In 1134 werd Zeeland getroffen door een enorme stormvloed. 120 jaar na een vorige watersnoodramp. Het zuidwesten van Nederland werd zwaar getroffen.

Door deze stormvloed werden verschillende kreken in Zeeland, die ruim een eeuw eerder waren ontstaan verder vergroot. Daardoor werd de invloed van de zee ook verder landinwaarts breder en dieper. Volgens wetenschappelijke bronnen was dit het ontstaan van de Zeeuwse archipel.

Omgeving Kattendijke

Ontstaan

De stormvloed van 1134 was bepalend voor het ontstaan van Kattendijke. Een groot gebied ten noorden van Kattendijke, Wemeldinge en Yerseke kwam onder water te staan. Het  water drong diep in het land door en vormde de nog steeds bestaande kreek, “de Deese Watergang’ ook wel de Dee genoemd.

Na die stormvloed begon met te denken aan zelfbescherming. Men begon met het aanleggen van dijken. Uiteraard waren het weer Cisterciënzers die het voortouw namen. De monniken van de abdij van Ter Doel gingen in die tijd voorop bij het aanleggen van zeeweringen. Monnikendijk herinnert nog aan die tijd.

Buitendijkse wilgenakker – Door Ceinturion – publiek domein – Wiki

 

Voor de versteviging van de dijken werd rijshout gebruikt, veelal takken van wilgenkatten. De plaatsnaam van het in de 12de eeuw gestichte dorp, zou hiervan zijn afgeleid.

Heerlijkheid

Kattendijke groeide uit tot een heerlijkheid. In eerste instantie was deze in bezit van het geslacht Van Borssele. Later kwam het in handen van de familie Van Tuyll van Serooskerke. In 1612 werd de heerlijkheid door hen verkocht aan het geslacht Huyssen. Door de aankoop van de heerlijkheid werd de naam van Kattendijke aan hun naam toegevoegd.

Het wapen van Huyssen van Kattendijke

 

Edelen

De familie Huyssen van Kattendijk is een oud Zeeuws geslacht.  De stamreeks begint met Adriaan Huyssen. Hij was schepen en burgemeester van Goes en overleed in 1575. Ook zijn nakomelingen waren bestuurders in Zeeland.

In 1610 werd zijn kleinzoon Jan Huyssen door Lodewijk XIII van Frankrijk in 1610 in de adelstand verheven. Bij besluit van koning Jacobus I van Engeland werd hij in 1616 verheven tot Ridder van het Gulden Spoor. Zijn zoon Johannes Huyssen van Cattendyke werd door keizer Ferdinand III in 1646 benoemd tot baron des H.R.Rijks.

Bij Koninklijk Besluit van 1814 werd Willem Jacob Huijssen van Kattendijke erkend als edele van Zeeland. In 1827 werd aan zijn zoon, jhr. J.W. Huijssen van Kattendijke de titel van baron verleend bij eerstgeboorte. Een jaar later werd voor hem de titel van ridder gehomologeerd, wat inhield dat alle mannelijke leden, met uitzondering van het hoofd van het geslacht, de titel van ridder dragen.

De kerk van Kattendijke 1949

 

Kerk

De eerste kerk van Kattendijke werd gebouwd in 1404 en ligt op een kunstmatig aangelegd heuveltje. Van de toen gebouwde kerk is door ouderdom en oorlogen alleen het schip gespaard gebleven. In 1954 werd de kerk gerenoveerd en gerestaureerd. Daarbij is gepoogd het schip zijn oorspronkelijke vorm terug te geven, waar men goed in is geslaagd.

De karakteristieke achtkantige toren werd in de 17de eeuw gebouwd. De vorm, de lantaarn en de spits maken van de toren een opvallend deel uit van het centrum van Kattendijke.

De kerk is een echt dorpshuis geworden. Ze is nog steeds in gebruik door de Hervormde Gemeente. Maar ook worden er regelmatig exposities gehouden.

Het wapen van de voormalige gemeente Kattendijke

 

Einde aan de zelfstandigheid

Kattendijke vormde samen met Wilhelminadorp en het buurtschap Monnikendijk één gemeente. De gemeente werd ook wel Kattendijk-Oost-Beveland genoemd. Door de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1970 verloor Kattendijke haar zelfstandigheid. Kattendijke en Wilhelminadorp werden vanaf dat moment een deel van de gemeente Goes.

Wat rest is een voormalig dorp met 225 huizen en 535 inwoners.

Verdwenen voorzieningen

Met het verdwijnen van kleine zelfstandige dorpen op het platteland, verdwenen daar ook tal van voorzieningen. Voor de bakker, detailhandel, horeca en andere winkels zijn de inwoners nu aangewezen op Goes, Kapelle en Wemeldinge.

