Zeeuwse lekkernij. Toch klopt dat niet helemaal. Oorspronkelijk is de bolus van Joodse origine. Via Spanje en Portugal is deze lekkernij in Zeeland terecht gekomen.

De oorsprong

Sefardische joden of sefardim waren Joden waarvan de voorouders zich in Spanje en Portugal hadden gevestigd. In 1492 werd het verdrijvingsedict in Spanje uitgevaardigd. Door dit edict werden zij gedwongen het land te verlaten of zich te bekeren tot het katholieke geloof. Vijf jaar later werden de sefardim in Portugal voor dezelfde keus gesteld. Dit betekende het einde van de openlijke aanwezigheid van de Joden in dit deel van Europa die terug ging tot voor de Romeinse verovering van het Iberisch schiereiland.

Toegangspoort tot de Joodse begraafplaats in Middelburg

Toegangspoort tot de Joodse begraafplaats in Middelburg

 

Opnieuw een exodus

 

Veel Sefardische Joden trokken aan het einde van de 16de eeuw daarom weg uit Spanje en Portugal. Ze vreesden voor hun leven. De vervolging door de katholieken, de inquisitie, kende geen weerga. Vooral de wat meer kapitaal krachtige onder hen verhuisden naar het noordwesten van Europa en vestigden zich uiteindelijk in steden als Antwerpen, Amsterdam en Middelburg. In deze laatste stad ontstond een vrij grote gemeenschap. De Joodse begraafplaats in Middelburg herinnert hier nog aan. Deze sefardim integreerden al snel in onze maatschappij. Nazaten van Sefardische Joden zijn tegenwoordig nog te herkennen aan achternamen zoals Pereira, Toledo, Duran, Sosa, Cardozo, Gomes, Peres of Bueno de Mesquita.

 Eigen gebruiken

Omdat ze in Zeeland met rust werden gelaten konden zij hun eigen gang gaan. Weliswaar werd rekening gehouden met de gebruiken van ons land. Ze pasten zich aan, maar richten hun eigen synagoge in. Ook starten zij hun eigen scholen. Een van hun gebruiken was het koosjer eten. Ze brachten hun eigen eetcultuur en spijsvoorschriften mee, maar ze moesten zich ook aanpassen aan de eetgewoonten van ons land. Het waren hun bakkers die het fundament legden voor de Zeeuwse bolus.

Zeeuwse bolus - Foto Carolien Mostert-PixaBay

Zeeuwse bolus – Foto Carolien Mostert-PixaBay

De Bolus

 

In Zeeland werd de bolus voor het eerst gebakken in de eerste helft van de zeventiende eeuw door Sefardische bakkers De Zeeuwse bolus werd uiteindelijk een zoet koffiebroodje. Het wordt gebakken van een luxe soort brooddeeg. Het deeg wordt tot strengen gevormd en deze worden door donkere basterdsuiker gedraaid. Hierna worden de strengen opgerold in de vorm van een spiraal.

 

Zeeuwse bolus

Is er een typische Zeeuwse bolus? Het antwoord is nee. Veel Zeeuwse bakkers hebben hun eigen recept en maken de bolus naar eigen inzicht. Vooral het suikermengsel waarin de strengen worden uitgerold verschilt voor iedereen.

Ook verschilt de lengte van de strengen per streek.

Zowel de ingrediënten als de bereidingswijze zijn bepalend voor de kwaliteit van het product. In de verschillende streken van Zeeland worden ook nog andere benamingen voor de bolus gebruikt, zoals ‘draaikoek’, ‘drolle(n)’ (in Zeeuws-Vlaanderen), ‘jikkemiene’ (in de Bevelanden) en ‘draoier’ of ‘stropiedraoier’ (op Walcheren). In Middelburg, Arnemuiden en Veere wordt ook wel gesproken van ‘koekedraoiomme’, ook hier is een verband met de bereidingswijze gelegd. Bij een dialectverkiezing werd ooit de aanduiding ‘klevende liefde’ als mooiste gekozen.

Elke bakker zijn eigen recept

Elke bakker zijn eigen recept

 Hoe en waar

De Zeeuwse bolus wordt vaak bij de koffie genuttigd, waarbij de vlakke onderkant soms (Zeeuws-Vlaanderen) met wat boter wordt besmeerd.

Speciale bolus-evenementen

Sinds 1998 zijn er regelmatig Zeeuwse Kampioenschappen Bolusbakken. Deze worden georganiseerd door de Zeeuwse tak van de Nederlandse Brood- en Banketbakkers Ondernemers Vereniging (NBOV). Enkele jaren geleden, in 2015, bepaalden Zeeuwse bakkers dat elk jaar op 30 mei de Zeeuwse Bolusdag georganiseerd wordt, met onder meer bakwedstrijden voor bakkers, workshops bolus bakken en presentaties.

 

 

Samen met de kinderen bakken in Brusea in Bruinisse - Foto Joke Bot

Samen met de kinderen bakken in Brusea in Bruinisse – Foto Joke Bot

Zelf maken

Het is niet zo heel moeilijk om zelf bolussen te bakken. Vooral, samen met de kinderen, op een vrije middag is het een leuke en feestelijke bezigheid. En het is zeker niet duur.

 

Benodigdheden

Wat hebben we nodig?

500 gram patent bloem;

Een mespuntje zout;

3 ½ deciliter melk;

50 gram gist;

75 gram boter;

2 eieren;

Ruim donker bruine suiker (minimaal 500 gram)

3 eetlepels kaneel.

Aan de slag

Zeef de bloem boven een kom en voeg hieraan het zout toe;

Breng de melk op een lauwwarme temperatuur;

Los de gist samen met de boter op in een deel van de lauwe melk;

Maak een kuiltje in de bloem en giet daar de gistoplossing in;

Klop de eieren los en voeg deze toe aan de gistoplossing in het kuiltje;

Gier daarna, in kleine scheutjes, de rest van de lauwe melk in de bloem en kneed alles vanuit het midden tot een soepel deeg;

Dek het deeg al met een vochtige theedoek en laat het ongeveer een uur op een warm plaatsje rijzen;

 

Intussen mengt u de bruine suiker en de kaneel goed door elkaar;

Zeeuwse bolus met boter - Foto Philip Bosma

Zeeuwse bolus met boter – Foto Philip Bosma

 

Na het rijzen het deeg opnieuw goed kneden;

Bestrooi de aanrecht met bloem en rol hierop het deeg uit tot een lap van ongeveer 2 centimeter dikte;

Snij vervolgens de deeg lap in stukken van ongeveer 3 bij 10 centimeter;

Rol deze stukken uit tot strengen tot ze een lengte hebben ongeveer 35 centimeter die aan de uiteinden een beetje spits toelopen;

 

Rol de strengen nu goed door het mengsel van bruine suiker en de kaneel. Ze moeten helemaal de bruine kleur van de suiker aannemen.

Rol dan de strengen op in de vorm van een slakkenhuis. Dit doet men het makkelijkst op een bebloemde aanrecht. Druk hierbij één uiteinde met duim en wijsvinger op het aanrecht en draai de rest van de streng hieromheen. Het laatste stuk van de streng drukt men in de onderkant van de bolus vast.

 

Leg de voorgevormde bolussen op een beboterde bakplaat en laat ze nog 20 minuten narijzen.

Hierna schuift men de bakplaat in een voorverwarmde oven (250°) en bakt u uw bolussen in 20 minuten bruin.

Haal uw kunststukje uit de oven en laat de omgekeerd op een rooster uitwasemen..

 

Eet smakelijk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=fv5TBRVLqC8