Wemeldinge is een dorp in het noordoosten van Zuid-Beveland. Het ligt aan de Oosterschelde en aan de noordelijke monding van het Kanaal door Zuid-Beveland.

Wapen van Wemeldinge

Wapen van Wemeldinge

De Zeeuwen hebben het over Weumelienge als ze over dit dorp praten. Wemeldinge was tot 1970 een zelfstandige gemeente. Daarna ging het op in de gemeente Kapelle, dat ongeveer drie kilometer verderop ligt en via de Wemeldingse Zandweg snel te bereiken is.

Op 1 januari 2010 telde Wemeldinge 3.100 inwoners.

Wemeldinge is het oudste dorp van Zuid-Beveland. Tastbare herinneringen uit de tijd dat het dorp nog een bloeiend centrum was voor de binnenscheepvaart zijn de sluisbruggen en het oude peilhuisje.

Wemeldinge is ontstaan in de 11de  eeuw. Een eeuw later overstroomde het dorp. Hierna werd de bewoning verplaatst naar een hoger gedeelte, naar de huidige Dorpsstraat. De naam is afkomstig van een Germaans persoon; “Wimald” een afkorting van Werimbald. Dit staat voor moedige bewaker.

Later is hier “inge” aan toegevoegd. Inge werd gebruikt voor de aanduiding van een kreek. Maar de naam kan ook staan voor “lieden van Wimald”.

Kerk van Wemeldinge - foto Cumulus, Wiki Nederland

Kerk van Wemeldinge – foto Cumulus, Wiki Nederland

De kerk van het dorp is gebouwd op een verhoging. De toren dateert uit de 14de eeuw. In de 15de eeuw zijn het schip en de toren afgebouwd. Ten oosten van de kerk ligt de hoogste vliedberg van Zeeland en is 12 meter hoog.

Vroeger waren de inwoners van Wemeldinge voor hun inkosten vooral aangewezen op vis- en oestervangst. Het water voor Wemeldinge werd daarom wel de Oesterbaai genoemd.

Maar het moderne Wemeldinge heeft veel te danken aan het Kanaal door Zuid-Beveland. In de 19de eeuw werd het besluit genomen dat er door Walcheren en Zuid-Beveland een spoorweg moest worden aangelegd. Tegelijk begon met te denken over een kanaal dwars door Zuid-Beveland. De scheepvaart maakte op dat moment voornamelijk gebruik van het Kreekrak, een geul tussen Zuid-Beveland en de Brabantse Wal. Maar deze begon steeds meer te verzanden. Het idee werd omgezet tot werkelijkheid.

Het kanaal loopt in noord-zuid richting door Zuid-Beveland. De verbindingsweg tussen de Ooster- en Westerschelde begint bij Wemeldinge en eindigt bij Hansweert. In 1850 werd gestart met de aanleg van het 9 kilometer lange kanaal. Op 11 oktober 1866 werd het feestelijk geopend en op 15 oktober opengesteld voor het scheepvaartverkeer.

Het kanaal vanuit de lucht. Foto BeeldbankvanW - Rijkswaterstaat

Het kanaal vanuit de lucht. Foto BeeldbankvanW – Rijkswaterstaat

In de 20ste eeuw was het kanaal een van de drukst bevaren kanalen van Europa. Na het gereedkomen van het Schelde-Rijnkanaal is het belang van het kanaal minder geworden. Maar ook nu mag het belang niet worden onderschat. Elk jaar maken nog 44.000 schepen gebruik van het kanaal, waarvan ongeveer 10.000 recreanten.

Aan het einde van vorige eeuw is het kanaal flink verbreed en zijn er nieuwe spoor en verkeersbruggen gebouwd.

Tot 1992 moesten schepen bij Wemeldinge gebruik maken van een van de drie sluizen, variërend in grootte. In dat jaar werd een nieuwe aftakking in gebruik genomen. Daardoor kan men nu rechtstreeks het kanaal binnen varen.

Parlevinker. De melkboer bezorgt flessen melk aan boord van een schip. Foto 1930.

Parlevinker. De melkboer bezorgt flessen melk aan boord van een schip. Foto 1930.

Tot aan dat moment was er rond de sluizen en in de haven een enorme bedrijvigheid. De parlevinkers waren in Wemeldinge een belangrijke groep welvarende ondernemers. Zij verkochten vanaf hun boot diverse goederen, voornamelijk levensmiddelen, maar ook nieuwe trossen en olie. Vaak werd een parlevinker vooraf opgebeld zodat te leveren bestelling meteen kon worden afgeleverd als het schip in de sluizen lag.

Maar na de herinrichting van het kanaal in 1992 werd er door de schepen niet meer afgemeerd in Wemeldinge en verdwenen de parlevinkers.

De bekendste man uit Wemeldinge is misschien wel John Karelse, die hier op 17 mei 1970 werd geboren. Hij werd een bekende doelman in het Nederlandse voetbal en speelde zelfs in de Engelse Premierschip bij Newcastle United.

Later werd Karelse trainer. Zijn naam zal wel altijd verbonden blijven aan NAC uit Breda.

John Karelse

John Karelse

Elk jaar in juni staat Wemeldinge bol van de uitlaatgassen van tweetact motoren en is het geknetter van antieke racemonstertjes tot in de wijde omtrek te horen. Grote aantallen bezoekers trekken dan naar het leuke circuit van de Classic Races. Motorsportliefhebbers zien het als een combinatie van snelheid, lawaai, gezelligheid, maar vooral nostalgie. Volgens de organisatie is het een rijdend museum. En dat is het ook wel, met ronkende machientjes die vaak ouder zijn dan 30 jaar. Dat het een succes is blijkt wel. Sinds 1996 heeft de Classic Race ononderbroken plaats gevonden. Voor een impressie van dit evenement, kijk hier:

plattegrond Wemeldinge met vier wandelroutes, verkrijgbaar bij het VVV

plattegrond Wemeldinge met vier wandelroutes, verkrijgbaar bij het VVV

Wemeldinge is karakteristiek met haar Dorpstraat afgezet met leilinden. Dit deel van het dorp is aangewezen als beschermd dorpsgezicht.

De klassieke molens “De Hoop” uit 1866 en de Aeolus uit 1869 versterken dit beeld. Het is inmiddels een populair toeristendorp geworden. De meeste toeristen komen in het hoogseizoen om van het Oosterscheldegebied te genieten. Daaronder veel duikers en watersportliefhebbers.

Het dorp is omgeven door velden en weilanden. Aan de noordkant stapt u het grootste nationaal park van ons land binnen, Het Nationaal Park Oosterschelde.

In de omgeving zijn tal van fiets- en wandelroutes uitgezet die u langs de Oosterschelde en de vele fruitboomgaarden voeren.

De molen Aeolus, foto Michiel Verbeek

De molen Aeolus, foto Michiel Verbeek

Wemeldinge beschikt over een mooie jachthaven, veel vakantiehuisjes en er zijn voldoende campings.

Er zijn leuke winkels waaronder een supermarkt. Het is ook een leuke uitvalsbasis om andere dorpen en steden in de omgeving, zoals Goes en Yerseke te ontdekken.

Voor een uitgebreidere kennismaking met Wemeldinge, bekijk deze film.

Veel plezier in Wemeldinge!