Zoutelande, of Zóetelande zoals de bewoners het noemen, is een dorp in de gemeente Veere. Het ligt aan de westkust van Walcheren tussen Westkapelle en Dishoek. Eigenlijk meer een klein dorp met ruim 1.600 inwoners.

Het wapen van Zoutelande

Het wapen van Zoutelande

Verleden

Een dorp was vroeger van geen enkele betekenis als er geen kerk stond. Alleen in het bezit van zo’n gebouw telde men mee.

In 1271 wordt Werendijke genoemd in een charter, een acte waarin een schenking formeel is vastgelegd. Werendijke was op dat moment bezit van de Abdij van Middelburg. In 1249 was een Benedictinessen priorij op deze plaats gevestigd. Hoewel de graaf van Holland regelmatig schenkingen deed, bleek na een aantal jaren de priorij zich geen bestaansrecht te kunnen verwerven.

Graaf Willem II van Holland, - geschilderd door Hendrik van Heessel

Graaf Willem II van Holland, – geschilderd door Hendrik van Heessel

 

 

Graaf Willem II van Holland stond de priorin van Werendijke in 1318 toe met haar congregatie op te gaan in de Johanniter orde. De hoogste baas van deze orde, de commandeur, verbleef in het Catherijneconvent in Utrecht. Hij nam de acht nonnen en lekenzusters van Werendijke op in de orde. Tevens beloofde hij de priorij in stand te houden.

Aangenomen mag worden dat vanuit Werendijke na 1271 een kerk werd gesticht in Zoutelande, gewijd aan Sint Catharina.

 

Sint Willibrordus

Zoutelande zou echter al eerder bekend zijn geweest. Willibrordus was een monnik, oorspronkelijk afkomstig uit Engeland. Hij zou later bekend worden als de apostel der Lage Landen. Hij stak de Noordzee over met het doel de ‘heidenen’ aan de overkant te bekeren tot het ware geloof.

 

 

 

 

De landing van Willibrordus

De landing van WillibrorduSint WillibrordusVolgens de overleveringen zou hij tijdens zijn bekeringstochten in 690 in Zoutelande zijn aangekomen.

Hier zou hij, aan de kust, een kruis op de grond hebben getekend. Daaruit welde zoetwater op. Het zou zelfs geneeskrachtig water zijn geweest. Tot in het eind van de 19de eeuw was de put een geliefde pelgrimsplaats.

Na de Watersnoodramp werd in 1958 de dijk verzwaard en de oorspronkelijke put moest daarvoor wijken. Voor de kerk werd in mei 1981 een replica gebouwd.

 

 

 

 

De Willibrordusput, voor de verplaatsing

De Willibrordusput, voor de verplaatsing

De naam

Over het ontstaan van de naam Zoutelande bestaan verschillen van mening. Een mogelijkheid is dat het de naam ontleend aan de zilte grond waarop het is gebouwd.

Er wordt ook wel geopperd dat de naam dezelfde betekenis heeft als Souburg. Dat betekent ‘zuidburg’. In dat geval zou het naar de tijd van nu vertaald kunnen worden als ‘zuidland’ als een verwijzing naar de zuidelijke ligging op het eiland. Of naar de plaats waarop het ligt, ten zuiden van een vroegere rivier, waarvan de Sprink nog een restant is.

 

Een derde theorie is dat er een verband bestond met Hoogelande. Een dorp dat vrijwel verdwenen is.

Hoogelande is nu nog slechts een buurtschap maar was ooit een ambachtsheerlijk. Het dorp werd nagenoeg verwoest tijdens de beeldenstorm in de Tachtigjarige Oorlog.

Vanuit die relatie zou niet zuidelijke liggen maar lager dan Hoogerlande. Lager land ligt dichter bij de zee en is dus zilter.

Wij denken dat aan het oplossen van die onduidelijkheid in de naamgeving de geleerden  nog een hele kluif zullen hebben.

Melis Stoke Rijmkroniek

Melis Stoke Rijmkroniek

 

Niet zonder betekenis

Melis Stoke is vermoedelijk in 1235 geboren in Zeeland. Vanaf 1290 begon hij met het schrijven van een kroniek in dichtvorm over het graafschap Holland. Hij hanteerde daarbij als taal het Middelnederlands, de voorloper van de moderne Nederlandse taal. In een van zijn werken, de ‘Rijmkroniek’ van 1294 komt de naam Zoutelande al voor.

Anna van Bourgondie was een dochter van Philips de Goede. In 1457 trouwde zij met de Zeeuwse edelman Adriaan van Borselen. Door haar bemoeienissen in de Middeleeuwen profiteerden tal van Zeeuwse gemeenten van schenkingen en vergunningen die zij uitdeelde.

