Het jaar 2018 was twee dagen oud toen de Kamerleden Aukje de Vries en Leendert de Lange (beide VVD) dachten een punt te hebben waarmee ze aandacht konden genereren. Hoe dacht  Bruno Bruins, Minister voor Medische Zorg en Sport het dreigende tekort aan huisartsen in dunbevolkte- en krimpgebieden aan te pakken? Daaronder ook Zeeland.

De beruchte bankjes - Foto tcdn.nl

De beruchte bankjes – Foto tcdn.nl

Dreigend tekort

In de PZC konden we lezen dat Zeeland afstevent op een groot tekort aan huisartsen. Momenteel is bijna de helft van de huisartsen (46%) 55 jaar of ouder. Dat betekent dat zij de komende 10 tot 12 jaar met pensioen gaan.

Dat gemiddelde ligt aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde waar het aantal huisartsen van 55 jaar of ouder op 31% ligt.

Dus? Nee, het water staat ons nog niet tot aan de lippen. Je kunt het zelfs ook iets positiever bekijken. Momenteel heeft Zeeland, relatief gezien, meer huisartsen dan het landelijk gemiddelde. Landelijk werken 4,3 huisartsen op 10.000 inwoners. In Zeeland is dat aantal 4,5 per 10.000.

Oplossing van de regering? Neen!

Heeft de minister een oplossing voor de problemen? Niet direct. Om te beginnen baseert hij zijn antwoorden op de Kamervragen op ramingen van het NIVEL, Het Nederlands Instituut voor Onderzoek in de Gezondheidszorg. Daarnaast biedt de ‘NIVEL Zorgmonitor Krimpgebieden’ de mogelijkheid om de ontwikkeling in het zorggebruik, zorgaanbod en zorgkosten in de krimp- en anticipeerregio’s met elkaar te vergelijken. Aldus de minister.  Maar hoe betrouwbaar zijn ramingen? Zeker als we ons realiseren hoe vaak men in het verleden afging op ramingen en voorondestellingen van de regering die later faliekant anders uitpakten.

Minister Bruins

Minister Bruins

 

 

De minister ziet geen verantwoordelijkheid voor zichzelf. Hij legt deze bij de regio’s. Ook ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor de Zorgverzekeraars. Maar deze aanbevelingen lijken in de verste verten niet op het aandragen van aanpakken van het probleem.

Bruins verschuilt zich achter algemeenheden. Hij stelt dat men in de tijd waarin we nu leven, niet meer kan verwachten dat alle mensen fulltime werken. Dat geldt ook voor huisartsen.

 

Cijfers

Het aantal afgestudeerde huisartsen is in de afgelopen tien jaar met 21% gestegen. Maar het aantal huisartsen dat fulltime is gaan werken steeg in diezelfde periode met slechts 9%. Hieruit blijkt dat verhoudingsgewijs meer huisartsen parttime zijn gaan werken.

Voor de minister is dat geen reden om er een probleem in te zien. Het z.g. capaciteitsorgaan houdt in zijn ramingen expliciet rekening met de ontwikkelingen binnen de samenstelling van de beroepsgroep.

Cijfermatig lijkt er daarom niet zo veel aan de hand.

De praktijk.

Volgens de minister ligt de verantwoordelijkheid voor het dreigende huisartsentekort bij de regio. Daar wordt aan gewerkt. De Zeeuwse Huisartsen Coöperatie, een samenwerkingsorganisatie van 95 huisartsen op Noord- en Zuid-Beveland, Schouwen-Duiveland en Walcheren heeft de toekomstige overname van hun praktijken als speerpunt in hun doelstellingen. De problemen die zij daarbij ondervinden en de meest gehoorde klachten zijn; te klein, te afgelegen, te solistisch en geen werk voor de eventueel meeverhuizende, hoog opgeleide partner. Samengevat zijn dit de meest genoemde bezwaren van jonge huisartsen.

Bezwaren op zij zetten

Bezwaren op zij zetten

Campagnes

De LHV Zeeland en de Zeeuwse Huisartsen Coöperatie zijn daarom een wervingscampagne begonnen om collega’s en/of aankomende collega’s over te halen in onze provincie te komen werken. Ze hebben daarvoor een eigen website ontwikkeld en een promotiefilm gemaakt. Ook waren ze onlangs prominent aanwezig op de landelijke huisartsenbeurs in Utrecht.

Lovenswaardig, maar is dit wel voldoende en vergeten we de realiteit niet uit het oog? Moeten Zeeuwse huisartsen een belangrijk deel van hun toch al kostbare tijd verdoen in zaken als het vinden van opvolgers? Ligt hier niet een voorname taak voor de overheid, die nu zegt dat alles goed gaat?

