wapen Wolphaartsdijk

wapen Wolphaartsdijk

Wolphaartsdijk, of zoals de Zeeuwen het noemen, Wolfersdiek, is een dorp in de gemeente Goes op Zuid-Beveland. Het dorp, waaronder ook het veel kleinere Oud-Sabinge behoort, ligt op ca. 5 km. ten noordwesten van Goes. Het dorp telt 2060 inwoners.

Op 1 januari 1970 verloor Wolphaartsdijk, in het kader, van de gemeentelijke hervormingen, haar zelfstandigheid en werd een deel van de gemeente Goes.

In de Middeleeuwen lagen Wolphaartsdijk en het oudere Oud-Sabinge op het eiland Wolphaartsdijk. Aan de noordkant van het eiland stroomden de Zuidvliet en de Zandkreek een voormalige arm van de Oosterschelde. Thans is de Zandkreek afgesloten door de Zandkreekdam. De Zandkreek stroomt tussen Zuid- en Noord-Beveland.

Aan de oostkant van het eiland lag de Oosterschelde en bezuiden Wolphaartsdijk stoomde de Schenge.

Na een overstroming in de 14de eeuw werd het dorp Oosterland genoemd. In de Zeeuwse atlas van de broers Hattinga uit 1753 is de naam veranderd in Oosterkerke. Zelfs in de jaren vijftig van vorige eeuw spreekt men nog steeds van Oosterkerke, met tussen haakjes de toevoeging Wolphaartsdijk. Op veel autokaarten werd echter alleen de naam Oosterkerk aangegeven. Daardoor ontstond er nogal verwarring voor mensen die op zoek waren naar Wolphaartsdijk. Op 19 september 1960 besloot de gemeenteraad van Wolphaartsdijk dat de naam vervangen moest worden.

Wolphaartsdijk op een kaart van Hattinga uit 1753

Wolphaartsdijk op een kaart van Hattinga uit 1753

 

De Oud-Sabingepolder is het enige deel van het voormalige eiland Wolphaartsdijk dat sinds de eerste bewoning, rond het jaar 1000, permanent bewoond is geweest. Oud-Sabinge is daarmee een van de oudste dorpen van Zeeland.

De naam Sabinge komt voor het eerste voor in 1206. Dat is op een oorkonde waarin Egidius van Sabinge als getuige wordt opgevoerd.

De heren van Sabinge bewoonden een kasteel. De resten hiervan stonden tot in het midden van de vorige eeuw in het midden van het gehucht. In de zestiger jaren van verleden eeuw is het kasteel helemaal gerestaureerd.

Kasteel Oud-Sabinge ook wel het Hooge Huys

Kasteel Oud-Sabinge ook wel het Hooge Huys

 

Rond 1220 telde het eiland drie ambachten. In het oosten lag het ambacht van Hongersdijk met Oostkerke, centraal lag Oud-Sabinge en in het westen het ambacht Westkerke.

Bij de St. Clemensvloed in 1334 spoelden grote stukken van Hongersdijk en Oostkerke in zee.

Opnieuw bij een ramp, op 25 november 1377 ging een groot deel van Westkerke verloren als gevolg van een overstroming.

In de daarop volgende eeuwen werd steeds meer land herbedijkt en oude polders werden hersteld. Er ontstonden nieuwe polders en het eiland Wolphaartsdijk werd aanzienlijk vergroot.

In de 16de eeuw was Wolphaartsdijk een rampgebied. Na de stormen van 1530 en 1532 ging de Hongersdijkse polder ten onder. De St. Pontiaansvloed in 1552 verergerde de zaak nog. De belangrijkste oorzaak was het slechte onderhoud van de dijken dat weer voortkwam uit grote armoede. De Allerheiligenvloed in 1570 bracht totale vernieling. De Westkerkse- en de Westerlandpolder verdwenen in zee.

In 1572, vooruitlopend op het beleg van Goes, vernietigden de Geuzen de kerken van Oud-Sabbinge en Wolphaartsdijk.

Tijdens de 17de en de 18de eeuw keerde er een relatieve rust over de streek. De inwoners begonnen weer dijken op te werpen De Nicolauskerk werd herbouwd.

De Schenge, die Wolphaartsdijk van Zuid-Beveland scheidde werd, door verzanding steeds smaller.

De Nicolauskerk - © Evelyne Scheijbeler

De Nicolauskerk – © Evelyne Scheijbeler

 

In de 19de eeuw stond Wolphaartsdijk onder gezag van de Fransen. Zeeland werd bestuurd door de jongere broer van Napoleon Bonaparte, Lodewijk Napoleon. De kerk werd in beslag genomen en de gemeente moest al haar archieven afstaan. Maar er hoop!

24 Rotterdamse kooplieden lieten in 1809 blijken over een vooruitziende blik te beschikken. Zij kochten het onontgonnen gebied tussen Wolphaartsdijk en het oud-land van Goes dat voornamelijk uit schorren en opwassen bestond voor een bedrag van 650.000 gulden.

