wapen van Yerseke

wapen van Yerseke

Yerseke (door de bewoners uitgesproken als Yese) is een dorp aan de Oosterschelde en maakt deel uit van de gemeente Reimerswaal op Zuid-Beveland. Deze gemeente is ontstaan door de, op 1 januari 1979 uitgevoerde, samenvoeging van de gemeenten Rilland-Bath, Krabbendijke, Kruiningen, Waarde en Yerseke. Voor de naamgeving werd terug gegrepen op de naam van de middeleeuwse stad Reimerswaal die uiteindelijk door de zee werd verzwolgen.

In 2012 bedroeg het aantal inwoners van Yerseke 6724.

De vroegste vermelding van Yerseke is die in een oorkonde van Keizer Otto I van 24 januari 966. Otto was een kleinzoon van Karel de Grote en werd op 2 februari tot keizer van het latere Heilige Romeinse Rijk gekroond. Men sprak toen over Gersika. Later duikt een stuk op, gedateerd op 27 juli 980 waarin gesproken wordt over Gersicha.

Veel kleine Zeeuwse dorpjes zijn ontstaan als nederzettingen op een kreekrug. Daar hield men zich onder andere bezig met het houden van schapen. Verondersteld wordt dat Gersika of Gersicha zijn afgeleid van de vroegere naam voor kreek.

Keizer Otto I

Keizer Otto I

 

In de middeleeuwen bestonden er twee pleisterplaatsen; Yerseke en Yersekedamme. Vaak ontstond een nederzetting uit een pleisterplaats, gelegen op een hoge kreekrug.

Op Yersekedamme, nu de Dam in Yerseke werd door monniken een kapelletje gebouwd. Diezelfde monniken zijn het die de eerste dijken rondom Yerseke hebben aangelegd en het land inpolderden.

Bij Yersekedamme werd een verlaat aangelegd om het overtollige water uit het veen bij laagwater te kunnen lozen.

Oorspronkelijk was Yerseke een landbouwersdorp. De dagelijkse kost van de boeren bestond meestal uit eigen producten. Om enige afwisseling in hun saaie menu aan te brengen gingen ze wel eens een visje vangen of mosselen rapen op de drooggevallen platen of langs de oevers van de Oosterschelde.

Vanaf de 15de eeuw werd Yerseke een dorp aan het water. De oorzaak hiervan was een grote overstroming, de Felixvloed, in 1530. Hierbij werd een groot gedeelte van de grond rond de stad Reimerswaal weggeslagen. Daardoor kwam Yerseke onverwacht en plotseling aan het water te liggen.

Veel deed men daar aanvankelijk niet mee. Bij het spui in Yersekedamme ontstond een kleine landbouwhaven.

Pas in de 19de eeuw kwam de oester en mosselteelt op gang. Vanaf 1870 werd in Yerseke begonnen met het kweken van oesters. Deze teelt werd ingevoerd door enkele kapitaalkrachtige industriëlen. Voor dit doel werden oesterputten gebouwd waar door middel van de zogenoemde pannencultuur oesters werden gekweekt. Hierdoor kreeg het dorp met een enorme economische bloei te maken. Al snel kreeg het de naam het Zeeuwse Klondike genoemd naar het Amerikaanse gouddelversstadje.

Maar die te snelle opbloei werkte ook sociale misstanden in de hand. Er ontstond een groot verschil tussen rijk en arm en er was veel criminaliteit. Het Leger des Heils greep in en begon hier haar eerste vestiging in Nederland.

Elke teler had zijn oesterpannen voor zijn deur

Elke teler had zijn oesterpannen voor zijn deur

 

Na 1885 liep de oesterteelt weer hard terug. Veel inwoners van Yerseke emigreerden naar de USA en belandden in West-Sayville in de staat New York waar ook veel oesters werden gekweekt. Ondanks alles overleefde Yerseke de oesterteelt.

De strenge winter van 1962-1963 was desastreus voor de oesters in Yerseke. Het was de koudste winter sinds de revolutiewinter van 1789. Tijdens de maanden december tot en met februari bedroeg de gemiddelde temperatuur -3,1º C. Op veel plaatsen in Zeeland zou het bijna drie maanden achter elkaar elke dag vriezen. Vooral de lange duur van de winter en het constant dikke ijs waren catastrofaal voor de oesterteelt. De meeste oesters gingen dan ook verloren.