Veel huisartsen in opleiding kiezen voor een stageplaats in de randstad. Moet de overheid, in samenspraak met de verschillende faculteiten niet afdwingen dat huisartsen in opleiding ten minste één jaar verplicht kennis maken met de provincie en de mogelijkheden die daar liggen onder de aandacht brengen?

Schouwse vrouwen op de markt - Beeldbank archief Schouwen-Duiveland

Schouwse vrouwen op de markt – Beeldbank archief Schouwen-Duiveland

De Zeeuwen

De Zeeuwse bevolking vergrijsd. Daardoor is het idee ontstaan dat ze erg conservatief zijn. Zij staan er op dat hun huisarts een vertrouwensman of -vrouw is. Ze zijn gewend aan “hun dokter” die het hele gezin door en door kent, van bevalling tot de dood. Ze vrezen een groepspraktijk die wordt gerund door vier parttime werkende vrouwelijke huisartsen, waar ze bij elk bezoek aan de praktijk een ander gezicht voor zich zien en hun verhaal voor de tweede of derde keer moeten doen.

Zeeuwen zoeken niet alleen naar een huisarts, maar meer nog naar een inhuisarts.

 

Iets meer dan pillen voorschrijven - Foto tcdn.nl

Iets meer dan pillen voorschrijven – Foto tcdn.nl

 

De provincie

Samen met de huisartsen zou de provincie zich het probleem meer aan moeten trekken. Bij veel Nederlanders is Zeeland met zijn zon, eilanden en stranden, gevoelsmatig net zo ver weg als onze overzeese gebiedsdelen.

Na de beurs Contacta in Goes in 2016 zei gastspreker Jort Kelder: “Jullie hebben de mooiste provincie van Nederland, maar niemand weet het! Je durft het niet te verkopen”. En hij heeft gelijk. Wij Zeeuwen zijn in de eerste plaats te bescheiden om reclame te maken voor alles wat we hebben. Ook vinden we dingen vaak vanzelfsprekend.

Reclame maken

Daarnaast hangen verschillende promotionele campagnes als los zand aan elkaar en sluiten niet op elkaar aan. Ook gaat de provincie voorbij aan de eigen kwaliteiten van Zeeuwse bedrijven. Er worden tal van onderzoeken uitgevoerd. Jammer genoeg worden die verricht door bureaus in de Randstad die prachtige berekeningen maken en leuk kunnen schrijven. Maar kennen ze Zeeland? Het zou aanbeveling verdienen deze opdrachten aan Zeeuwse bedrijven te gunnen die de praktijk kennen.

Krachten bundelen en verbinden moet een vast gegeven worden. Vastgesteld mag worden dat, ondanks allerlei losse initiatieven, de provincie Zeeland niet tot een gezamenlijke vorm van samenwerking kan komen, waardoor veel geld, initiatieven en impact verloren gaat vanwege kleinschaligheid.

Leuke kleinere Huisartsenpraktijk

Leuke kleinere Huisartsenpraktijk

Potentiele huisartsen moeten niet alleen worden gewezen op feiten als; hoe mooi Zeeland is en wat voor goed onderwijs hier kan worden genoten. Dat weten ze inmiddels wel. Neen, andere zaken moeten worden belicht en vooroordelenweerlegd.

Aan werk komen

Argumenten zoals, mijn hoogopgeleide partner kan hier niet aan werk komen, kunnen meteen worden tegengesproken. Volgens cijfers van de Nationale Vacaturebank staan er op dit moment in Zeeland bijna 1.700 vacatures open voor afgestudeerden op HBO en WO niveau.

Te afgelegen

Te afgelegen is ook een argument. Dat is maar relatief. Vanuit het centrum van Zeeland, Middelburg, naar een Belgisch universitair ziekenhuis, Gent, is 70 km. Reisduur 1 uur.

Vanuit Goes naar Rotterdam is een afstand van 107 km. Reisduur 1 ¼ uur.

Vergelijk het met een stad als Eindhoven. Vanuit Woensel Noord naar het MMC Veldhoven is slechts 13,5 km. Met alle stoplichten die men op weg naar het ziekenhuis tegen komt is de reisduur gemiddeld 45 minuten, in de spits kan dat zelfs oplopen tot ruim een uur.

Huisarts een geweldig beroep

Huisarts een geweldig beroep

Te solistisch

Wat is er nog leuker dan te werken in een kleinere gemeenschap? Een gemeenschap die zich kenmerkt door een rijk verenigingsleven waardoor mensen elkaar kennen. Waar nog sociale controle is. Je als huisarts deel uitmaakt van een hechte gemeenschap, waar je wordt herkend en erkend en waar je wordt aangesproken op straat? Hoe heerlijk is het om je eigen verantwoordelijk te kunnen nemen?

 

Te klein.

