Muziek, ook wel toonkunst is een kunstzinnige schikking en combinatie van klanken van muziekinstrumenten en/of menselijke stemmen om een vorm van schoonheid en uitdrukking van emotie te bereiken.

In muziek kunnen de aspecten toonhoogte, ritme, geluidsterkte, klankkleur, en textuur worden onderscheiden. Maar ook stilte.

Het woord ‘muziek’ is afgeleid van het Griekse μουσική (mousikè), ‘kunst van de Muzen’.

Jubal oefenend op een fluit

 

 

Van alle tijden

 

Er zijn historisch slechts weinig bronnen die het ontstaan van muziek duidelijk kunnen maken.

In de periode van de oudheid tot de middeleeuwen werd getracht muziek te verklaren vanuit mythen. Muziek was van goddelijke oorsprong aan de mens gegeven. In het Bijbelboek  Genesis wordt melding gemaakt van ene Jubal, die (als eerste) een vervaardiger was van muziekinstrumenten: hij was een vader van allen die fluit en citer bespelen.

Theorieën

Veel later probeerde men het ontstaan van muziek meer vanuit een wetenschappelijk gezichtspunt te verklaren. Zo dacht Charles Darwin dat muziek was ontstaan uit nabootsing  van dierengeluiden (vogelzang). Jean-Jacques Rousseau probeerde muziek te verklaren vanuit fixering van geluiden als abstract van de menselijke taal. Carl Stumpf  stelt dat gezang ontstond uit spreken op hogere tonen of uit roepen. Andere theorieën waren dat muziek voortkwam uit het arbeidsritme, waaruit ook de dans verklaard zou kunnen worden. Herbert Spencer beweerde dat muziek een uiting van emoties was.

Muziek en het ontstaan al eeuwenlang een onderwerp van discussie geweest. Muziek leeft.

Dansers en music - Etreutische afbeelding

Dansers en music – Etreutische afbeelding

Voor onze jaartelling

 

Over heel de wereld zijn bewijzen gevonden dat er muziek werd gemaakt. Afbeeldingen wijzen daarop. In het Oude Egypte speelden muziek en dans een belangrijke rol in de samenleving. De Egyptenaren beschouwden muziek als een manier om vreugde te bevorderen en om zorgen te vergeten. Bovendien diende muziek om godheden te eren: uit de Egyptische oudheid zijn diverse hymnen bewaard gebleven.

Vanuit Egypte stak het maken van muziek. meegenomen door de Romeinen de Middellandse Zee over. Onder invloed van de Kerk kreeg muziek nog meer betekenis.

In de loop der eeuwen kreeg muziek allerlei vormen en namen.

Klassieke muziek

Klassieke muziek is de geschoolde muziek die voortgebracht is door, of geworteld in, de westerse kerkelijke en wereldlijke muziektradities, grofweg vanaf de middeleeuwen tot heden. De kernregels van deze traditie kwamen vast te liggen in de periode 1550-1900. Het overgrote deel van de composities is op één of andere wijze opgeschreven.

Meer strikt genomen wordt onder klassieke muziek verstaan de muziek uit het tijdvak van het classicisme, ca. 1730-1820.

Luitspelende nar - Frans Hals

Luitspelende nar – Frans Hals

 

De benaming klassieke muziek wordt wel als een synoniem voor kunstmuziek of serieuze muziek gebruikt, als tegenhanger van populaire muziek, lichte- en volksmuziek.

Helemaal juist is die omschrijving ook weer niet. Van klassieke componisten, waaronder Mozart, is bekend dat veel van zijn muziek is geschreven om mensen te vermaken en om die reden werd uitgevoerd. Dus toch lichte muziek?

Orkesten

Waar aanvankelijk klassieke muziek werd uitgevoerd door solisten of enkele musici, werden de werken steeds complexer en uitgebreider. Het begrip partituur ontstond en componisten of dirigenten kwamen voor een uitgebreide groep musici te staan.

Het symfonieorkest werd omarmd. Oude en nieuw ontworpen instrumenten werden samengevoegd. Er kwamen meer en meer, eerder niet bestaande instrumenten. De eenvoudige fluit werd een klarinet. Later stond deze model voor de saxofoon. Muziek was niet meer te stuiten en werd steeds populairder.