In 1809 gaf Lodewijk de Rotterdamse kooplieden toestemming het door hen gekochte gebied in te dijken. Zij gingen enthousiast aan de slag en ondanks een invasie van de Engelsen en tegenwerking van de stad Goes over de aanleg van een haven en een sluis, kwam in dat zelfde jaar de inpoldering gereed. De polder werd Lodewijkpolder genoemd om de koning hun dankbaarheid te bewijzen.

Door deze inpoldering kwam Wolphaartsdijk vast te liggen aan het zuidelijker gelegen Zuid-Beveland.

In 1874 werd de Schenge, die nog nauwelijks te benutten was, werd door een dijk afgesloten ter hoogte van de huidige sluis “De Piet”. In 1815, toen de macht over het land in handen was van koning Willem I werd de naam van de polder gewijzigd in de Wilhelminapolder, naar de naam van de vrouw van de koning.

Aankomst van de veerboot Westerschelde in Wolphaartsdijk

Aankomst van de veerboot Westerschelde in Wolphaartsdijk

 

De afstand tussen Wolphaartsdijk en Kortgene was slechts een goede 200 meter. Lang werd een veerdienst onderhouden waarbij men gebruik maakte van hoogaars. Mensen werden droog overgezet. Vee werd achter het schip vastgebonden en moest de korte afstand zwemmend overbruggen.

Op 1 januari 1913 nam de provincie de veerdienst voor haar rekening. Veerboten onderhielden een regelmatige dienst tussen Middelburg en Zierikzee. Ook de dorpen Kortgene, Katseveer en Wolphaartsdijk werden door de veerboten aangedaan.

Net als in andere delen van Zeeland kreeg ook Wolphaartsdijk te maken met de Watersnood van 1953. Oud-Sabinge, Oosterland, Zuiderland en Zuidvlietpolders stroomden vol. Veertien mensen en honderden stuks vee lieten het leven.

Redden wat er te redden valt

Redden wat er te redden valt

 

Maar Wolphaartsdijk kreeg een nieuwe toekomst. Men begon met de uitvoering van het Deltaplan. De Zandkreek werd afgesloten en op 1 oktober 1960 werd de Zandkreekdam in gebruik genomen. Vanaf dat moment was Noord-Beveland geen eiland meer. Dat was tevens het einde van de veerdienst Wolphaartsdijk-Kortgene. In 1961 kwam de Veerse Gatsdam gereed waardoor het dorp aan het Veerse Meer kwam te liggen.

Vanaf dat moment veranderde het karakter van Wolphaartsdijk.

Momenteel is Wolphaartsdijk voor een belangrijk deel gericht op toerisme. En het is hier goed toeven. Er zijn een aantal jachthavens en twee belangrijke dagrecreatiegebieden; ‘De Piet’ en ‘De Schelphoek’.

De Oud-Sabingepolder herbergt een aantal heel bijzondere gasten, namelijk slechtvalken. Zij zijn ongeveer zo groot als een buizerd, maar met hun gebogen vleugels zijn het echte luchtacrobaten.

Slechtvalk in de Oud-Sabingepolder

Slechtvalk in de Oud-Sabingepolder

In de omgeving van Wolphaartsdijk vindt u een aantal goede campings. Er zijn leuke winkels in het gezellige centrum, waaronder twee supermarkten.

Voor een gezellig etentje hoeft u niet ver te gaan. Er zijn ten minste acht restaurants in diverse prijsklassen waar u naast een traditionele maaltijd ook uitstekend kunt genieten van vismaaltijden.

Wolphaartsdijk heeft een eigen apotheekhoudende huisartsenpraktijk. Er zijn drie lagere scholen.

De Watersport Vereniging Wolphaartsdijk (WSVW) staat bekend als een familiehaven. Hier kunnen al heel jonge kinderen de beginselen van het zeilen leren. Voor leden van deze vereniging worden er zowel in de zomer als in de winter clubwedstrijden georganiseerd.

Wolphaartsdijk en Oud Sabbinge hebben zich inmiddels op de kaart gezet met de “Kunst- en Crearoute”. Elk jaar wordt dit jaarlijks terugkerend twee daags evenement georganiseerd in de maand juli. Professionele  kunstenaars, amateur kunstenaars en hobbyisten nodig u uit om bij hen thuis om hun werk te komen bekijken. Ook dit jaar is er weer een overzichtstentoonstelling te zien in de trouw- en de muziekzaal van “de Griffioen”.

De Grifioen

De Grifioen

 

We kunnen nog zoveel zeggen over Wolphaartsdijk, maar wat houdt u tegen om dit heerlijke dorp zelf met een bezoek te vereren? En wilt u extra genieten van wat de stad, de omgeving en Zeeland te bieden heeft? Klik dan hier!