Streekdrachten, een beetje oubollig en refererend aan vervlogen tijden? Wij dachten van niet! Net zo goed als stormvloeden, overstromingen en Deltawerken, maken ze een essentieel deel uit van wat we waren en wie we zijn.

Het dragen van Zeeuwse klederdrachten was 100 jaar geleden nog heel gewoon. Ieder eiland en/of deel van een eiland had haar eigen kenmerkende kleding. Aan het patroon in de gebreide trui van een visserman kon je zien uit welke plaats hij afkomstig was.

Zeeuws meisje uit Zuid Beveland

Zeeuws meisje uit Zuid Beveland

 

Grote verscheidenheid

In vergelijking met andere delen van Nederland is de verscheidenheid in klederdrachten in Zeeland veel uitgebreider. De oorzaak hiervan was de geïsoleerde ligging van onze provincie en de moeilijke bereikbaarheid. Was het een eeuw geleden nog een hele toer om van Schouwen naar Zuid-Beveland te reizen, een trip van Zierikzee naar Cadzand was bijna een wereldreis.

Om die reden sprak het als  vanzelf dat op ieder eiland en in iedere stad of dorp de klederdracht op haar eigen wijze evolueerde.

Dat heeft natuurlijk een prachtig scala een verschillende mutsen, rokken en buizen in tal van patronen en kleuren voortgebracht.

Meneer moet netjes aangekleed worden

Meneer moet netjes aangekleed worden

 

Terugloop

Na de Tweede Wereldoorlog begon het aantal mensen dat zich in ‘dracht’ kleedde in snel tempo terug te lopen. Het probleem was het aanschaffen van stoffen. Voor de ‘gewone’ burger was het al een probleem om aan kamgaren of katoen te komen. Immers alles was op de bon.

Voor de typische stoffen die voor de klederdracht nodig waren, bleek het, zoals voordien, een onmogelijkheid om deze te importeren uit België, Frankrijk, Engeland, Schotland, Polen en Oostenrijk. En zonder zaad is het moeilijk oogsten zoals de boer zegt.

Het werd je reinste kaalslag. Van Walcheren is bekend dat van de vijfduizend vrouwen die nog in dracht liepen, er in één jaar ruim duizend afhaakten wegen gebrek aan stoffen voor de kleding. Voor jongens en meisjes hoefde het al helemaal niet meer.

Meisjes in Walcherse kledingdracht - foto Rijksdienst voor Cultureel erfgoed

Meisjes in Walcherse kledingdracht – foto Rijksdienst voor Cultureel erfgoed

Verdwijnen

Het aantal vrouwen en mannen dat nog in klederdracht bleef lopen bestond voornamelijk uit ouderen. En ook die hadden het eeuwige leven niet. Samen met hen verdween de Zeeuwse klederdracht uit het normale leven. En daarmee ook de schitterende sieraden als de oorijzers, de gouden strikken, het bloedkoraal met de prachtige in goud uitgevoerde sloten en de Zeeuwse knoop.

 

 

 

 

Vijf rijen bloedkoraal met een prachtig slot

Vijf rijen bloedkoraal met een prachtig slot

 

 

 

 

De Watersnoodramp heeft naast veel ellende, de Zeeuwen ook wel goeds gebracht. Er werden dammen en wegen aangelegd en Zeeland werd veel toegankelijker. Maar voor, vooral jonge vrouwen, was het een kennismaking met een andere vorm van kleden. Waarom nog een half uur werken om in je traditionele dracht te geraken, terwijl het mogelijk bleek om binnen drie minuten een rok, of erger nog, een broek en een trui aan te trekken?

Wij Zeeuwen zijn zuinig.

De klederdracht was nagenoeg verdwenen, behalve op het pakje margarine van het merk Zeeuws Meisje en het blikje Zeeuwse Babbelaars en zoals op deze poster om onterecht te profiteren en reclame te maken voor de rest van Nederland.

Maar wel goed genoeg om reclame voor Nederland te maken

Maar wel goed genoeg om reclame voor Nederland te maken

Maar hier en daar bleef er toch wat bewaard tussen de mottenbollen en komt het soms tevoorschijn.

