De term folkloristische traditie slaat bij het ringsteken en ringrijden de spijker op de kop. Het traditionele ringsteken is al eeuwen oud. Er zijn aanwijzingen dat het in een aantal delen van Europa al werd beoefend. Langzaam maar zeker verdween de traditie. Alleen in Zeeland werd het ringsteken in stand gehouden.

wachten in de box

wachten in de box

 

Traditie of folklore?

Het ringsteken was van oorsprong een spel dat op kermissen en jaarmarkten werd beoefend. Boeren uit de omgeving verzamelden zich hier met hun paarden en gingen met elkaar de strijd aan. Wat begon als een spel is in Zeeland uitgegroeid tot een echte sport.

Maar het ringsteken wordt tegenwoordig ook veel beoefend op speciale dagen. Daarbij is het een evenement geworden waarbij ander folkloristisch vertoon niet wordt geschuwd. Vaak zie je optochten van historische boerenwagens en gereedschap en geven ambachtslieden demonstraties van hun oude handwerk. Ook duiken presentaties van klederdrachten steeds meer op.

Traditioneel versierd

Traditioneel versierd

 

Zeeuws trekpaard

Bij het Zeeuwse ringsteken spelen paarden vanzelfsprekend een net zo belangrijke rol als de ruiter. Er wordt in principe gereden op een ongezadeld Zeeuws trekpaard.

Het Zeeuws trekpaard behoord tot het ras van koudbloedpaarden. Eigenlijk is het een relatief jong paardenras. Via België kwam het aan het begin van de vorige eeuw via Zeeuws Vlaanderen in Zeeland terecht. Het was niet meer van de akkers weg te denken. Door de modernisering in de landbouw raakte dit sterke paard al na een goede vijftig jaar in onbruik, maar in Zeeland wordt het ras nog steeds in stand gehouden en gekoesterd.

 

In draf op de ring af

In galop op de ring af

 

Het ringsteken

Het ringsteken wordt op veel plaatsen beoefend. Vaak worden wedstrijden spontaan georganiseerd. Maar voor het serieuze werk, de officiële wedstrijden, is er de Zeeuwse Ringrijders Vereniging opgericht. Deze ZRV bewaakt de traditie en men moet aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Gereed voor de strijd, in vol ornaat

Gereed voor de strijd, in vol ornaat

 

 

Kledingvoorschriften

Een van de voorwaarden is dat het paard versierd moet zijn. De ruiter moet de voorgeschreven wedstrijdkleding dragen.

Deze bestaat uit een witte trui of poloshirt. Daarop is het groene embleem van de ZRV aangebracht en ook voorzien van groene randen langs de rand van de kraag en de mouwen. Daarover draagt de ruiter een oranje sjerp met embleem over de rechterschouder.

De rest van de kleding moet wit zijn, dus witte broek, witte schoenen en witte kousen.

Een uitzondering wordt gemaakt bij demonstratiewedstrijden. Dan is de ruiter verplicht de Zeeuwse boeren (mannen)klederdracht te dragen.

of in traditionele klederdracht

of in traditionele klederdracht

 

Leeftijd

Vanaf het jaar dat men twaalf wordt kan men deelnemen aan wedstrijden. Een maximumleeftijd bestaat niet. Men ziet dan ook steeds vaker ringrijders die de sport al een halve eeuw of langer beoefenen en respectabele leeftijden hebben bereikt. Ook zien we dat steeds meer meisjes en vrouwen deelnemen aan de wedstrijden.

 

Ook vrouwen vinden hun plaats

Ook vrouwen vinden hun plaats

 

 

De ring

De ring hangt, halverwege de baan, aan een touw dat tussen twee palen is gespannen. De palen worden poengers genoemd. Aan dat touw hangt een bus waar de ring in wordt gestoken. De afstand tussen de onderkant van de bus en de grond is 2,2 meter.

De ring die ‘gestoken’ moet worden heeft een doorsnede van 38 mm. Naarmate de wedstrijd vordert kan de ring worden verkleint tot een diameter van 10 mm. Als de ruiter de ring heeft gestoken, geeft hij deze aan het einde van de baan, met de lans achterover, af aan de ringloper.

Bij elke wedstrijd kan de ruiter maximaal 30 ringen steken. Het steken van de ring wordt door de wedstrijdleiding alleen goedgekeurd als het paard, tijdens het steken, in galop over de baan gaat. Bij draven of bij stapvoets rijden wordt het steken afgekeurd.

 

Verschillende formaten ringen

Verschillende formaten ringen

 

 

 

 

De ringbaan - foto Cees Kooij.

De ringbaan – foto Cees Kooij.

De ringbaan

De ringbaan zelf is onderworpen aan strenge maten. Ze heeft een lengte van 36 meter en is 1 meter breed. De baan is afgezet met licht schuinstaande palen, waardoor de bovenkant van de afzetting iets breder is. Tussen de palen is een touw gespannen. Dit bepaald de hoogte van de baan op 1,2 meter. De grond onder de baan is opgehoogd door tientallen kubieke meters zand. Daardoor treedt er demping op voor de paarden.

Aan het einde van de baan zijn boxen voorzien. Hier kunnen de paarden na elke run even bijkomen.

 

Sjees rijden voor de hele familie

Sjees rijden voor de hele familie

Sjeesrijden

Tenslotte is er nog een aardige variant. Het sjeesrijden (ringrijden). Het sjeesrijden gebeurt niet in een ringbaan, maar op de openbare weg. Vaak in een rondje rond de kerk.

Een sjees is een antieke wagen, maar wel op twee wielen. Ook hierbij speelt het paard (uiteraard) een belangrijke rol. De sjees wordt bemand door een vrouw en een man. Beide zijn gekleed in Zeeuwse klederdracht. Het is pas echt leuk als er ook kinderen in klederdracht achter in de sjees zitten.

Tijdens de wedstrijden ment de man het paard. De vrouw probeert met een lans de ring te steken. Ook hier hangen de ringen aan een touw over het parkoers. Afhankelijk van de lengte kunnen er drie of vier ringen worden opgehangen. Uiteraard is het doel zoveel mogelijk ringen te steken. De snelheid waarmee dit gebeurt is niet van belang. Wel moet ook in deze tak van sport, het  paard in draf onder de ring door.

 

Zowel sjees al paard moeten versierd zijn. Daarvoor mag alleen ‘levend’ materiaal worden gebruikt, dus geen kunstbloemen. De combinatie van de bloemen, de versierde antieke karretjes en paarden in samenspel met de klederdrachten staat garant voor een prachtig gezicht. Het geklepper van de hoeven van de dravende paarden zorgt voor de rest.

Concentratie en snelheid op zijn Zeeuws

Concentratie en snelheid op zijn Zeeuws

Spektakel.

Voor de belevenis van het ringrijden of het sjees rijden hoeft men in Zeeland nooit ver te zoeken. Om de paar weken staan er wel ergens in de provincie wel wedstrijden gepland. Laat de kans niet voorbijgaan kennis te maken met dit prachtige spektakel.

Bron: Zeeuwse Ringrijders Vereniging

Voor meer informatie bezoek de website van de ZRV

 

.