Mosselen zijn een van Zeelands meest bekende en aansprekende artikelen. In België zijn deze lekkernijen uit de zee niet aan te slepen. In Nederland worden steeds meer mosselen gegeten. Zeker aan de Zeeuwse kust zie je op terrassen en in restaurants steeds vaker een pannetje mosselen op tafel komen.

Mosselen eten op een gezellig terras. Foto: Xander Koppelmans - laatzeelandzien.nl

Mosselen eten op een gezellig terras. Foto: Xander Koppelmans – laatzeelandzien.nl

 

Food is hot

Er is de laatste jaren zowel onder de lokale bevolking als  toeristen een toenemende aandacht voor food. Zaken als  bewustwording om gezonder te eten, een duurzame teelt nastreven, maatschappelijk verantwoord ondernemen en interesse in streekgebonden producten hebben hier een groot aandeel in. Mosselen passen prima in dat plaatje.

Standbeeld van de Mosselman in Yerseke - Foto: Ria Kosten - laatzeelandzien.nl

Standbeeld van de Mosselman in Yerseke – Foto: Ria Kosten – laatzeelandzien.nl

 

Zeg ken jij de mosselman?

Dit bekende liedje vertelt ons dat de mosselman in Scheveningen woont. Niets is minder waar en dat weten we natuurlijk al lang. De mosselmannen wonen in Yerseke, Bruinisse en Zierikzee.

Mensen willen vooraf al meer weten als ze overwegen een product te gaan kopen. Daarvoor oriënteert men zich vaak op internet, waar al een schat van informatie te vinden is. Men wil weten waar alles vandaan komt en wat “de geschiedenis” van het product is wat ze kopen. Ook willen de mensen de verhalen horen achter de producten die ze zien of kopen. Wie zijn nu de mosselvissers, wat doen ze en hoe ziet hun leven op het water eruit?

Een kijkje in de wereld van de mosselen

Daarom op Zalig-Zeeland een uitgebreide kennismaking met deze fascinerende wereld. Dit doen we in verschillende artikelen. We starten de serie met het uit de wereld helpen van enkele misverstanden.

 

Vissers en boeren

Iemand die vis vangt met een schip noemen we een visser. Hij heeft geen grondstof nodig, maar vangt alleen “volgroeide” vissen. Een visser heeft ook geen vaste plek nodig om te vissen, want hij is eigenlijk alleen maar bezig om te oogsten.

Een mossel'boer' - Foto Kees Kole

Een mossel’boer’ – Foto Kees Kole

Daarom is een mosselvisser eigenlijk meer te vergelijken met een boer. Hij doorloopt net als een boer het hele traject van zaaien, bewerken en oogsten en doet dit allemaal op vaste locaties. Een mosselvisser is dus een (mossel)kweker die zijn land onder water bewerkt, namelijk zijn percelen in een zogenaamd productiegebied. Percelen zijn van de overheid gehuurde gebieden in zee, die duidelijk zijn afgebakend en waar mosselzaad “gezaaid” wordt, opgroeit en de mosselen geoogst worden als ze geschikt zijn voor consumptie.

Visser - Foto: Ben Biondina - laatzeelandzien.nl

Visser – Foto: Ben Biondina – laatzeelandzien.nl

Het grote verschil met een boer op het land is het feit dat deze werkzaamheden allemaal onder water gebeuren. Een boer kan altijd direct zien of het goed gaat met de gewassen. Een mosselkweker doet dit door regelmatig een sleep mosselen boven water te halen en dan een controle uit te voeren. In de volksmond worden deze vissers dan ook wel “mosselboeren” genoemd!

 

Visserij op mosselzaad en consumptiemosselen

Mosselzaadvisserij en visserij op consumptie mosselen worden in de media vaak door elkaar gebruikt.

Mosselzaad visserij is het vissen op “mini’-mosseltjes van enkele millimeter groot (zaadjes). Die zaadjes hebben enkele jaren nodig om te groeien tot consumptie geschikte mosselen. De zaadvisserij-campagne vindt enkele weken per jaar plaats.

Mosselzaad is de grondstof die mosselkwekers nodig hebben om verzekerd te zijn van een voorraad consumptiemosselen.

Visserij op consumptiemosselen is het opvissen van volgroeide mosselen die geschikt zijn voor consumptie. Dit vindt continu plaats vanaf ongeveer eind juni t/m maart-april. Dit zijn de mosselen die u koopt in de winkel of bij de visboer.

Handel en kweek

In de mosselwereld heb je kwekers en handelaren.

Mosselkwekers doen hun werk op zee op een schip.

Handelaren kopen de mosselen van de kwekers en verwerken die in hun fabriek. Wel is het zo dat mosselbedrijven vaak zowel schepen én een fabriek hebben. Dus zowel kweker als handelaar zijn.

De “R” in de maand.

Nog steeds hoor je vaak dat je mosselen alleen kunt eten als er een “R” in de naam zit. Waar komt deze ‘wijsheid’ vandaan? Eigenlijk uit de oestercultuur.
De oesterkweek in Frankrijk leverde in de 19e eeuw niet voldoende oesters op en er werd bepaald dat er alleen mocht worden geoogst tussen 1 september en eind april. Dit is de periode wanneer de oesters op hun best zijn. Deze periode komt neer op 8 maanden, met ook de letter ‘R’ in elke maand. Het Franse woord voor oesters is ‘huitres’. Dit is een samenstelling van huit’ (acht) en ‘res’ (meervoud in het Frans van de letter ‘R’. 8 x R dus. Omdat in de warme zomermaanden deze producten niet gekoeld konden worden, waren ze simpelweg niet te krijgen. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor mosselen. Tegenwoordig worden alle mosselen gekoeld in de fabriek tijdens de verwerking, tijdens het transport tot aan de aflevering bij de supermarkt en horecaspecialist. Daardoor zijn ze ook continu verkrijgbaar.

Los of verpakt, bijna het hele jaar verkrijgbaar.

Los of verpakt, bijna het hele jaar verkrijgbaar.

Mosselseizoen

Het Zeeuwse mosselseizoen heeft een begin en een eind. Dit zijn mosselen afkomstig van de zogenaamde bodemcultuur. Mosselen die opgroeien op de bodem van de zee. De start is meestal eind juni, begin juli en de mosselen zijn tot en met begin april verkrijgbaar. Omdat de mosselen zich dan gaan voortplanten zijn ze niet meer lekker.

Hangcultuurperceel - Foto: Neeldbank RWS - Harry van Reeken

Hangcultuurperceel – Foto: Beeldbank RWS – Harry van Reeken

Begin juni zijn er dan weer hangcultuurmosselen. Dit zijn mosselen die hangend opgroeien in een net aan een touw en niet met de bodem in contact komen. De hangcultuurmosselen zijn eerder verkrijgbaar dan de bodemcultuurmosselen. Dit komt omdat hangcultuurmosselen opgroeien bovenin de waterkolom, waar meer voedsel zit. Het beschikbare volume hangcultuurmosselen is vele malen kleiner dan de bodemcultuurmosselen. Deze soort overbrugt de periode tot eind juni, begin juli. Tot de start van het bodemcultuur seizoen dus. Dan zijn de (Zeeuwse) bodemmosselen weer overal volop verkrijgbaar.

En verkrijgbaar betekent – Eet smakelijk van deze zeldzame lekkernij!

 

Tekst: Kees Kole – wilt u meer lezen van deze schrijver? Kijk dan hier.