Schilderkunst is een vorm van vrije beeldende kunst die vervaardigd wordt door een kunstschilder.

In het algemeen kan men zeggen dat deze verf opbrengt op een ondervlak, ook wel drager of ondergrond genoemd.

Materialen

Meestal is de drager een, op een spieraam opgespannen doek van canvas of linnen. Maar het kan evengoed van hout, karton, papier, steen, metaal of kunststof zijn. In de vroegere tijd werden veel panelen geschilderd op hout. Steen? Jawel!  Denk maar aan de schilderingen en fresco’s in kerken en paleizen.

Opzetten van een fresco in Palazo Trinci - Foto Georges Jansoone commons.wikimedia.org.

Opzetten van een fresco in Palazo Trinci – Foto Georges Jansoone commons.wikimedia.org.

Een schilder werkt met verf. Deze bestaat uit kleurstof in een vloeibare substantie. Tegenwoordig zijn deze te koop in tubes. De oudste bekende schilderijen werden door de kunstenaars gemaakt met zelf bereidde verf. Door menging van de kleuren kunnen tal van andere schakeringen van kleuren, intensiteit en nuances worden gecreëerd.

Er wordt in onze tijden gewerkt met olieverf, aquarelverf, gouache of acryl.

De schilder werkt met penselen en kwasten. Een penseel is een stuk gereedschap dat door de kunstenaar wordt gebruikt om verfijnde lijnen en vormen in zijn werk aan te brengen. Zij zijn vervaardigd van dassen- of marterhaar.  Kwasten worden meestal vervaardigd van varkenshaar. Het verschil tussen een penseel en kwasten is dat penselen worden gebruikt voor fijn schilderwerk. Kwasten zijn stugger maar door hun omvang beter geschikt voor grotere oppervlakken. Door de stugheid van kwasten blijft de verfstreek beter zichtbaar.

Maar in de laatste eeuwen is het gebruik van een paletmes voor het opvullen van grote oppervlakten niet ongewoon.

Schilderen met verf en palet

Schilderen met verf en palet

Manieren van werken

De verflagen kunnen dun of dik (pasteus) opgebracht worden. Schilderkunstige uitingen zijn vaak opgebouwd uit meerdere transparante lagen en contrasterende kleurvlakken, terwijl tekentechnieken en grafiek in eerste plaats met lijnen werken en meestal direct dekkend uitgevoerd worden. De grenzen zijn soms niet scherp te trekken. Bijvoorbeeld van een ‘penseeltekening’ is moeilijk te zeggen of het een tekening is of een schildering.

Stijlen

Het bijna fotografisch weergeven van gebeurtenissen of personen zoals dat in de middeleeuwen gebruikelijk was is ingehaald door allerlei andere vormen van schilderkunst. Er ontstonden tal van stromingen en veel paren van contrasterende begrippen.  Abstracte kunst kwam tegenover figuratieve kunst te staan, impressionistisch tegenover expressionistisch en fijnschilderkunst tegenover informele of materieschilderkunst.

Scholen

Een schilderstijl is de manier waarop door groepen schilders op eenzelfde manier wordt geschilderd. Ze worden wel ‘school’ genoemd.

Karel Slabbaert - zelfportret

Karel Slabbaert – zelfportret

De oudst bekende is de Venetiaanse school. Een groep die ontstond in de 16de eeuw tijdens de Italiaanse renaissance. Ook Nederland kende in die periode al de ‘Haagse school’ Belangrijke

kunstenaars uit die periode waren Cornelis Cornelsz van Haarlem, Hendrick Goltzius en Karel van Mander. Maar ook verschillende Zeeuwse kunstenaars, aangesloten bij het Middelburgs schildersgilde, werden behoorlijk bekend. Onder hen François Ryckhals en Karel Slabbaert.

Later zouden nog veel van dit soort groepen van gelijkgestemde schilders ontstaan. Ook in Nederland, denk aan de Haagse school, de Bergense school en de Ploeg.

JanToorop - trio fleuri 1886

JanToorop – trio fleuri 1886

 

 

Domburg

 

Domburg werd bekend als de plaats waar aan het begin van de 20ste eeuw veel kunstenaars naar toe trokken. Zij kwamen naar Domburg geïnspireerd door het “Zeeuwse licht”.  De bekendste zijn Jan en Charlie Toorop die later Piet Mondriaan overhaalden zich hier ook te vestigen. Jan Toorop bouwde bij de duinen een klein tentoonstellingslokaal “Het kotje van Toorop” waarin hij verkoopexposities hield. Wat Honfleur in Normandië was voor veel Franse impressionisten werd Domburg voor Nederlandse kunstenaars.

Schepen en Schedels - Arie Roon

Schepen en Schedels – Arie Roon

 

Zeeuwse kunstenaars

 

Of het door de invloed was van de verzamelde kunstenaarskolonie in Domburg dat later veel schilders zich vestigden in Zeeland zal altijd een vraag blijven. Bekendheid van onze provincie in ieder geval. Desalniettemin heeft Zeeland altijd goede en geprezen schilders gehad die een grote bijdrage hebben geleverd aan het Zeeuwse erfgoed.

 

Op de onderliggende pagina’s laten we u kennismaken met een aantal van hen. Deze pagina zal regelmatig worden uitgebreid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Inge de Groot

Arie Roon   

Libelle

Renate Selser

Piet Rijken

Christiaan Hendrik Dijkman

Reimond Kimpe

Dirk Jan Koets

Adriaen Coorte

Johannes Lodewijk Koekkoek

Anton Lodewijk Koster

Leen van Duivendijk