Overgang

Veel klassieke muziek bevat militaire marsen. De bekendste daarvan is wel de Radetzkymars. Dit is een door Johann Strauss.sr. gecomponeerde mars ter ere van veldmaarschalk Josef Radetzky, graaf von Radetz. Hij werd voor het eerst uitgevoerd op 31 augustus 1848 te Wenen.

Josef Radetzky von Radetz

Josef Radetzky von Radetz

 

Militaire marsen werden door militaire muziekgezelschappen overgenomen om het marcheren van de manschappen makkelijker te maken. Omdat de eerste militaire marsen geschreven werden voor symfonische orkesten, werden ze aangepast. Strijkers verdwenen en hun partijen werden herschreven en de klarinet werd de viool van het fanfare orkest.

 

Bigbands

Uit de marsmuziek ontwikkelde zich de bigband die tegen de jaren ’30 van de twintigste eeuw meer swing kreeg en een (vroeg) jazz karakter had. Was de marsmuziek eerst vooral een militaire aangelegenheid, zo werden de bigbands vaak opgericht en bemand door burgers.

De meest bekende bigband uit die periode is wel de band van Glenn  Miller, die ook een einde maakte aan het strakke ritme van de marsmuziek. Hij zorgde op een bepaalde manier voor de overgang van klassieke naar lichte muziek.

Glenn Miller

Glenn Miller

 

Opkomst volksmuziek

Het was de doorbraak van de volksmuziek Elk land of landstreek heeft z’n eigen folkloristische volksmuziek met daarbij behorende muziekinstrumenten en zelfs dialecten. Deze muziek was toen nog vooral in de streek zelf populair en vaak kenmerkend voor de streek. Pas veel later zou de volksmuziek algemener geaccepteerd worden en soms zelfs een zekere cultstatus bereiken. Aanvankelijk werd de popmuziek overheerst door het Engels, later werd er ook in de eigen landstaal en zelfs in dialect popmuziek gemaakt.

Ook Nederland raakte in de ban van de lichte muziek. Voor de Tweede Wereldoorlog werden zangers als Louis Davids, zijn zus Heintje Davids beroemdheden met hun simpele liedjes. De zanger Kees Pruis raakte nationaal bekend met zijn liedje ‘Ik heb mijn hart in Zierikzee verloren’.

Kees Pruis

Kees Pruis

 

Internationale trend

 

Ondanks dat Europese landen allemaal hun eigen vedetten hadden, Nederland noemde we al, Het Franse chanson werd uitgevoerd door Charles Trenet, Duitsland dweepte met Marlène Dietrich, kwam de belangrijkste beïnvloeding uit Amerika. De Blues, de van oorsprong Afrikaanse muziek, een vorm van melancholische klaagzang, drukte zijn stempel op de moderne muziek.

Maar de oorspronkelijke Countrymuziek ontstond door een smeltkroes van alle nationaliteiten, die in de 18e eeuw naar de Nieuwe Wereld trokken om daar een nieuw leven te beginnen. Veel emigranten brachten natuurlijk hun muziekinstrumenten mee en na een week hard werken kwam men op zaterdag bij elkaar om te ontspannen en muziek te maken. Vandaar ook dat de countrymuziek veel verwantschap kent met de folk.

Chuck Berry

Chuck Berry

Revolutie

In de jaren vijftig van vorige eeuw deed zich een muzikale revolutie voor. Rock ’n Roll. De eerste rock ‘n rollnummers  werden opgenomen door Afro-Amerikaanse artiesten zoals Chuck Berry. Over het algemeen wordt Rocket 88 beschouwd als de eerste echte rock ’n rollplaat . De bekendste artiest uit de beginjaren was echter de blanke Bill Haley, die western swing met countrymuziek dacht te verbinden en zo bij een muzieksoort uitkwam die vooral de jongeren scheen te begeesteren. Door de film Round Up of Rhythm uit 1954 (de eerste rock-‘n-rollfilm) en de bekendere film Rock Around the Clock uit 1956 werd deze muziek wereldberoemd. Chuck Berry en Little Richard waren onder de eerste artiesten die hun rock-‘n-rollnummers zelf schreven.