Zo is het nog steeds niet toegestaan om niet gekleed in Zeeuwse klederdracht deel te nemen aan wedstrijden ringsteken en sjeesrijden. Deze sport wordt in onze provincie nog steeds veel beoefend. Misschien was dit wel het begin van een kleine revival.

 

Ringsteken, een verlicht nummer

Bij ringsteken, een verplichte outfit

 

 

Toch nog. Gelukkig maar!

Helemaal verdwenen is de klederdracht nog niet. Plotseling zie je een groep in Zeeuwse dracht opduiken tijdens de bruiloft van, toen nog, Prins Willem Alexander en Maxima. Je krabt je achter je oor en vraagt je af, waar komen die nu vandaan?

Het antwoord is simpel. Van Schouwen-Duiveland!

Een aantal jaren geleden ontstond er een soort van serieuze verontwaardiging bij een groepje mensen. Ze vonden het bijna een schande dat er niet zuiniger werd omgesprongen met ons Zeeuwse erfgoed. Een 15-tal mensen werden enthousiast bij het idee de enorme verscheidenheid in klederdrachten weer op te laten leven.

Geboorte

Op 15 november 1988 zag Streekdrachten Vereniging “De Arke’ het licht. Het doel van de vereniging was; het onderhouden, aanvullen en presenteren van klederdrachten. Daarnaast wil zij de kennis van diverse technieken zoals mutsen opmaken en patronen maken overbrengen zodat er zelf nieuw kledingstukken gemaakt kunnen worden.

Van aanvankelijk Schouwse klederdracht, groeide de collectie van kledingstukken uit tot drachten uit verschillende delen van Zeeland.

Ondanks de idealistische inslag is De Arke is niet gesubsidieerd en draait volledig op vrijwilligers en financieel op giften en donaties.

Op weg naar een presentatie

Op weg naar een presentatie

 

Dertig jaar

De Arke is in dertig jaar uitgegroeid tot een niet meer weg te denken instituut. Hoewel ook hier in 30 jaar het aanvankelijk leden is afgenomen door ouderdom, kan ze nog steeds bogen op een behoorlijk ledenbestand. Onmisbaar is het aantal mensen dat zich achter de schermen beweegt en de kleding verzorgd, nieuwe maakt, mutsen opmaakt (stijven en strijken) en die kennis doorgeeft.

Maar vooral in het oogspringend is de groep die er regelmatig op uit trekt om presentaties te verzorgen.

De Arke

De Arke

Show van hoog niveau

Onder aanvoering van een ervaren ladyspeaker wordt een show verzorgd die zijn weerga niet kent. Niet saai of het gortdroog opsommen van feiten. Nee. Verrassend en tot daverende lachbuien leidend. Nooit eerder hebben we het verschil tussen een snelzijker of een Parijse broek en een string uit deze tijd zo plastisch uitgebeeld gezien. Een kleding presentatie van De Arke MOET u gezien hebben. En dat hebben mensen die officiële en nationale evenementen samenstellen al ontdekt.

Men vindt dat niet alleen op Schouwen-Duiveland. De Arke is ook op andere plaatsen opgevallen en tot zelfs in de verre buitenlanden heeft men het bestaan van deze bijzondere groep ontdekt.

U kunt deze levendige uitnodigen voor een presentatie. Voor de luttele vergoeding hoeft u zeker niet te laten.

Voorstellen tijdens de show

Voorstellen tijdens de show

 

Cadeau

In november zal het 30-jarig bestaan van De Arke worden gevierd. Er wordt gewerkt aan de uitwerking van een speciaal programma. Hiervan zullen we later op de hoogte brengen.

Maar wat zou het een mooi cadeau zijn om deze traditionele groep een fraai geschenk te geven. Wat denkt u van lidmaatschap om weggevallen leden op te volgen en daardoor De Arke nog een lang voortbestaan te kunnen bieden? Zoiets unieks mag toch niet verloren gaan?

Werkt u mee?

 

Voor verdere informatie kunt zich wenden tot tlwessls@zeelandnet.nl

P.S. Een gesloten enveloppe met inhoud is ook niet te versmaden.