De zeevaart is een bedrijfstak die lading en mensen vervoert over zee. Dit gebeurt met (olie)tankers, containerschepen, bulkcarriers, roll-on roll-of schepen en cruiseschepen. Dit zijn de allergrootste schepen die de wereldzeeën bevaren. Deze schepen varen ook op de Westerschelde. Door de aanwezigheid van grote havens als Vlissingen, Terneuzen, Gent en Antwerpen is de zeescheepvaart de grootste gebruiker van de Westerschelde.

De Westerschelde is voor de industrie in het achterland een onmisbare transportader. Elk jaar varen ruim 50.000 schepen deze route.

Moeilijk te bevaren route

Er zijn diverse factoren die het varen op de Westerschelde voor de zeevaart lastig maken.

  • Het is een van de drukst bevaren routes ter wereld met een lang en bochtig traject;
  • Er zijn enkele diepe hoofdgeulen die allemaal tussen zandplaten lopen;
  • Er zijn grote verschillen tussen eb en vloed;
  • Door de sterke stroming verandert de loop van deze geulen regelmatig. Het is dus nodig dat (elektronische) zeekaarten en kennis van de loodsen steeds aangepast worden aan de actuele situatie;
  • De grootste schepen ter wereld hebben een enorme diepgang. Uiteraard is het niet overal even diep en moet met de nodige zorg gemanoeuvreerd worden. Baggerschepen zijn altijd bezig de route op de gewenste diepte te houden.
De gevaarlijke Westerschelde. httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Harry van Reeken

De gevaarlijke Westerschelde. httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Harry van Reeken

 

Nauw van Bath: berucht!

De schepen komen van de ruim(ere) Noordzee op steeds smaller vaarwater, richting Antwerpen. Een beruchte passage is het Nauw van Bath. Hier moeten de schepen een scherpe bocht maken waar niet veel ruimte is en vervolgens elkaar passeren in een gebied waar uitwijken nauwelijks tot de mogelijkheden behoort. In het verleden zijn hier diverse ongelukken gebeurd, maar ook in 2017 was dit nog twee keer kort na elkaar het geval. Zeeschepen zijn verplicht bij Vlissingen een loods aan boord te nemen die ze naar de eindbestemming brengt.

De schepen zijn real-time te volgen

Voor mensen die graag schepen spotten en op de foto vast willen leggen zijn er in de provincie Zeeland een aantal locaties waar men de zeeschepen van zo dichtbij kan zien, dat het lijkt of men ze kan aanraken. Bijvoorbeeld Vlissingen, Terneuzen, Hansweert en Bath. Hier zijn heuse spotlocaties waar men de echte scheepvaartliefhebbers vaak aantreft. Ook bij bruggen en sluizen kan men alles van dichtbij zien en volgen.

Er is een (gratis) website die erg handig is om te zien hoe laat je ergens moet zijn om die ene ontbrekende foto van dát schip te kunnen maken, namelijk  Op deze website kun je zien waar een schip zich bevindt en hoe laat die ongeveer ergens passeert. Bovendien staan er diverse interessante gegevens en foto’s op van elk schip.

Schepen volgen. httpswww.vesselfinder.comnl

Schepen volgen via deze website met posities

 

Welke zeeschepen kun je zien?

Hoofdzakelijk zijn het koopvaardijschepen die de Westerschelde bevaren. Men is bezig om meer cruiseschepen naar Zeeland te halen. Per jaar doen enkele cruiseschepen Vlissingen en soms ook Antwerpen aan. Ook marineschepen behoren tot de zeevaart. Vlissingen is van oudsher een marinestad. Er worden marineschepen gebouwd en deze komen er ook regelmatig voor onderhoud.

Tankschepen

Een tanker in de sluis. Foto Ben Bondina. www.laatzeelandzien.nl

Een tanker in de sluis. Foto Ben Bondina. www.laatzeelandzien.nl

Tankers zorgen voor het vervoer van vloeibare of gasvormige lading. Dit kunnen olieproducten zijn, maar ook natuurlijke oliën. De allergrootste mammoettankers die er zijn, de zogenaamde VLCC (200.000-320.000 ton) en de nog grotere ULCC (320.000-550.000 ton) doen Zeeland niet aan. Maar regelmatig zijn er flinke tankschepen te bewonderen.