Zij gaf Zoutelande vele keuren, rechterlijke, wetgevende, financiële en militaire autonomie. Die keuren werden in 43 artikelen samengevat.

Anna van bourgondië

Anna van Bourgondië

 

 

De kerk

Aan de kerk kun je nauwelijks voorbijgaan. De aan Sint-Catharina gewijde kerk is waarschijnlijk gebouwd in de laatste jaren van de 13de eeuw. Dat is te zien aan de toren waarin baksteengotiek uit die tijd is te ontdekken. Door toevoeging van een noordbeuk omstreeks 1500 werd de kerk omgevormd tot een hallenkerk. In 1573, tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd de kerk zwaar vernield. De noordbeuk en het koor werden afgebroken. In de noordwand bleven de zuilen staan waardoor zowel de binnen- als buitenkant tegelijk zichtbaar waren.

Rond 1738 zouden de kerk en de toren hun huidige vorm hebben gekregen. In 1950 en onlangs is de kerk geheel gerestaureerd.

Catharinakerk, gezien vanaf de noordkant

Catharinakerk, gezien vanaf de noordkant

 

Franse tijd

De Franse tijd in Nederland, die ook wel de Frans-Bataafse tijd wordt genoemd is de periode van 1795 tot 1813. Het grootste deel van ons land was een vazalstaat van Frankrijk. Lodewijk Napoleon Bonaparte, de jongere broer van keizer Napoleon was door de keizer als koning over het gebied aangesteld.

Hiertegen ontstond verzet door andere landen, inclusief bepaalde Nederlandse groepen. In juli 1809 stuurden de Engelsen een invasieleger richting Zeeland. De bedoeling was bij Zoutelande aan wal te gaan. Daarbij moesten ze de hier gelegerde Fransen van Walcheren verdrijven. Er werden kanonschoten op Zoutelande afgevuurd. Maar de wind was zo ongunstig en sterk dat de vloot afdreef en het leger van ruim 40.000 man bij Vrouwenpolder kon embarkeren.

Duinen aan zee bij Zoutelande (Jan Toorop 1907) Rijksmuseum

Duinen aan zee bij Zoutelande (Jan Toorop 1907) Rijksmuseum

 

 

Van boerendorp tot kunstenaarsdorp

Eeuwenlang bleef Zoutelande voornamelijk een agrarische gemeenschap. In het boerendorp vormde de belangrijkste economische activiteit de landbouw en de daarmee verbonden beroepen.

Het rustige boerenleven veranderde langzaam maar zeker. Sinds het midden van de 19de eeuw steeg de vraag naar strandrecreatie. Men zag de veranderingen in Domburg en Zoutelande wilde hier ook een graantje van mee plukken.

Net als in Domburg streken veel Nederlandse kunstenaars neer in het dorp. Onder hen Jan Toorop. Hij nodigde vrienden uit om hier in de omgeving te komen werken en te genieten van het unieke Zeeuwse licht. Mensen die op zijn uitnodiging ingingen en naar Zoutelande en Domburg trokken waren onder andere Ferdinand Hart Nibbrig en Piet Mondiaan.

De kerk van Zoutelande - Piet Mondriaan

De kerk van Zoutelande – Piet Mondriaan

Er was geen sprake van een gemeenschappelijk streven. Maar ze werkten allemaal graag in de buitenlucht. Hun werk varieerde van zeegezichten en duinlandschappen tot portretten van inwoners van Zoutelande en Domburg.

Zoutelande is altijd een kunstenaarsdorp gebleven. Jaarlijks wordt hier de manifestatie ‘Kunst aan de Kust’ georganiseerd. In 2018 stelden 37 kunstenaars, verdeeld over 13 locaties, het publiek in staat kennis te maken met hun nieuwe kunstobjecten.

 

Toerisme

Toerisme is inmiddels de belangrijkste bron van inkomsten geworden. Zoutelande profiteert sterk van haar ligging. Net als Westkapelle en Dishoek liggen de brede en schone stranden aan het zuiden. Dat heeft dit deel van Walcheren de bijnaam ‘De Zeeuwse Rivièra’ opgeleverd.

De Zeeuwse Riviera

De Zeeuwse Riviera – Google Earth

Zoutelande is een echte familiebadplaats geworden. Toeristen vinden Zoutelande de meest aantrekkelijke badplaats in Zeeland. Het kan bogen op een ongerepte natuur. Dat in combinatie met heel goede restaurants en terrasjes die pal achter de duinen liggen, maken het dorp natuurlijk ook wel erg aantrekkelijk.

Centrum

Zoutelande heeft een heel gezellig en compleet centrum, voornamelijk geconcentreerd rond een boulevard. Voor wat betreft horecagelegenheden is de keuze heel ruim. Datzelfde geldt voor de grote verscheidenheid aan winkels. Alles wat u nodig heeft ligt onder handbereik.

