Oud-Sabbinge is een deel van het voormalige eiland Wolphaartsdijk aan de noordelijke kant van Zuid-Beveland. Ooit was het een zelfstandige gemeente, maar na de gemeentelijke herindeling maakt het deel uit van de gemeente Goes. Klein maar fijn denkt men in Oud-Sabbinge met haar 231 inwoners in 2010.

De inwoners van Oud-Sabbinge noemen hun woonplaats het ’t Ouweland. De reden hiervoor is dat de Oud-Sabbingepolder meer dan 1.000 jaar onafgebroken bewoond is geweest. De bijnaam voor Oud-Sabbinge was lange tijd het Klompendorp. Dit sloeg op de relatieve armoede in het dorp en het povere bestaan van de inwoners.

Een armoedig straatje in 1905, het Slop

Een armoedig straatje in 1905, het Slop

Het voormalige Sabbinge werd pas oud na de inpoldering in 1692 van de Nieuw-Sabbingepolder. Over de naam verschillen de geleerden nogal van mening. Er zijn drie mogelijkheden. U mag kiezen.

De eerste zegt dat de naam afkomstig is van de middeleeuwse heersers. Een daarvan was ene Saxbald. Sabbe is een afkorting van die naam. Het achtervoegsel inge zou betekenen behorend tot. De Sabbingers zouden dus deel hebben uitgemaakt van het volk van Saxbald.

Een andere verklaring heeft te maken met de ligging van het eiland Wolphaartsdijk. Een Sabb zou een klein bootje zijn geweest en een Inge is een kreek. Vanuit Sabbinge kon met met een boot de oversteek maken naar de overkant.

De laatste verklaring zou zijn dat het te maken heeft met een in drassig land gevormde waterloop. Sabbe zou dan zijn afgeleid van sabbig wat drassig, soppig of sappig betekent.

Het eiland Wolphaarstdijk in de 16de eeuw

Het eiland Wolphaarstdijk in de 16de eeuw

Sabbinge werd voor het eerste genoemd in een oorkonde uit 1206. Hierin werd Egidius van Sabbinge als getuige opgeroepen. Deze Egidius was een lid van de heren van Sabbinge. Zij bewoonden een kasteel dat lang bewaard is gebleven. Dit kasteel dat ook wel Hoge Huijs of Huis te Sabbinge werd genoemd is rond 1250 gebouwd. De bouw gebeurde vermoedelijk op gezag van Wolfert van Borsele. Het werd later een ambachtsheerlijk kasteel. In 1321 het Hooge Huijs verwoest waarna het weer opnieuw werd opgebouwd. De bewoners zou Claeijs van Schengen zijn geweest. In het kasteel zetelde het wereldlijke gezag van Oud-Sabbinge over het eiland Wolphaartsdijk.

In 1457 trouwde een jonckvrouw van Sabbinge met Laurens van Cats, een ambachtsheer van Oostkerke. Na dit huwelijk raakte het kasteel in verval en werd gebruikt als hereboerderij. In de loop van je de jaren raakt steeds verder onderkomen Tot er nog slechts een woning en een aardappelopslag in de kelder bleef staan.

Omstreeks 1960 begon men het Huis te Sabbinge grondig te restaureren en werd het opgebouwd tot de staat waarin het in de middeleeuwen verkeerd moet hebben. Momenteel is het weer in zijn volle glorie te bewonderen. Het wordt nog steeds bewoond en is niet te bezoeken.

Beeld van Wolfert van Borssele

Beeld van Wolfert van Borssele

De Oud-Sabbingepolder is al enig deel van het voormalige eiland Wolphaartsdijk dat sinds ca. het jaar 1.000 altijd bewoond is geweest.   Men gaat er van uit dat de eerste bewoners van de Oud-Sabbingepolder destijds uit het flink overbevolkte Oost-Vlaanderen afkomstig waren.

De overige delen van dit eiland hebben allemaal zo veel te lijden gehad van overstromingen dat de bewoners weg moesten trekken. Buurgemeenten als Hongersdijk en Westkerke zijn in de middeleeuwen door watersnoden voorgoed van de kaart geveegd.

Het eiland Wolphaartsdijk bleef een eiland tot 1809. Het werd door de Westerschenge gescheiden van de rest van Zuid-Beveland dat jaar begon men met de aanleg van de Wilhelminapolder. Door die inpoldering werd het eiland een vast deel van Zuid-Beveland. Restanten van de Westerschenge zijn nog terug te vinden.