 

Containerschepen

Een containerschip van de MSC Line Bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Joop van Houdt

Een containerschip van de MSC Line Bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Joop van Houdt

 

Samen met bulkcarriers en mammoettankers zijn dit de grote reuzen van de oceaan. Er lijkt elke maand wel een nóg groter schip van stapel te lopen! De nieuwste generatie containerschepen kunnen meer dan 20.000 standaardcontainers van 20 ft. laden. Deze schepen hebben een lengte van 400 meter, een breedte van 55 à 60 meter en een diepgang van 16 meter als ze volgeladen zijn.

 

Havens moeten enorme faciliteiten hebben om deze schepen te kunnen laden en lossen. Antwerpen is zo’n haven en we zien deze reuzeschepen dan ook elke dag over de Westerschelde varen. Ook de allergrootste! Schepen van grote rederijen als Maersk, MSC, Cosco, Hapag-Lloyd, OOCL en CMA-CGM zijn elke dag in Zeeland te zien.

Daarnaast heb je nog de kleine zeevaart (kustvaart)containerschepen. Die vervoeren de geloste containers van de grote havens naar de kleine havens omdat de grote schepen daar niet kunnen komen vanwege de grote diepgang en het ontbreken van havenfaciliteiten.

 

Bulkcarriers

Bulkcarrier Foto: Ben Bondina. www.laatzeelandzien.nl

Bulkcarrier Foto: Ben Bondina. www.laatzeelandzien.nl

Stukgoederen worden bijna allemaal vervoerd in containers. Er zijn ook goederen die los worden gestort in een scheepsruim. Deze goederen worden vervoerd door bulkcarriers. Dikwijls gaat het om enorme hoeveelheden steenkool, ijzererts maar ook bijvoorbeeld graan. Ook deze schepen hebben enorme afmetingen. De schepen komen naar Vlissingen of Terneuzen en Gent. Hier kunnen schepen met afmetingen tot Panamax-norm terecht. Dan moet men denken aan schepen tot maximaal 290 meter lang, 32 meter breed en een diepgang tot 12 meter. Ze worden gelost op op- en overslaglocaties, maar hebben soms ook zelf kranen aan boord.

 

Roll-on roll-of schepen

Een roll-on roll-off schip (ook wel roroschip genoemd) is een schip met een laadklep, zodat er via deze klep lading aan en van boord gereden kan worden. Deze manier van vervoer scheelt enorm in de laad- en lostijd vergeleken met hijsen. De lading kan zelfrijdende lading zijn, of aan boord gereden worden.

Een autoschip is een speciale versie van het roll-on roll-off schip. Ze zijn ontworpen om grote aantallen auto’s te kunnen vervoeren. De schepen hebben een vierkante vorm en zijn erg hoog. Dit is zo gedaan om zoveel mogelijk auto’s tegelijk te kunnen vervoeren. Binnen in het schip liggen diverse dekken boven elkaar. Ook deze schepen zijn ingericht met laad- en loskleppen of meren af in havens met deze faciliteiten. Dit type schip vaart eigenlijk veel voor de grote autofabrikanten. Deze schepen varen veel in Zeeland. Ze gaan via Terneuzen naar Gent waar diverse grote autofabrikanten gevestigd zijn. Ook Vlissingen wordt aangedaan door deze schepen.

Roll-On Rollo-Off schip. Bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Joop van Houdt

Roll-On Rollo-Off schip. Bron httpsbeeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat Joop van Houdt

 

 

De bouwvorm van het schip heeft wel enkele keerzijden. Het vraagt om uiterste discipline tijdens het laden met betrekking tot de veiligheid en het manoeuvreren in een haven vereist ware stuurmanskunst. Door de hoge opbouw en de vierkante doosvorm is het schip een enorme windvanger. Daarom is het varen door kanalen of het passeren van een brug of sluis, gebonden aan bepaalde windcondities. In Terneuzen, waar de schepen de sluis moeten passeren om naar Gent te kunnen varen, mogen ze dit alleen doen als het niet hard waait. Anders moet er gewacht worden tot de wind afneemt.

 

 

 

Laden en lossen in de havens

De echte scheepvaartliefhebbers zullen zich geen moment vervelen langs de Westerschelde. Vlissingen, Terneuzen, Hansweert of op de dijk bij Bath. Het maakt niet uit. Nergens komen de reuzen van de zee zo dicht langs gevaren als in onze provincie. Ten slotte nog een tip. Antwerpen ligt maar een klein stukje over de grens. Rij eens door het havengebied om het laden en lossen van deze gigantische schepen te zien. Of rij richting Gent. Wilt U de provincie niet uit? Dan kan men het laden en lossen ook zien in de haven van Vlissingen-Oost of langs het kanaal van Gent naar Terneuzen.

Tekst: Kees Kole – meer van deze schrijver, kijk hier.