Oostkapelle, of zoals het door de inwoners wordt genoemd, Oôskappel is een vroegere heerlijkheid en dorp op Walcheren en maakt deel uit van de gemeente Veere.

Het wapen van Oostkapelle

Het wapen van Oostkapelle

Aanvankelijk werd het dorp Oostcapelle met een C genoemd. Het dorp telt ongeveer 2.500 inwoners. Niet veel, maar behoort daarmee wel tot een van de grotere kernen van de gemeente Veere . In de kleine bebouwing van dedorpskern staan nog veel oude boerderijen.

Buiten de dorpskern ligt een park met exclusieve huizen. Deze zijn voornamelijk bewoond door mensen van buiten het dorp.

 

De naam

Oostkapelle dankt de naam aan een kapel die hier vroeger moet hebben gestaan. Het was een van de vijf kerken die verspreid over het eiland stonden. Samen met Westkapelle vormden ze de basis van het geloof langs de Noordzeekust.

 

Heerlijkheid

In de middeleeuwen was een heerlijkheid een bezitting van een heer of een vrijheer. Daaraan waren bepaalde heerlijke rechten verbonden. Dit betekende niet automatische dat de heer van een heerlijkheid de grond in zijn bezit had. Nee, zijn bezit bestond slecht uit het uitoefenen van bepaalde rechten.

Het was een vorm van bestuur. Deze kwam voort uit de feodale onderverdeling van het overheidsgezag in de middeleeuwen. Met de heerlijkheid bedoelde men het territorium of leen van de landsheer die in dit gebied de volle rechten uitoefende.

Het ontstaan van Oostkapelle is sterk verbonden met de abdijen van Middelburg en Rijnsburg.

De huidige Abdij van Middelburg - Foto Uwe Barghaan commons.wikimedia.org

De huidige Abdij van Middelburg – Foto Uwe Barghaan commons.wikimedia.org

 

 

Kasteel Westhove.

Abdijen waren in die tijd machtige bolwerken. In de middeleeuwen kwamen veel abdijen tot grote bloei. Het waren strak georganiseerde besloten gemeenschappen. Binnen hun ommuurde gebouwencomplexen bevonden zich de kerk, woon- slaap- en eetruimten. Maar ook de moestuin en heel belangrijk, de vaak bijzonder uitgebreide bibliotheek. Buiten de muren hadden ze het beheer over uitgestrekte landerijen.

Niet alleen op het gebied van religie, maar ook op cultureel gebied waren de abdijen van grote betekenis.

De adel deed er alles aan de abt van de abdij te vriend te houden door het doen van schenkingen. Op politiek gebied waren de abten vaak raadgevend prominent aanwezig.

Voor 1300, het juiste jaartal is niet te achterhalen, moet het kasteel Westhoven zijn gebouwd. Het werd gebouwd in opdracht van de abdij van Middelburg. Deze abdij had in de jaren hiervoor een grote macht ontwikkeld. Het kasteel werd gebruikt om die macht in stand te houden door vanuit Westhove de vele bezittingen in de buurt te verdedigen.

Toen de militaire betekenis van kastelen in de 15de eeuw afnam gebruikten de abten van de abdij het als zomerverblijf.

Kasteel Westhove

Kasteel Westhove

Tachtigjarige Oorlog

 De inname van Vlissingen door de Geuzen op 6 april 1572, enkele dagen na de val van Den Briel, was in Zeeland het beginpunt van de strijd tegen Spanje. Andere gebeurtenissen in die strijd waren de belegering van Middelburg door de troepen van Willem van Oranje.

In de Tachtigjarige Oorlog werd kasteel Westhove aanvankelijk bezet door de Spanjaarden. De Geuzen wisten in 1572 het kasteel in handen te krijgen. In hun haat tegen alles wat katholiek was, kreeg het kasteel daardoor veel te lijden. Een groot gedeelte, waaronder de achterzijde en de beide vleugels gingen in vlammen op.

De rest van Walcheren werd door deze oorlog niet gespaard. Tal van troepen, Spaanse en Geuzen trokken over het eiland en roofden alles wat los en vast zat.

