Westkapelle is een stad op het Zeeuwse eiland Walcheren en maakt deel uit van de gemeente Veere. In Westkapelle wonen ca. 2.700 inwoners die hun stad Wasschappel of Westkappel noemen. Westkapelle heeft als stad een historische status. Het ligt op de meest westelijke punt van Walcheren. Meer over Walcheren kunt u hier vinden.

Het wapen van Westkapelle

Het wapen van Westkapelle

De naam

De naam Westkapelle heeft niets te maken met Westkaap, zoals door veel mensen wordt gedacht. De naam is afgeleid van West-Kapel naar een kerk die hier tot 1067 heeft gestaan. Het was één van de vijf Zeeuwse moederkerken en gewijd aan Sint Willibrordus. De kerk is helemaal in zee verdwenen maar Westkapelle is daarna nog lange tijd een bedevaartsplaats gebleven.

Westkappele in 1545 volgens de kaart van Van Deventer

Westkappele in 1545 volgens de kaart van Van Deventer

 

 

Eerste bewijs van bewoning

Hoewel rond het jaar 900 Westkapelle nog nauwelijks bestond werd de omgeving al wel bewoond. Dat blijkt uit de vondst van een aarden pot.

Een eenzame schatgraver vond in 1945 bij Westkapelle een bijzondere beschilderde pot met een tuitje onder de rand. Hij deed zijn ontdekking aan de zuidelijke kant van het dorp langs de kant van een kreek. Door de kleur en de versiering kon men vast stellen dat de pot van 24,5 cm. hoog, vervaardigd was in Pingsdorf in Duitsland, dat toen een aardewerkcentrum was.

Dit aardewerk werd gebruikt vanaf het jaar 900 tot aan het begin van de 13de eeuw. Aan de hand van de aangebrachte beschildering kon ze worden gedateerd tussen 1050 en 1150. Op de plaats van de vondst was er nog geen dorp op die plaats. Het latere Westkapelle lag westelijker dan nu. Waarschijnlijk is de pot afkomstig van een afgelegen boerderij. Maar het bewijst wel dat er op de punt van Walcheren al in de 11de eeuw hier al bewoning was.

 

De gevonden aarden pot

De gevonden aarden pot

 

 

Ontstaan

Waarschijnlijk is Westkapelle pas ontstaan in de laatste periode dat de Vikingen onze gebieden regelmatig onveilig maakten. Dat is op te maken uit het dialect waarin accenten te horen zijn die bij Scandinaviërs ook voorkomen.

In 1223 was Westkapelle al een uit de kluiten gegroeide nederzetting, In dat jaar kreeg Westkapelle, samen met Domburg stadrechten. Deze werden verleend door Graaf Flores V. Maar daaraan kon het, zoals Middelburg en Zierikzee, geen rechten ontlenen zitting te nemen in de Staten van Zeeland. Westkapelle bleef daarom een smalstad.

De voormalige kerk van Westkapelle

De voormalige kerk van Westkapelle

 

 

Bloei en armoede

In de 13de en 14de eeuw was Westkapelle redelijk welvarend. De stad leefde voornamelijk van de visvangst, met haring als belangrijkste product. Tijdens de bloeiperiode waarbij de oude duinen een beschutte baai vormden, was er geld in overvloed. Er was zelfs zoveel geld dat in de eerste helft van de 15de eeuw begonnen werd met de bouw van een grote driehallenkerk. In 1831 brandde deze kerk af. Alleen de 65 meter hoge toren bleef gespaard.

 

 

In 1014 en 1134 teisterden grote stormvloeden onze kust. Deze en andere stormvloeden in die periode waren aanleiding in veel Zeeuwse plaatsen tot het opwerpen van hoogten (terpen) en de aanleg van dijken. Maar Westkapelle voelde zich veilig achter haar stoere duinen.  Hieraan kwam bruut een einde toen in 1400 een stormvloed de stad teisterde. Niet alleen de kaap werd weggeslagen, maar ook de welvaart verdween. Uit zelfbescherming werd kort daarna begonnen met de aanleg van de eerste dijk en Westkapelle vocht zich terug.