In Zoutelande is er in het seizoen op alle dinsdagen een heel uitgebreide markt die begint om 12:00 en eindigt om 21:00 uur.

Centrum van Zoutelande - foto Bodo Klecksel - commons.wikimedia.org.

Centrum van Zoutelande – foto Bodo Klecksel – commons.wikimedia.org.

 

Strand

Het strand is indrukwekkend. Ondanks het gegeven dat Zoutelande een druk bezochte badplaats is, is het strand niet te vergelijken met Zandvoort of Scheveningen. Waar men daar letterlijk op elkaars handdoek ligt, is er in Zoutelande altijd plaats en ruimte. Daarnaast zijn de stranden in dit deel van Zeeland regelmatig uitgeroepen tot het schoonste strand van Nederland.

Duinen

De duinen zijn fantastisch. Kenmerkend zijn de opwaartse luchtstromen. Dit maakt Zoutelande uitstekend geschikt voor paravliegers. Dit kan men beoefenen bij duinovergang 10. Hier vindt men ook de hoogste duinen van ons land. Ze zijn wel tot 45 meter hoog. Om die reden is hier een officiële KNVvL vliegplaats gecreëerd.

Maar ook andere watersporten kunnen hier uitgebreid beoefend worden.

Zoutelande_(1906)

Zoutelande_(1906)

 

 

Bezienswaardigheden

Zoutelande heeft een aantal bijzondere plaatsen om te bezoeken. Ga eens binnen in het bunkermuseum. Op Walcheren staan een aantal bunkers uit de Tweede Wereldoorlog. Deze vormden delen van de Atlantik Wall. Hier wordt stilgestaan bij de felle strijd die gevoerd werd om de bevrijding van Walcheren, de Slag om de Schelde.

Het Bunkermuseum in Zoutelande herbergt twee bunkers. Zij werden gebruikt als personeelsbunker en observatie bunker. Van 1 mei tot 31 oktober is het museum geopend van 13:00 tot 17:00 uur.

 

Molen van Zoutelande

Molen van Zoutelande

 

De molen

Aan de Molenweg, aan de noordkant van het dorp staat een naamloze molen, een bovenkruier. Deze dateert uit 1722. Het gaat om een ronde stenen grondzeiler, een windmolen die vanaf de grond kan worden bediend. De molen heeft drie zolders en staat op een molenberg van een halve meter hoog. Ze is nooit bewoond geweest. Deze molen is uitgeroepen tot rijksmonument.

 

 

 

De Kustmarathon

De Kustmarathon

 

De Kustmarathon

De kustmarathon is uitgegroeid tot een waar evenement. Het is de zwaarste marathon van Nederland. Elk jaar in oktober vindt dit evenement plaats. De start vindt plaats in het centrum van Burgh-Haamstede en finisht op het plein aan de Langestraat in Zoutelande. Het grootste deel wordt gelopen over stranden en door duinen. Het zwoegen van de deelnemers door de duinen mag u niet missen.

 

Uitstapjes

De omgeving van Zoutelande nodigt uit tot het maken van uitstapjes. Er zijn tal van leuke fiets- en wandelroutes   aangelegd. Ze zijn goed onderhouden en bewegwijzerd.

Wilt u een dagje weg? Ga dan eens kijken in Westkapelle  of bezoek de hoofdstad van de gemeente Veere.

Zoutelande -Ferdinand Hart Nibbrig Singer Museum Laren

Zoutelande -Ferdinand Hart Nibbrig Singer Museum Laren

 

Voor liefhebbers van de natuur, de natuurgebieden de Manteling en Oranjezon   liggen op enkele kilometers. Bent u toch in Oranjezon dan is een bezoek aan het museum Terra Maris niet te versmaden. Hier wordt u veel wijzer van de natuur en het waterbeheer in Zeeland.

 

Bezongen

Voor zover Zoutelande nog niet bekend genoeg was, heeft BLØF nog een extra boost gegeven. In 2017 bracht de groep, bijgestaan door de Belgische zangeres Geike Arnaert een singel uit met de naam van het dorp. Zij beschrijven daarin een strandvakantie naar Zoutelande. Ze komen daarbij terecht in een strandhuis.

Deel uit de clip Zoutelansde

Deel uit de clip Zoutelande

Door dit nummer kreeg Zoutelande grote bekendhei, vooral in Vlaanderen. De economie sprong hier gretig op in en de verkoop van allerlei prullaria, verwijzend naar het lied steeg enorm.

 

 

 

 

Zoutelande heeft u veel te bieden voor een geweldige vakantie.