De watersnood van 1953 wordt meestal aangeduid als de watersnoodramp. Vlak na deze ramp werd ook wel gesproken van de Sint-Ignatiusvloed of de Beatrixvloed. Het drama speelde zich af in de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari.

De ramp werd veroorzaakt door een zware stormvloed in combinatie met springtij. Hierdoor steeg het water in de trechtervormige zuidelijke Noordzee tot extreme hoogte.

Het werd voor Zeeland en delen van West Brabant een weekend om nooit meer te vergeten. Met man en macht vocht men tegen het water en probeerden de inwoners van Zeeland lijf en leden te redden. Uiteindelijk kostte de watersnoodramp het leven aan 1835 + 1 mensen. Onder + 1 wordt begrepen een pasgeboren baby’tje dat aanvankelijk niet werd meegeteld.

Vechten tegen het water.

Vechten tegen het water.

 

Bij Ouwerkerk op Schouwen-Duiveland werd door het woeste water een groot deel uit de dijk geslagen. Na de rampnacht trachtte men wekenlang het gat te dichten. Men gebruikte in eerste instantie klei om een nieuwe dijk te maken, later kleine caissons. Maar niets hielp. Het water, onder invloed van de getijden, sleepte grote stukken land mee naar de zee en er ontstonden binnendijks grote kreken die tot de dag van vandaag nog bestaan.

De oplossing moest uiteindelijk uit Engeland komen.

Tijdens de invasie in Normandië hadden de geallieerden af te rekenen met een probleem. In het landingsgebied waren, met uitzondering van Cherbourg, geen grote havens aanwezig. Hierdoor werd de aanvoer van mannen, materieel en brandstof sterk bemoeilijkt. Er werden daarom plannen gemaakt voor de aanleg van kunstmatige havens. Deze werden vervaardigd met drijvende pontons. Maar de pontons moesten worden beschermd tegen weer en wind. Voor deze bescherming werd gebruik gemaakt van Phoenix caissons. Deze kolossen, met een gewicht van ruim 6.000 ton werden over het Kanaal gesleept en op hun plaats aangekomen werden schuifdeuren geopend waardoor ze in minder dan een half uur zonken. In Engeland waren in korte tijd 147 van deze caissons gemaakt.

Plaatsen en afzinken van de Phoenix caissons bij Ouwerkerk

Plaatsen en afzinken van de Phoenix caissons bij Ouwerkerk

 

Dat ze niet allemaal werden gebruikt in 1944 was een geluk voor Schouwen-Duiveland. Voor een bedrag van 90.000 gulden per stuk konden door Nederland vier van deze kolossen worden aangekocht en gebruikt om op 6 november 1953 het grote gat in de dijk bij Ouwerkerk definitief te dichten. Later werd vóór het gedichte gat een nieuwe dijk aangelegd en de caissons bleven verwaarloosd achter. Alleen de plaatselijk jeugd kon er zijn gang gaan.

Eigenlijk is het niet te begrijpen dat er in Nederland, zeker in Zeeland, geen museum werd ingericht met de Watersnood als thema. Er waren wel al plannen gesmeed om tot de oprichting te komen, maar elke keer verwaterde het idee.

Na de 40-jarige herdenking van de ramp in 1993 ontstonden er nieuwe initiatieven. Er werd een werkgroep opgericht die, onder leiding van Ria Geluk, er in slaagde om het idee verder uit te werken en van de grond te krijgen.

Ria Geluk

Ria Geluk

 

Het plan was om in één van de verwaarloosde caissons het museum te vestigen. Onder leiding van de bouwkundige Evert Joosse en met behulp van vrijwilligers werd aan de slag gegaan om van die caisson een museum te maken. In 2001 was dit een feit. De plannen om de overige drie caissons bij het museum te betrekken werden in de periode tussen juli 2008 en april 2009 gerealiseerd.

Op 23 april 2009 zijn alle vier de caissons zijn aan elkaar vastgemaakt en ingericht als een fantastisch museum. U kunt van de ene naar de andere betonnen kolos wandelen via enkele ondergrondse en één bovengrondse gang.

Het motto van het museum is “Herinneren, Leren en Voortuitkijken.”

 

De entree van het huidige museum

De entree van het huidige museum

 

Om die reden heeft elke caisson een eigen thema. Na binnenkomst in de eerste caisson wordt u geconfronteerd met het thema ‘de feiten’. Hier maakt u kennis met de harde werkelijkheid en de menselijke drama’s van die onheilsnacht in februari 1953 en de gevolgen hiervan voor Zeeland.

U kunt hier de rampzalige nacht, waarin het ziedende water alles verzwelgend over het land trok, beleven.

In caisson 1 ligt de nadruk op de rampnacht en de hulpverlening in de dagen die hierop volgden. Wat is er gebeurd en hoe kon het gebeuren? In deze caisson kunt u kijken naar oude beelden uit het Polygoon Journaal, delen uit radio-uitzendingen beluisteren en u vindt hier duizenden krantenknipsels, foto’s en verhalen.