Kasteel Zandenburg in 1559

Kasteel Zandenburg in 1559

 

Kasteel

Toen Veere nog nauwelijks bestond was er wel een klein plaatsje dat Zandijk werd genoemd. Er was in die tijd een geslacht van Zandijk. Wolfert V van Borselen was waarschijnlijk getrouwd met een dochter uit het geslacht Zandijk. Wolfert begon in dat kleine plaatsje met de bouw van een kasteel.

 

In 1454 ging het bezit van Wolfert over naar Hendrik II van Borselen de zoon van Wolfert. Hij werd heer van Veere en Zandenburg, Vlissingen, Westkapelle, Domburg, Brouwershaven en Graaf van Grandpré, een deel van het huidige departement Ardennes in Frankrijk. Hendrik werd een machtig man. Hij werd aangesproken met; Monsieur De La Vère. Hij werd zelfs lid van de Raad van 9 Edelen.

Hendrik Heer van Veere

Hendrik Heer van Veere

 

 

Het Hof van Holland, ook wel Raad van Holland of Hof van Holland, Zeeland (en West-Friesland) genoemd ook wel de Raad van 9 Edelen, was een instelling met voornamelijk raadslieden die de landsheer, de graaf van Holland bijstond bij het uitoefenen van zijn gezag in het graafschap Holland. Zij vormden het hoogste gerechtshof in dit gebied. Hendrik was een belangrijk man.

Hij zette de bouw van het kasteel voort. In de loop van de tijd groeide het uit en het kreeg de naam Zandenburg, een bijzonder groot kasteel, zelfs het grootste van de provincie Zeeland.

In het midden van de 16de eeuw was het kasteel uitgebouwd tot een groot complex bestaande uit een voorgebouw met verscheidene torens. Daarachter een binnenplaats met nog enkele grote gebouwen. De hoofdingang van Zandenburg was te bereiken via een stenen brug met valbrug voor de poort. Dit was ook het geval bij de voorburcht. Deze was voorzien van een stenen brug en een valbrug. De toegang tot het kasteel was binnen zijn twee grachten dus goed beveiligd.

Zeelandia in 1609 tijdens de Tachtigjarige Oorlog volgens de kaart van Hondius

Zeelandia in 1609 tijdens de Tachtigjarige Oorlog volgens de kaart van Hondius

 

 

Verval

Op het toppunt van haar glorie lag aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Maar tijdens deze oorlog betrokken Franse soldaten het kasteel. Zij braken de kapel en later bijgebouwen af. Het materiaal werd gebruikt voor de versteviging van de stad Veere.

 

In de 18de eeuw was kasteel Zandenburg nagenoeg verdwenen. Wat er nog restte werd door de Franse troepen in 1812 verwijderd en de grond waarop ooit de trots van de familie Borselen had gestaan werd landbouwgrond.

In 1955 kwamen nog resten van het kasteel tevoorschijn. Daardoor kreeg men een betere kijk op de omvang van dit geweldige gebouw. Men nam echter de tijd niet om alles goed te onderzoeken. Daardoor zullen er altijd vragen over Kasteel Zandenburg blijven bestaan.

 

De Tweede Wereldoorlog.

Tot 1944 had Westkapelle relatief weinig te lijden gehad van de oorlog. Natuurlijk hadden de inwoners geleden onder de bezetting, maar van materiële schade was nauwelijks sprake. Dat zou in één klap veranderen.

De dijkdoorbraak na het bombardement

De dijkdoorbraak na het bombardement

Op 4 september 1944 was Antwerpen met een vrijwel onbeschadigde haven in handen van de geallieerden gevallen. Vanuit België trokken zij op naar Zeeuws-Vlaanderen, dat voor het eind van de maand oktober in geallieerde handen was gevallen. Omdat aan de overkant van de Schelde het Duitse leger zich stevig had ingegraven was het onmogelijk de voor de oorlogsvoering uiterst belangrijke haven van Antwerpen te gebruiken. De Duitsers hadden, vooral op Walcheren, grote bunkerstellingen met vérdragend geschut gebouwd. Het geallieerde opperbevel besloot een strategische inundatie van Walcheren te veroorzaken door de zeedijken stuk te bombarderen. De bedoeling was met name het zware geschut buiten werking te stellen door het veroorzaken van kortsluiting in de elektrische leidingen en door vernieling van de wegen.