Het beleg van Middelburg vond plaats in verschillende periodes en duurde van april 1572 tot februari  1574. Tijdens de onderbrekingen werden veel kerken op Walcheren verwoest. Dit lot overkwam ook de kerk van Oostkapelle in 1572. Tegelijk met kasteel Westhove hielden de Geuzen hier huis. Alleen de laat 14de eeuwse toren bleef overeind. In 1582, tijdens een storm, waaiden de resterende muren van het schip om. Men begon onmiddellijk met de herbouw van de kerk. In 1610, als we de jaarankers mogen geloven, was de heropbouw van het schip gereed.

Huis te Oostcapelle van La Sage

Huis te Oostcapelle van La Sage

 

 

Middeleeuwen

De heerlijkheid Oostkapelle werd voor het eerst genoemd in 1275. In het midden van de 17de eeuw viel Oostkapelle onder het gezag van Middelburg. Er ontstonden buitenplaatsen en landgoederen.

Na het beëindigen van de Tachtigjarige Oorlog werd in 1679 de heerlijkheid verkocht aan Willem le Sage. Deze was gedeputeerde ter rekenkamer van Zeeland en een man van aanzien in de regentenkringen in Middelburg.

 

Meteen na de aankoop van Oostkapelle ging Le Sage aan de slag om zijn belangrijkheid te onderstrepen. Hij kocht landerijen buiten het dorp, ten noorden van de kerk. Hierop stond al een huis. Aanvankelijk was dit bewoond door de predikant van het dorp, later door de schoonmoeder van Le Sage. Het oude huis werd afgebroken om dezelfde plaats een groot landhuis daar voor in de plaats te bouwen.

 

Familie Steengracht

Na het overlijden van Le Sage kwam Oostkapelle door een erfenis in handen van de familie Van der Poorte. In 1777 kwam Oostkapelle door een huwelijk in handen van de familie Steengracht. Een oude Nederlandse familie.

Johan Steengracht van Oostcapelle (1782-1846)

Johan Steengracht van Oostcapelle (1782-1846)

De oorsprong van deze familie gaat terug tot aan het begin van de 15de eeuw. Jan Lievensz, die in 1479 stierf, was de stamvader. Hij was schepen en burgemeester van Zierikzee en werd de eerste van de vele bestuurders die het geslacht zou voortbrengen.

De familie Steengracht is nog steeds in het bezit van de heerlijkheid Oostkapelle, overigens een bezit dat geen materiele waarde meer heeft. Een tak van de familie draagt nog steeds de naam Steengracht van Oostcapelle.

Het familiewapen van Steengracht

Het familiewapen van Steengracht

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De meest bekende uit het geslacht Steengracht is misschien wel Jhr. Mr. Johan Steengracht van Oostcapelle. Deze leefde van 11 juli 1782 tot 17 december 1846. Hij ontwikkelde zich tot vooraanstaand kunstverzamelaar en museumdirecteur. Hij was de eerste directeur van het Mauritshuis.

De leden van de familie behoren sinds 1814 tot de Nederlandse adel.

 

Latere tijden

In de perioden die volgden ontwikkelde Oostkapelle zich tot een dorp waarin, tot het midden van de 20ste eeuw  de landbouw een belangrijke plaats innam. Het kreeg weinig te verduren. Natuurlijk was de inundatie van Walcheren in 1944 door de geallieerden tijdens de Tweede Oorlog een klap voor de boeren. Hun vruchtbare grond verziltte en het duurde lang voor alle gewassen weer verbouwd kon worden.

Door de Watersnoodramp in 1953 bleef Oostkapelle relatief goed gespaard.

Ga de toren eens beklimmen

Ga de toren eens beklimmen

 

Omslag

Na de oorlog transformeerde Oostkapelle, in navolging van Domburg, Zoutelande en Westkapelle tot een badplaats. Het profiteerde van de zee en het strand en de duinen op loopafstand. De werkgelegenheid trok hierdoor aan. Dat voorkwam een leegloop onder de bevolking.

de karakteristieke strandpalen, geschilderd door Inge de Groot

de karakteristieke strandpalen, geschilderd door Inge de Groot

 

Toerisme

Oostkapelle biedt toeristen een combinatie van mooie brede stranden omringd door een brede strook van duinen en bossen. Daarachter ligt een vredig, groen agrarisch landschap.