De documentatietafel in caisson

De documentatietafel in caisson

 

Caisson 2 is totaal anders. Hier kan men de slachtoffers en hun verhalen ontmoeten. Naast gangbare zaken zoals afbeeldingen en documenten krijgen de overleveringen op een heel bijzondere manier vorm. Er is een multimediamonument ontworpen dat de naam ‘1835 + 1’ heeft gekregen. De namen van alle slachtoffers lopen over een golvende ondergrond waardoor het lijkt alsof zij een voortdurende stroom vormen.

Maar de slachtoffers van de ramp krijgen hier niet alleen een naam. Door op een bepaalde naam op een scherm te toetsen, krijgt u het verhaal van het slachtoffer te horen. Verhalen die soms hartverscheurend zijn. Dit is een uniek kunstwerk in het museum.

Een stroom namen trekt voorbij – Foto Joke Bot

 

Aangekomen in caisson 3 zien we hoe er met man en macht werd gewerkt om het overstroomde gebied weer leefbaar te maken. U ziet hoe primitief de gebruikte gereedschappen en machines waren in vergelijking met de huidige tijd. Hoe creatief de beschikbare materialen werden benut.

U vindt in deze caisson een van de vele houten woningen die door Denemarken werden geschonken, hier opgebouwd nadat het huis voorzichtig was afgebroken in Zierikzee.

De Deltawerken hielpen mee aan de wederopbouw en ook daaraan is ruime aandacht besteedt in deze caisson. Maar ondanks alle inspanning laat caisson 3 zien dat een overstroming in deze tijd nog steeds mogelijk is.

Dit nooit meer?

Dit nooit meer?

 In de laatste caisson stapt men in een nieuwe wereld; de toekomst van de zuidwestelijke delta. Voor kinderen bijzonder leuk. In deze caisson kunnen zij zich, door een interactieve expositie met touchscreen tafels en een interactieve game, bezig houden met waterbeheer. Hier wordt hen duidelijk gemaakt dat dit werk nooit eindigt.

Met een film en een 3D-bril laat het museum u levensecht over Zeeland vliegen.

Maar er is meer in deze caisson. Voorlichting en advies. Hier kunt u zich preparen voor een autorit door Zeeland langs de getroffen gedeelten en krijgt u tips voor een bezoek aan de mooiste monumenten.

De autoroute door Zeeland

De autoroute door Zeeland

 

Het museum is bijzonder kindvriendelijk. Het laat hen op hun eigen niveau kennis maken met de gebeurtenissen uit die tijd. Op dinsdag- en woensdagmiddagen krijgen zij bijzondere verhalen te horen over die dramatische nacht. Zij kunnen luisteren naar het verhaal van het paard uit Nieuwerkerk dat de ramp op miraculeuze wijze overleefde. Of kijken naar de film ‘Klaartje’, het tien jarige meisje dat vertelt hoe zij de ramp beleefde.

Het Watersnoodmuseum heeft vaste en regelmatig wisselende exposities. Kijk op onze pagina agenda om volledig op de hoogte te blijven.

Dat het watersnoodramp museum bijzonder is mag blijken uit het gegeven dat het in mei 2011 in Bremerhaven de prestigieuze stiletto award kreeg uitgereikt.

Het Watersnoodmuseum herinnert, leert en kijkt vooruit. Door deze instelling worden heden, verleden en toekomst met elkaar verbonden. Dat gebeurt in de vier markante caissons die het museum herbergen. Maar de erfenis van het verleden is niet alleen zichtbaar op deze plaats. In de hele Zuidwestelijke Delta zijn sporen terug te vinden van de eeuwige strijd tegen het water. Sommige, zoals de Deltawerken, zij heel opvallend. Anderen zijn niet of nauwelijks meer zichtbaar, zoals de verdronken dorpen.

Om die rijkdom aan herinneringen zichtbaar te maken gaat het Watersnoodmuseum in de toekomst werken aan een Digitaal Museum. Dat gebeurt op verschillende manieren. Er wordt een smartphone-app ontwikkelt en er wordt gewerkt aan de inzet van Virtual Reality in het museum.

Zowel voor uzelf als voor uw kinderen is uw verblijf in Zeeland niet compleet zonder een bezoek aan dit unieke museum.

Watersnoodmuseum vindt u aan:

Weg van de Buitenlandse Pers 5

4305 RJ Ouwerkerk

Telefoon: 0111 – 64 43 82

Voor groepsboekingen: 06 10 18 40 27

info@watersnoodmuseum.nl

www.watersnoodmuseum.nl

https://www.youtube.com/watch?v=ebtOChIUZAs

Het museum is geopend van 1 april tot 1 november van maandag t/m zondag van 10:00 tot 17:00 uur

Van 1 november tot 1 april van op maandag gesloten.

De kassa sluit om 16:15 uur

Op koningsdag, 1ste kerstdag en nieuwjaarsdag zijn de deuren dicht.

Voor groepen van 15 personen kunnen de openingstijden worden aangepast.

Info via groepen@watersnoodmuseum.nl of via bovenstaand telefoonnummer.

De toegangsprijzen bedragen:

  • Volwassenen: € 9,-
  • CJP Houders: € 4,50
  • Kinderen (6-12 jaar): € 3,50
  • Kinderen (tot 12 jaar): gratis
  • Vrienden en donateurs: gratis
  • Houders museumkaart: gratis.