Niets is minder waar. De meeste Zeeuwse huisartsenpraktijken zijn kleiner dan een normpraktijk, maar dat wordt qua inkomsten vaak opgevangen door de vele passanten door het toerisme. Dat betekent dat naast de bekende patiënten waar men veel respect van ondervindt, er dagelijks vreemde mensen over de vloer komen met kleine kwaaltjes en een goed (vakantie)humeur. Dat is prettig werken zonder de stress en de agressie van de grote stad.

Wat zien we?

 De overheid (minister Bruins) ziet en onderkent het probleem van dreigende tekorten niet en schuift maatregelen en het ondernemen van actie voor zich uit. Zich daarbij verschuilend achter tal van rapporten en onderzoekbureaus.

Veel studenten medicijnen en net afgestudeerde huisartsen zien het beroep als eens luxe baan. Veel beginnende huisartsen willen – in tegenstelling tot de zittende huisartsen – liever parttime werken, in een groepspraktijk. Een solopraktijk, die vaak nog apotheekhoudend is ook, zien de meesten niet zitten. Zo’n apotheek is niet meer zo lucratief als vroeger en er zit veel werk in de kwaliteitscertificering. Ook het ondernemen vinden jongere huisartsen vaak niet aantrekkelijk, omdat ze dan ook het onderhandelen met zorgverzekeraars en het werkgeverschap op hun bordje krijgen. Veel nieuwe huisartsen werken, zeker in het begin van hun loopbaan, liever in dienstverband. Maar is dat niet een vorm van luiheid en het ontlopen van verantwoordelijkheid?

Werkoverleg 1 op 3 - Foto persgroep.net

Werkoverleg 1 op 3 – Foto persgroep.net

Te veel vrouwelijke huisartsen kan fnuikend zijn. Vrouwelijke huisartsen geven meer aandacht aan het combineren van werk en gezin, ergo, minder tijd voor hun fantastische baan.

Overheid, universiteiten en zorgverzekeraars werken niet genoeg samen. Er zou een verplichting moeten komen voor huisartsen in opleiding om een deel van hun stage mee te draaien bij een huisarts op het platteland. Zulk een kennismaking zou wel eens bijzonder verassend kunnen zijn.

Het aantrekkelijk maken van een beroep begint toch immers aan de basis?

De huisartsenopleidingen proberen studenten al afwisselend te plaatsten. 1 jaar in de provincie (bijv in Zeeland) en het andere jaar in de randstad. Zeeuws Vlaanderen wordt daarnaast nog gestimuleerd met een extra beurs/ bonusinkomen. Toch blijven veel studenten het liefst in de buurt van de Randstad o.a. iin verband met de  reistijd.

Daarnaast moeten er ook meer opleidingsplaatsen komen, dit is een taak van de Zeeuwse huisartsen zelf.

Promotie voor de regio en het beroep is te versnipperd. De provincie verspilt geld en kwaliteit door allerlei campagnes niet goed op elkaar af te stemmen. De huisartsen moeten daarom noodgedwongen hun eigen campagnes bedenken en financieren. Dit heet dubbel op maar het resultaat is geringer. De handen ineen slaan is effectiever.

En wat zijn de ervaringen van de man uit de praktijk?

Wij spraken met de 36-jarige Arnoud Steutel. Deze jonge arts is geboren en getogen in Brouwershaven op Schouwen-Duiveland. Hij is getrouwd en heeft een dochtertje.

Steutel studeerde medicijnen aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en overwoog zich ergens in de Randstad te gaan vestigen. Hij was tijdens zijn opleiding in verschillende grote steden in de Randstad werkzaam. Zijn laatste jaar als huisarts in opleiding werkte hij in Burgh-Haamstede. Hij kon een op eigen ervaring gebaseerde vergelijking maken tussen het platteland en de “grote stad”.

Zeeland. Relaxed voor jonge artsen

Zeeland. Relaxed voor jonge artsen

Wat hem aansprak was de kleinschaligheid van de praktijk en de rust die hij hier vond in een toch wel hectische wereld.

Hij ging twee jaar geleden werken als waarnemend arts bij de Apotheekhoudende Huisartsenpraktijk Bruinisse.  Hij voelde zich zeer welkom in “Bru” en kon snel een band opbouwen met de patiënten wat hij in de randstad miste. Hij heeft kans gezien om zich te ontwikkelen tot een ‘aan-huisarts” zoals hij zichzelf beschrijft. Ook de samenwerking in de weekends en/of nachten binnen de huisartsenpost in Zierikzee roemt hij.

Hij prijst zich gelukkig met drie locaties van het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis, in Zierikzee, Goes en Vlissingen. Deze staan in voor korte communicatielijnen en makkelijke bereikbaarheid.

Voor Steutel is er geen twijfel mogelijk. Hij wil graag in Zeeland blijven en zich vestigen als huisarts.

 

 

 

 

Bronnen: PZC

               Medisch contact

               Nationale Vacaturebank

Met dank aan Dokter Reinier van der Valk