Het voormalige stoomgemaal Kattendijke – fot Heemkundekring de Bevelanden

Stoomgemaal

Jarenlang werd door een gemaal het overtollige water uit de polders de Oosterschelde ingepompt. Het was een gemaal dat werd aangedreven door een stoommachine. Het was van veraf te herkennen aan de hoge schoorsteen. Het gemaal werd in 1883 in werking gesteld.

Het was een fors gemaal dat behoorlijk veel werkgelegenheid opleverde. Ook de buitenpolders van Nisse en de Goese Polder werden door dit gemaal afgewaterd. In totaal moesten de pompen 6.350 ha. droog houden. Al na enkele jaren werd duidelijk dat het de capaciteit niet aankon. Om die reden werd het in 1912 uitgebreid met een dieselmotor.

Aan het begin van de tachtiger jaren van vorige eeuw werd het gemaal afgebroken om plaats te maken voor nieuwe ontwikkelingen. Daarmee ging weer eens een stukje historisch erfgoed verloren.

 

Stationsgebouw Kattendijke

Per spoor naar Goes

Maar er ging meer verloren. Onder de telegrafische afkorting Ktd beschikte Kattendijke bij Monnikendijk over een heus station., De stopplaats was een onderdeel van de tramlijn tussen Goes en Wemeldinge. Het station werd op 19 mei 1927 geopend. De lijn werd gebruikt zowel voor passagiers- als vrachtvervoer. In 1934 werd de lijnverbinding overgenomen door een busdienst en op 15 mei 1934 werd de tramlijn voorgoed opgeheven, een troosteloos stationnetje achterlatend. De reguliere busverbinding is intussen ook verdwenen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kregen de Duitsers steeds meer last van een tekort aan staal. Alles wat bruikbaar was werd gesloopt en naar Duitsland getransporteerd. Zo ook de oude rails van het tramlijntje.

De enige tastbare herinnering aan die tijd is het, nu als woonhuis in gebruik genomen, stationnetje; ‘Het Oude Spoorhuis’.

Basisschool de Kattenschulp – foto Omroep Zeeland

Basisschool

Als zelfstandige gemeente was Kattendijke een vooruitstrevend dorp. Als sinds mensenheugenis beschikte het dorp over een lagere school. Uit bewaarde documenten blijkt dat op 17 augustus 1608 de kerkenraad op zoek was naar ‘eenen goeden schoolmeester’. In bijgehouden lijsten is  vanaf 1644 bekend welke onderwijzer voor de Kattendijkse klas heeft gestaan. In de loop van de jaren liep het aantal leerlingen terug. In 2014 waren er nog slecht negen kinderen die in Kattendijke het basis onderwijs volgden. Voor de gemeente Goes een reden om ‘De Kattenschulp’ voorgoed te sluiten.

En nu?

Ondanks de terugloop van inwoners, wat van Kattendijke een krimpgemeente maakt, blijven de bewoners de schouders zetten onder hun dorp. Verdwijnt er weer een vereniging, dan komen ze met initiatieven om het ontstane gat op te vullen. Het gevolg is een idyllisch dorp met tal van mogelijkheden.

Kattendijke – foto Staatspareltjes

Op loopafstand van het centrum is een kleine – voormalige landbouwhaven – die nu plaats biedt aan kleinere jachten. Het dorp is geliefd bij duikers vanwege de gunstige ligging aan de Oosterschelde.

De omgeving, met name in de buurt van de Deese Watergang met haar schorren is een prachtig natuurgebied. In de zomer kunt u hier tal van kleine zoogdieren maar vooral een grote verscheidenheid aan vogels aantreffen. Natuurlijk ontbreken daarbij de Bevelandse ganzen niet.

 

Bevelandse ganzen in de zomer

 

 

In en rond Kattendijke zijn leuke vakantiewoningen te huur. Daar kunt u genieten van de rust en de schoonheid van de omgeving, die uitnodigt tot het maken van lange wandelingen. Desnoods via de polder naar Goes (5,3 km.) of Wemeldinge (5 km.)

Ga een dag op bezoek in Yerseke, de Europese hoofdstad van de oester- en mosselvangst en handel. En, als u er toch bent, geniet dan van ze Zilte Zeeuwse Zaligheden, recht van de bron.

 

Zicht vanaf de zeedijk op de Deese Watergang – foto Staatpareltjes

 

Kattendijke is een heerlijk dorp om van de zon en het buitenleven te genieten en daarom de moeite van het bezoeken meer dan waard.