Het Veerse Meer heeft zijn ontstaan te danken aan de Watersnoodramp van 1953. Na deze ramp werd het Deltaplan ontwikkeld om te voorkomen dat dit drama zich nog kon herhalen. Een van de projecten van dit plan was de afsluiting van het ‘Veerse Gat’ een zeearm die direct in verbinding stond met de Noordzee. Deze afsluiting, waaruit het Veerse Meer ontstond had een ware metamorfose tot gevolg.

Het Veerse Meer is nu bij het grote publiek bekend als recreatiegebied. Men staat minder stil bij de veranderingen voor de natuur, voor de visserij en de scheepvaart en het ontstaan van de watersport recreatie.

Sluiting van de Dam

Sluiting van de Dam

Watersnoodramp en Deltaplan

In 1953 trof de Watersnoodramp het zuidwesten van Nederland. Ook rond het gebied waar nu het Veerse Meer ligt, waren de gevolgen enorm. Op negen plaatsen braken de dijken door en stoomden polders vol. Meer dan 60 dodelijke slachtoffers waren het gevolg.
Het Deltaplan werd ontwikkeld om de veiligheid van de bewoners te kunnen waarborgen. En van de ideeën was het inkorten van de kustlijn. Dit idee, in combinatie met het verhogen van de dijken, zou het risico van nieuwe overstromingen aanzienlijk beperken.

De Veerse Gatdam.

Een onderdeel van het Deltaplan was het met elkaar verbinden van Walcheren, Noord-Beveland en Zuid-Beveland. Om dit te bereiken moest er een dam komen aan de Noordzee. Een tweede dam werd voorzien aan de kant van de Oosterschelde. Door dit plan te realiseren kon men de kustlijn met 40 kilometer inkorten.

Veerse Gatdam is aan beide kanten ingepakt met zand en ingericht met beplanting. Daardoor lijkt de dam op een duin - Foto Rijkswaterstaat.

Veerse Gatdam is aan beide kanten ingepakt met zand en ingericht met beplanting. Daardoor lijkt de dam op een duin – Foto Rijkswaterstaat.

 

 

De Veerse Gatdam werd aan de Noordelijke kant aangelegd. Het was het derde bouwwerk van de Deltawerken. De dam is 2,8 km. lang en loopt van Walcheren naar Noord-Beveland. Het is een, gedeeltelijk met asfalt, bekleedde dijk en aangelegd op de vroegere Plaat van Onrust.. Voor het resterende deel is gebruik gemaakt van doorlaatcaissons. Deze afsluiting kwam gereed op 27 april 1961. Bekijk hier de dam vanuit de lucht.

Zandkreekdam

De Zandkreekdam is de afsluitdam in de Zandkreek tussen Kats op Noord-Beveland en Wilhelminadorp op Zuid-Beveland aan de Oosterscheldekant van het Veerse Meer. De Zandkreekdam is 830 meter lang en was het tweede bouwwerk in de Deltawerken. Deze dam werd op 3 mei 1960 gesloten.

Metamorfose

Door de afsluiting ontstond een binnenzee, eigenlijk een meer. Het water veranderde van zout in brak. Dit had grote gevolgen voor flora en fauna. In plaats van getijden kwam er een zomer- en een winterpeil. In de zomer staat het water hoger dan in de winter. Hierdoor kan er voldoende overtollig water uit de polders worden gespuid.

Veerse Dam zoals hij ook wel wordt genoemd

Veerse Dam zoals hij ook wel wordt genoemd

Een meer met eigen flora en fauna.

De natuur paste zich gewoon aan de nieuwe omstandigheden na de afsluiting aan. Het water werd brak, er kwam immers alleen zoet water bij door regen en water dat uit de polders werd gepompt. Het gevolg was dat er geheel eigen flora en fauna aan het meer ontstond. Er kwamen minder en andere soorten vis. Er is sprake van ontzettend veel (water)vogels. Ook werd er op veel plaatsen nieuw bos aangeplant.

Visserij in Veere en op het Veerse Meer.

Vroeger had Veere een aanzienlijke vissersvloot. Er werd op vis, schaal- en schelpdieren gevist. De vissersvloot van Arnemuiden Had geen eigen haven meer en had voor Veere als thuishaven gekozen. Veere had voor de afsluiting nog een open verbinding met de Noordzee.
De huidige beroepsvisserij op het Veerse Meer is kleinschalig. Er zijn nog twee beroepsvissers die met fuiken vissen op paling. Omdat zij niet alleen kunnen leven van de palingvangst, zijn ze sinds een aantal jaren betrokken bij proeven om verschillende soorten schelpdieren te kweken.

Palingvissers op het Veerse Meer - Foto Desiree Meulemans

Palingvissers op het Veerse Meer – Foto Desiree Meulemans

Veerdienst gestaakt

De veerdienst tussen Veere en Kamperland werd na de afsluiting uit de vaart genomen. Over de dammen rijden was goedkoper en makkelijker dan gebruik maken van de pont. Voor toeristen kwamen in het seizoen de oude veerpontjes van vroeger weer terug. Ze varen tussen Wolphaartsdijk en Kortgene en van Veere naar Kamperland. Zij zijn onderdeel van het bekende ‘Rondje met het pontje’.

Opstappen voor Rondje Pontje

Opstappen voor Rondje Pontje

Scheepvaart

Het meer maakt deel uit van een scheepvaartroute. Vanaf Vlissingen kiest de binnenvaart het Kanaal door Walcheren en gaat bij Veere het meer op om dan, via de sluis bij Kats de oosterschelde op te varen. Zodoende kan men via de Krammersluis en de Philpsdam, het Volkerak, het Hollands Diep en de Dortse Kil naar Rotterdam en omgeving varen. Behalve de binnenvaart maakt ook een cruiseschap regelmatig gebruik van deze route. Diverse rondvaarten over het Veerse Meer zijn erg in trek.

Zalig zeilen op het Veerse Meer

Zalig zeilen op het Veerse Meer

Recreatie op en rond het meer.

Zoals verwacht werd het Veerse Meer een toeristische trekpleister van formaat. Watersport nam enorm toe. Op tal van plaatsen werden jachthavens aangelegd met veel aanlegplaatsen om iedereen een plekje aan te kunnen bieden. Aan land waren veel parkeerplaatsen nodig voor de vele dagrecreanten. Zwemmen, zonnen, varen, fietsen, hengelen en surfen werden en zijn favoriete bezigheden. Bekende terreinen zijn ‘De Zwarte Piet’ bij Wolphaartsdijk, en ‘De Schotman’ en de ‘Ruiterplaat’ bij Kamperland.

Het Veerse Meer is een prachtig voorbeeld van hoe de mens invloed kan uitoefenen op de natuur en van de nood een deugd maakt.

Tekst: Kees Kole – wilt u meer lezen van deze schrijver? Kijk dan hier.