Oostkapelle is een echte familiebadplaats. De stranden, op ca. twee kilometer van het centrum, staan bekend om hun goede onderhoud. Ze zijn al een aantal jaren op rij, zowel door de ANWB als door het publiek, uitgeroepen tot het schoonste strand van Nederland. Ze bieden dan ook voor elk wat wils.

Voor kinderen zijn er veel speelgelegenheden. Watersporters kunnen hier uitgebreid hun gang gaan. Er liggen op het strand loopvlonders over de hele breedte en van mei tot en met september zijn de reddingsbrigade en de EHBO hulppost permanent bemand.

In de omgeving liggen tal van campings. Tussen Domburg en Oostkapelle zelfs een naturisten camping met een eigen strand.

 

Natuurgebieden

Het dorp grenst aan twee natuurgebieden; De Manteling en Oranjezon. De Manteling van Walcheren is een natuurgebied dat deel uitmaakt van de Natura 2000 gebieden. Het is ongeveer 740 ha. groot en bestaat voor een belangrijk deel uit buitenplaatsen zoals Kasteel Westhove, Berkenbosch en Duinbeek.

Het is opgebouwd uit bossen, kalkarm duin met natte duinvalleien, duingraslanden en struweel. Ook Oranjezon maar integraal deel uit van het Nature 2000 gebied.

Wandelpad in het bos- en duingebied bij Westhove.

Wandelpad in het bos- en duingebied bij Westhove.

 

‘Manteling’ duidt op de beschermende functie van het gebied; het beschermt als een ‘mantel’ de Kop van Walcheren tegen de felle zeewind.

Vrijwel nergens in Europa groeien loofbossen zo dicht bij de kust. De eikenbossen werden tijdens de 18de eeuw aangeplant om de buitenplaatsen te beschermen.

In de Manteling en Oranjezon bloeien tal van beschermde planten. Er leven zoogdieren als reeën en damherten en het is een paradijs van, soms heel zeldzame broedvogels.

Zoals we aangaven; van het oorspronkelijke Kasteel Westhove is niet veel meer terug te vinden. Na de turbulente tijden in de 17de eeuw kwam het kasteel in particuliere handen. Het werd ingrijpend veranderd. Er werden parken en tuinen aangelegd en begon meer en meer op een lusthof te lijken. De huidige bijgebouwen dateren uit de 18de eeuw. Tegenwoordig is het kasteel een jeugdherberg.

Museum Terra Maris

Museum Terra Maris

Te doen?

 

Naast het kasteel ligt Terra Maris,  land van de zee. Het is een museum dat zich heeft gespecialiseerd in natuur en het landschap van Zeeland. Een permanente tentoonstelling neemt u bij de hand en voert u door de geschiedenis van de landschappelijke ontwikkeling van Zeeland.

 

 

In Oostkapelle is er de mogelijkheid fietsen te huren. In de omgeving kunt u, via goed aangelegde en onderhouden routes fietstochten maken. Hiervoor zijn, door de VVV   goede en gevarieerde routes gemaakt die van uw tocht een avontuur zullen maken. Datzelfde geldt overigens ook voor wandelingen.

Wilt u een dag iets anders? In de omgeving is veel te doen. U kunt een dagje naar het historische Middelburg trekken, of een rondvaart maken door de haven van Vlissingen. Maar ook nabijgelegen dorpen als Domburg of de hoofdstad van de gemeente, Veere zijn niet te versmaden.

de winkelstraat in het centrum

de winkelstraat in het centrum

 

 

Alles voorhanden

Er in het gezellige Oostkapelle tijdens de zomermaanden altijd wel evenement of een markt. In Oostkapelle hoeft u niets te zoeken. Alles is voorhanden, van bakker en juwelier tot supermarkt. Rondom de kerk heeft zich een gezellig centrum ontwikkeld met leuke en gastvrije restaurants en terrassen. U kunt, als u dat  wilt, de toren beklimmen om te genieten van een adembenemend vergezicht over de zee en Walcheren.

Gezelligheid en warmte in 'De Babbelaar'

Gezelligheid en warmte in ‘De Babbelaar’

Opvallend is dat velen van de restaurants ook in de wintermaanden geopend zijn, zoals bijvoorbeeld ‘De Babbelaar’.

Ook op een winderige herfstdag is het hier goed toeven. Goede keuken en gastvrij personeel.

 

En bezoek of een vakantie in Oostkapelle is een goede besteding van uw tijd.