De 78-toerenplaat met daarop Rock around the clock van Bill Haley

De 78-toerenplaat met daarop Rock around the clock van Bill Haley

 

 

Maar de grootste exponent van deze moderne muziek werd Elvis Presley

Heel de consumptie-industrie speelde behendig op de rockrage in. Rock-‘n-roll was dus meer dan louter een muziekstroming, maar een manier van zijn, van leven, een complete jongerensubcultuur. Voor het eerst in de geschiedenis konden jongeren (vooral dan in het welvarende Amerika van de jaren 50) gezien worden als een aparte groep consumenten die met eigen financiële middelen een eigen uitgavenpatroon hadden.

De rock-‘n-rollperiode eindigde in Amerika omstreeks 1959. Men vond de muziek te aanstootgevend. In sommige staten van Amerika werden optredens zelfs verboden en stonden politieagenten te kijken of het optreden van de artiesten niet te ruig werd. Onder druk van de commercie werd de rock-‘n-roll braver en aangepast voor een breder publiek. In Europa kwam de rock-‘n-rollmuziek pas veel later op gang.

the Beatles

the Beatles

Europa

In het Verenigd Koninkrijk  kregen, aan het begin van de zestiger jaren, jonge muzikanten ook interesse voor Rock n’ Roll en blues. Er ontstond een mengvorm met de eigen stijlen, zoals de skiffle en de Merceybeat. Het resultaat was de zogenaamde beatmuziek met als pioniers the Beatles,die ook voor veel andere artiesten componeerden. Hiermee verplaatste het zwaartepunt van de popmuziek zich van de Verenigde Staten naar Groot-Brittannie. In de Verenigde Staten werd gesproken over een Britse invasie, een golf van Britse muziek die Amerikaanse bands en artiesten overschaduwde. Bands als the Monkees waren het antwoord op deze Britse golf. Ze zongen echter nooit live. Zij waren tevens de eersten van een reeks bands die vanaf de grond af samengesteld werden door hun producers, met een uitgekiende look en mediaondersteuning waardoor een specifiek fanpubliek aangesproken werd.

De enige Amerikaanse band die tegen het tij in alsmaar populairder werd, waren the Beach Boys met hun surfpop die The Beatles in populariteit evenaarden. Tussen de twee bands ontstond vanaf 1965 een creatieve concurrentiestrijd waarbij The Beatles het album Rubber Soul uitbrachten en The Beach Boys reageerden met Pet Sounds. Met deze albums werd een nieuwe richting in de popmuziek ingeslagen; popmuziek werd een kunstvorm waarin de mogelijkheden van de studio steeds meer werden benut en waarin albums in het vervolg meer waren dan verzamelingen liedjes. Het weerden concept albums.

Nieuwe wegen.

Queen tijdens een optreden in Frankfurt 1984

Queen tijdens een optreden in Frankfurt 1978

 Vooral de invloed van the Beatles was groot op de muziek van eind jaren zestig, begin jaren zeventig. De simpele popliedjes waren verdwenen. Er kwamen muzikale meesterwerkjes voor in de plaats. Zij schuwden het werken met blaas- en snaarinstrumenten niet. Hun werk vond navolging. Bekend werd de symfonische rock van de Amerikaanse groep Survivor, maar vooral Queen met hun prachtige samenzang en inzet van grote orkesten.

Van de jaren zeventig kunnen we zeggen dat pop en klassiek vloeiend, als goede muziek in elkaar waren opgegaan.

 

 

 

Zeeland heeft altijd goed ingespeeld op de trends van het moment. Al talloze jaren heeft de provincie goede musici en muzikante geleverd. Op de onderliggende pagina’s treft u een greep van deze muzikalisten en zangers.

Deze pagina wordt regelmatig aangevuld.

 

Gerard von Brucken Fock

Willie Wartaal

Bløf

Eduard Flipse

Abraham von Brucken Fock

Windbroke, muziek waar hetplezier van afspat

Windbroke