De aanleg van de Oosterscheldedam, deze strenge winter en de uitbraak van ziekten onder de oesters brachten Yerseke een harde klap toe. Veel oesterkwekers stopten met hun werk. Het overstappen naar het kweken van champions, toen een nieuwe bedrijfstak, werd gestimuleerd. Uiteindelijk bleven nog maar zes bedrijven over. Deze zes begonnen met de kweek van Japanse oesters, de z.g. creuses. Ze waren makkelijker te kweken en minder vatbaar voor ziekten. Zij zorgen momenteel voor de meeste opbrengst, maar de originele platte oester blijft lekkerder.

Al vanaf de 15de eeuw werd er vanuit Yerseke op mosselen gevist. In die tijd werden mosselen gevangen met kleine zeilschepen, hoogaars en hengsten. Wat in de vorige eeuwen ontstond als een kleine bijverdienste, is nu uitgegroeid tot een echte industrie. Yerseke heeft zich ontwikkeld tot de mosselhoofdstad van de wereld. De Zeeuwse mossel is wereldberoemd en wordt naar tal van landen geëxporteerd.

Uitleg bij de mosselveiling

Uitleg bij de mosselveiling

 

Yerseke speelt een centrale rol in de Nederlandse mosselvangst en verwerking. De belangrijkste vangstgebieden zijn de Zeeuwse wateren en de Waddenzee. Enkele jaren geleden waren er 50 kwekers van mosselen en voor de vangst werden 56 mosselkotters gebruikt. Er werd 46 miljoen kilo aan wal gebracht met een waarde van 56 miljoen euro. De omvang van de vangsten varieert en ligt jaarlijks gemiddeld tussen de 30 en 56 miljoen kilo.

Mosselvissers aan het einde van de 19de eeuw

Mosselvissers aan het einde van de 19de eeuw

 

Ook worden mosselen geïmporteerd. Alle mosselen, ook de geïmporteerde, worden te koop aangeboden via de veilig in Yerseke. Door de medewerkers van het mosselkantoor worden ze gecontroleerd op kwaliteit, na goedkeuring kunnen ze worden verkocht.

Geïmporteerde mosselen mogen ook Zeeuwse mosselen worden genoemd, maar dan moeten ze door de handelaren worden opgeslagen in natte pakhuizen in de Oosterschelde.

De geïmporteerde mosselen komen uit verschillende delen van Europa. Zo zijn er voortdurend mosselkotters actief in de Duitse Waddenzee. Er wordt actief gevist in de wateren bij Wales en onlangs is er een extra grote mosselkotter, met een lengte van 50 meter, afgebouwd die in de Ierse zee zal gaan vissen.

De 50 m. lange mosselkotter Emerald Gratia – WY 231

De 50 m. lange mosselkotter Emerald Gratia – WY 231

 

Naast mosselen en oesters is de vangst van Oosterscheldekreeft voor Yerseke niet onbelangrijk.

Gekoppeld aan de kweek en vangst van al deze producten is in Yerseke een onderzoeksinstituut gevestigd. Het Centrum voor Estuariene en Mariene Ecologie (CEME). Dit onderzoekscentrum is een onderdeel van het Nederlands Instituut voor Ecologie van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Sinds 2012 is het een onderdeel van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek.

Is Yerseke leuk om op vakantie te gaan? Ja!!!

Het gevoel van de mensen in Yerseke, de bezienswaardigheden en het zien van de productie maken van Yerseke een echte beleving.

Het oorspronkelijke oude dorp is gebouwd als een ringdorp. De kerk staat op het hoogste punt van de kreekrug. Vanaf de kerk ziet u dan ook dat alle straten naar beneden lopen. Om de kerk werd een ring van huizen gebouwd en vandaar uit lopen de straten in een stervormig patroon naar beneden. Waar men dat nodig vond werden deze straten door dwarsstraten met elkaar verbonden.

In de loop der jaren is er ook in Yerseke veel ouds afgebroken en daar is nieuwbouw voor in de plaats gekomen. Toch zijn er nog een aantal straten waar de oude sfeer goed te proeven is.