De nieuwe polder

De nieuwe polder

Sabbinge was lange tijd het voornaamste dorp op het eiland. Namen van andere dorpen als Oosterkerke en Westerkerke bevestigen dit. Tijdens opgravingen zijn de gemetselde funderingen van de vroegere kerk van Sabbinge bloot gelegd. Uit de omvang van deze fundamenten bleek dat het hierbij ging om een fors gebouw. Het was, voor zeker aan te nemen, de moederkerk van het eiland.

Deze kerk werd in 1572 bij invallen van de Geuzen totaal verwoest. Hun bedoeling was hiermee te voorkomen dat de Spanjaarden, die ook Goes al hadden bezet, het eiland Wolphaartsdijk in bezit zouden krijgen. Tijdens deze invallen werden de geestelijken en de belangrijkste inwoners van het eiland verjaagd.

Met het verdwijnen van de kerk, veranderde ook de toekomst van Oud-Sabbinge. De centrale functie was verloren en het dorp werd een gehucht.

Op de plek van de voormalige kerk is later, in 1872, een lagere school gebouwd.

Het Hooge Huijs

Het Hooge Huijs

Het duurde tot de Watersnoodramp in 1953 voor Oud-Sabbinge voor de eerste keer onder water kwam te staan. Gelukkig vielen er geen doden te betreuren. Het dorpje krabbelde er weer boevenop. Lang bleef Oud-Sabbinge zelfstandig. In het dorp was alles aanwezig. Er was een warenhuis, een paar bakkers, een slager, een visboer, een kapper een kruideniers. Voor de landbouwers waren er een smid, een wagenmakerij en een klompenmaker.

Maar ook hier sloeg de vooruitgang toe. Er kwamen meer en meer auto’s en de middenstand ging er aan onderdoor. De vooral jongere inwoners verlieten het dorp. In de jaren 70 van de vorige eeuw stond bijna een kwart van de woningen leeg en werden aangeboden als vakantiewoningen. Dit was niet naar de zin van de gemeente die er alles aan deed deze trend een halt toe te roepen. En dat werkte. Oud-Sabbinge werd weer een gezellige en levendige woonkern. Weliswaar zonder voorzieningen want ook de lagere school sloot in 1973 voorgoed de deuren.

Oud-Sabbinge, eerlijk en authentiek

Oud-Sabbinge, eerlijk en authentiek

Toch is dat allemaal de redding geweest van Oud-Sabbinge. Het dorpje heeft inmiddels de status van beschermd dorp gekregen. Er zijn nooit  oersaaie woonwijken gebouwd waardoor het één van de meest authentieke gehuchten van Zeeland is gebleven.  Een gehucht dat nog steeds het karakter heeft van een Zeeuws dorp van 100 en meer jaar geleden. Kennis maken met Oud-Sabbinge uit 1968? Kijk dan hier.

Sommige inwoners van Oud-Sabbinge waren bijzonder ondernemend. Gerard Bevelander, een broodbakker in het dorp, besloot zelf zijn meel te gaan produceren. In 1853 bouwde hij zijn eigen stellingmolen die de naam ‘de Haas’ kreeg. Helaas, in de nacht van 19 april 1928 vloog de molen in brand en was door de brandweer niet te redden.

De motormolen de Haas

De motormolen de Haas

Na de brand werd van de Haas een mechanische molen gemaakt. Er werd een kleine dieselmotor in de molen geplaatst die de wieken verving. In 1939 werd de motor vervangen door een 33 pk Deutz diesel. Van deze zogenaamde motormaalderijen bestaan er in Zeeland nog maar drie.

Wat u zeker niet zou verwachten. Oud-Sabbinge is het kleinste gehucht in Nederland met een eigen televisiestation; Cineac Oud-Sabbinge. Het station verzorgt via het internet uitzendingen. Deze zijn hier te volgen

Is Oud-Sabbinge de moeite waard? Zeker wel. In de onmiddellijke omgeving zijn overnachtingsplaatsen voldoende aanwezig. Vroeger was er een stroompje dat de Kulk heette. Een stuk dijk waaraan de Kulk las is opgenomen in het Kiekendiefpad. Dat is een wandelnetwerk van 75 kilometer. Het voert u, grotendeels over paden en niet verharde wegen, om Oud-Sabbinge en Wolphaartsdijk.

Als u wilt genieten van prachtige natuur, schone lucht en bijzonder aardige mensen, mag u Oud-Sabbinge niet vergeten te bezoeken.