Kaart met het ondergelopen land en de troepenbewegingen van de geallieerden

Kaart met het ondergelopen land en de troepenbewegingen van de geallieerden

 

 

Op 3 oktober 1944 was het zover. De zeedijk aan de zuidkant van Westkapelle werd door Engelse Lancester bommenwerpers in puin gebombardeerd. Drie uur hield de aanval aan en er ontstond een gat van meer dan 150 meter in de dijk.  In Westkapelle wordt nog steeds simpel gesproken over ’t bombardement. Hierbij kwamen maar liefst 180 inwoners om het leven. Westkapelle werd nagenoeg geheel verwoest door de bommen en het binnenstromende water.

Op 1 november landden de geallieerde troepen met hun landingsvaartuigen aan beide zijden van het dijkgat. Op dat moment waren er nog maar zes inwoners in Westkapelle over gebleven. Alle anderen waren gevlucht naar dorpen in de omgeving.

Dit bombardement en de invasie worden nog regelmatig herdacht,

Herdenking bombardement met veteranen - Foto J. de Jonge

Herdenking bombardement met veteranen – Foto J. de Jonge

 

Opbouw

De bewoners keerden terug en begonnen aan de wederopbouw. Op 12 oktober 1945 was het gat in de dijk gedicht. Als zichtbaar reliek aan de oorlog ligt er een kreek die is gevormd door het bombardement. Door het zoute kwelwater dat onder de dijk doorkomt is deze kreek brak in plaats van zoet.

Als herinnering aan deze dagen staat een Shermantank op de dijk. Achter de vuurtoren ‘Hoge Licht’ liggen in een halve cirkel de graven van de slachtoffers van de oorlog.

De overgebleven Shermantank

De overgebleven Shermantank

 

Watersnood

De Watersnoodramp van 1953 ging aan Westkapelle goeddeels voorbij. Door de hoge ligging op de kop van Walcheren bleef de stad droog. Er waren dan ook geen slachtoffers te betreuren. Wel was het in de eerste dagen na de ramp moeilijk om Westkapelle te bereiken of de stad te verlaten.

Kaart van de ondergelopen gebieden na de Watersnoodramp

Kaart van de ondergelopen gebieden na de Watersnoodramp

 

 

Bewaard gebleven

Hoewel veel oude dingen in de loop der jaren verdwenen zijn, zijn bepaalde gewoonten op beperkte schaal nu nog aanwezig.

Hijen en zingen - Foto Joke Bot

Heien en zingen – Foto Joke Bot

Westkapelle was een bewaarplaats van oude liederen en ballades. Het ontstaan van deze gezangen is niet te  achterhalen. Vast staat wel dat ze eeuwenlang te horen waren tijdens het heien. Bij het heien van de paalhoofden maakte men gebruik van een gammele constructie die op de instabiele paalhoofden was gebouwd. Op het moment dat de voorman van de dijkwerkers aan het hijkoord begon te trekken zette men een al eeuwen bestaand lied in. Op het ritme van deze gezangen werden de paalhoofden de grond in gedreven. Tot in het midden van de vorige eeuw bleef dit in gebruik. Soms worden die liederen nog gehoord

Westkapelse klederdracht - Foto Joke Bot

Westkapelse klederdracht – Foto Joke Bot

 

 

 

De stad was bekend om haar eigen klederdracht. Deze is lang bewaard gebleven vanwege de geïsoleerde ligging van de stad. Door de verstedelijking van Westkapelle werd de klederdracht meer en meer verdrongen door modernere en makkelijker kleding.

Vergeten is de dracht niet. Bij bijzondere gelegenheden zoals ring- en sjeesrijden en bij Westkappelse oude gebruiken, kunt u nog steeds genieten van deze mooie en bijzondere kleding.

Van oorsprong is Westkapelle lang een besloten gemeenschap gebleven. Dat is terug te vinden in het beperkt aantal familienamen van de oude bewoners zoals Minderhout, Gabriëlse en Roelse. Omdat het een goed gebruik was kinderen de namen van hun grootouders, ooms of tantes te geven hadden veel mensen dezelfde naam. Om die reden hebben veel mensen in Westkapelle nog steeds een bijnaam, die vaak bekender is dan de eigen naam.

Het centrum van Westkapelle

Het centrum van Westkapelle

Westkapelle nu

In de loop van de tweede helft van vorige eeuw is er veel veranderd in Westkapelle. De stad is na de oorlog bijna helemaal herbouwd. Er staan bijna geen huizen meer van voor de oorlog. Maar vooral economisch is Westkapelle sterk veranderd. Het is uitgegroeid tot een gezellige badplaats, perfect gelegen aan de Noordzee.