De nieuwe kerk van Yerseke

De nieuwe kerk van Yerseke

 

De oude kerk van Yerseke is in de Tweede Wereldoorlog goeddeels vernield en de machtige toren verdween. In 1940 werd het gebouw tijdens een bombardement van de Fransen kapot geschoten. Natuurlijk is er een nieuwe kerk gebouwd, maar deze is aanzienlijk kleiner. Het schip is ongeveer 50 meter korter. De oude toren stond los van de kerk, waar nu een bescheiden torentje voor terug is gezet.

Yerseke heeft een gezellig winkelcentrum. Tal van leuke winkeltjes rechtvaardigen een wandeling door de oude binnenstad. Daarbij valt de creativiteit van de winkeliers en hun wil om het centrum aantrekkelijk te maken extra op.

Gevel optieker in Yerseke.

Gevel optieker in Yerseke.

 

 

 

 

 

 

Uiteraard kunt u voor uw dagelijkse boodschappen ook terecht. Er zijn bakkers, slagers en een behoorlijke supermarkt.

Elke vrijdag, van 08:30 tot 12:30 uur is er een weekmarkt op de Yerseke Dreef. Deze markt heeft een streekfunctie en wordt druk bezocht.

 

Als u de geschiedenis van Yerseke goed wilt leren kennen, is een bezoek aan Het Oosterscheldemuseum een aanrader. Het museum richt zich met name op de ontwikkeling van de mossel- en oestercultuur.

Het Oosterscheldemuseum bevindt zich in het uit 1914 daterende voormalige gemeentehuis. Met behulp van foto’s, documenten, gereedschappen en andere voorwerpen kan de bezoeker zich verplaatsen in de geschiedenis van de plaats Yerseke en de mossel- en oestercultuur. Een stuurhut dient als bioscoop. In de voormalige trouwzaal bevindt zich een panoramaschilderij uit 1913 van 4 x 6 meter van de hand van de, op 25 januari 1955 in Koudekerke overleden kunstschilder Willem Vaarzon Morel.

In 1530 is bij een overstroming, de Sint-Felixvloed het verdronken land van Reimerswaal en het verdronken land van Zuid-Beveland ontstaan. Archeologische vondsten daarvan zijn in het museum te zien.

Het museum is in de winter op zaterdag, zondag en maandag gesloten.

Het Oosterscheldemuseum

Het Oosterscheldemuseum

 

Yerseke heeft drie basisscholen, de openbare basisschool Parelmoer, de christelijke basisschool het Kompas en de Ds. G.H. Kempenschool voor onderwijs op reformatorische basis.

Voor gezondheidsproblemen kunt u terecht bij Huisartsenpost Yerseke waar drie huisartsen en een huisarts in opleiding werkzaam zijn. Het is een apotheekhoudende post, dus ook in alle medicijnen kan hier worden voorzien.

De vissershaven

De vissershaven

 

 

 

 

 

 

Bekend zijn natuurlijk de mosseldagen. Elke derde zaterdag van augustus organiseert Stichting Yerseke Promotie deze drukbezochte dag. 200 medewerkers trachten de gemiddeld 45.000 bezoekers op de hoogte te brengen van alles wat met mosselen te maken heeft, maar meer nog, ervan te laten smullen.

Minder bekend is de Mosselrace, iedere twee zaterdag van augustus. Deze jaarlijks terugkerende zeilwedstrijd op de Oosterschelde staat open voor iedereen en voor alle klassen. Elke eigenaar van een kajuitzeilboot kan voor deze race inschrijven. Bezitters van een scherp jacht, een platbodem of een rondbodem, ervaren wedstrijdzeiler of toerzeiler, iedereen kan deelnemen. Jaarlijks trekt de mosselrace ongeveer 150 deelnemers.

 

Jachten kunnen makkelijk afmeren in een van de twee jachthavens, de Prinses Beatrixhaven of de Prins Willem Alexanderhaven. Goed uitgeruste en moderne jachthavens.

 De omgeving van Yerseke, met een behoorlijk aantal goede campings is heel geschikt voor fiets- en wandeltochten waarbij u geweldig van de mooie omgeving kunt genieten. En dan is er natuurlijk nog het strand in combinatie met de meeste zon uren van Nederland. Wat let u?

Het gezellige Yerseke heet u van harte welkom.