Het karakteristieke strand van Westkapelle

Het karakteristieke strand van Westkapelle – Foto Joke Bot

Wat te doen?

Natuurlijk is de Noordzee en de stranden de belangrijkste trekpleister. Vanuit het centrum kunt u zo het strand opstappen. Maar ten noorden en ten zuiden van de stad liggen de lange, schone zandstranden met een totale lengte van 12 kilometer. Kenmerkend voor het strand zijn de karakteristieke paalhoofden.

We hadden het al over de afgebrande kerk waarvan de toren gespaard bleef. Deze toren, aan de rand van het centrum wordt nu gebruikt als vuurtoren en wordt ‘Westkapelle Hoog’ maar ook wel ‘Het Zuiderhoofd’ genoemd. De toren is geopend voor het publiek en geeft na een klauterpartij een schitterend uitzicht over Westkapelle, het strand en de zee en tal van dorpen in de omgeving.

Westkapelle Hoog

Westkapelle Hoog

 

 

Onder aan de dijk heeft in een voormalig gebouw van Rijkswaterstaat het dijk- en oorlogsmuseum Polderhuis een plaats gevonden.

Een betere plek om de geschiedenis van Walcheren in het algemeen en Westkapelle in het bijzonder te leren kennen is nauwelijks te vinden.

Op de, bij het museum gelegen uitkijktoren kunt u pas goed zien hoe dicht Westkapelle en de zee bij elkaar liggen. Ook hier heeft u een prachtig uitzicht en met helder weer krijgt u de indruk dat Zeeuws-Vlaanderen aan te raken is.

Museum Polderhuis gezien vanaf de dijk - Foto Joke Bot

Museum Polderhuis gezien vanaf de dijk – Foto Joke Bot

 

 

 

 

In de omgeving van Westkapelle zijn tal van mooie wandel- en fietspaden. Via deze routes kunt u kennis maken met natuurgebieden zoals het Nollebos en Westduin, Venebabos en Kaapduinen en de Zoutelandse duinen.

De omgeving van Westkapelle is een uitnodiging tot avonturieren. Ga eens op bezoek in de buurgemeente Domburg , ooit bekend als het kunstenaarsdorp  van Zeeland waartoe zelfs Mondriaan zich liet verlijden. Zoutelande is ook (desnoods te voet) uw visite waard.

Ook Oostkapelle is zeker de moeite van een bezoek waard. U kunt hier zelf zien hoe twee zustergemeenten ontzettend van elkaar kunnen verschillen.

Misschien is het een idee om in de ochtend Oostkapelle te bezoeken om daarna door te rijden naar het prachtige natuurgebied Oranjezon . Het is uiteindelijk maar 14 km. tot uw thuisbasis.

In de omgeving van Westkapelle zijn tal van mooie wandel- en fietspaden . Via deze routes kunt u kennis maken met natuurgebieden zoals het Nollebos en Westduin, Venebabos en Kaapduinen en de Zoutelandse duinen.

Maar voor meer informatie kunt u terecht op de website van Westkapelle.

Voorzieningen

Winkelen is geen probleem in Westkapelle. Van leuke boetieks tot aan een supermarkt, alles is aanwezig.

Een ruim centrum met volop eetgelegenheden

Een ruim centrum met volop eetgelegenheden

Aan horecagelegenheden geen gebrek. Tal van gezellige restaurants, cafés en terrassen heten u van harte welkom.

In Westkapelle zijn een drietal basisscholen. Voor voortgezet onderwijs is men aangewezen op Middelburg of Vlissingen.

Er is een goed uitgeruste huisartsenpraktijk waar u via het telefoonnummer 57 12 34 een afspraak kunt maken. De praktijk is geopend van 08:00 tot 12:15 uur en van 13:30 tot 18:00 uur.

 

 

 

Westkapelle vanuit de lucht

Westkapelle vanuit de lucht

 

 

Westkapelle is een van de leukere vakantiebestemmingen in Zeeland. We willen u niet uitdagen, maar wel is dit oude stadje met haar geweldige stranden en de prachtige omgeving de moeite meer dan waard.