In Nederland wordt met een buurtschap een kleine plaats met een eigen naam bedoeld. Buurtschappen hebben vaak geen centrum rondom een kerk of een markt. Soms worden buurtschappen op een kaart aangegeven, maar steeds vaker niet. Stroodorp en Plankendorp zijn twee zulke buurtschappen.

Palen heien in de glooiing van de dijk – Beeldbank Zeeland

Soelekerkepolder

De Soelekerkepolder was een polder in de gemeente Wissenkerke. De ambachtsheren van Geersdijk, Wissenkerke, Soelekerke en Oud-Kampen kregen op 25 februari 1817 het octrooi voor de bedijking van een aantal schorren ten zuiden van Noord-Beveland. In 1818 waren de werkzaamheden gereed. De polder kreeg de naam van het verdronken dorp Soelekerke. In feite is deze polder oorspronkelijk ontstaan door aanwas. De bruikbare oppervlakte werd steeds groter door aanslibbing. Omdat de aanwas vast lag aan land, was er bedijking aan slechts drie zijden noodzakelijk.

Plankendorp, matig uw snelheid en kijk eens rond

Plankendorp

De buurtschap Plankendorp is ouder dan het dorp Kamperland, Ook Plankendorp heeft haar ontstaan te danken aan een inpoldering.  Vóór de bedijking van de Heer Janszpolder lag bij Plankendorp waarschijnlijk de aanlegplaats van een soort van veerdienst op Veere. Een spuisluis en haven met spuikom waren dus onmisbaar. Deze bouwde men ter hoogte van het tegenwoordige Plankendorp, dat van lieverlee ontstond met de bouw van eenvoudige, veelal uit hout opgetrokken onderkomens bij de haven.

Op 23 december 1694 en 19 april 1696 kregen dezelfde Ambachtsheren van Geersdijk en Wissenkerke en Soelekerke en-Oud-Kampen al het octrooi voor de bedijking van enkele schorren ten westen van het eiland. In 1699 was de bedijking een feit. De polder werd vernoemd naar de Ambachtsheer Heer Janszoon.

In tegenstelling tot Stroodorp is de basis van de Heer Janszpolder gelegd door opwas. Dit is de aangroei van land door sedimentatie op oudere (kwelder) afzettingen. Zodra men de zin van bedijking inzag sprak met van opwas. In sommige opwassen komt het woord zand voor. Heinkenszand is hier een voorbeeld van.

Informatiepaneel bij Plankendorp

Wel of niet?

Plankendorp wordt in de editie 1990 van de provincie-atlas Zeeland nog wel als plaatsnaam vermeld. In de editie van 2004 is de naam echter niet meer opgenomen.

Dit zou kunnen inhouden dat de naam in onbruik is geraakt en verdwenen. Maar hoe zit het dan me de plaatsnaamborden die duiden op het binnenrijden van een bebouwde kom?

Ook staat er een informatiepaneel waarop de geschiedenis van Plankendorp en het buur- buurtschap Stroodorp. Eigenlijk een bevestiging van het nog steeds bestaan van het buurtschap. Hoewel, veel is het niet. Plankendorp bestaat uit een tiental dijkhuisjes. Er wonen ongeveer 15 mensen.

Stroodorp

Het buurtschap Stroodorp is eigenlijk ook een overblijfsel van de inpoldering van de Soelekerkepolder. Dijkwerkers hadden hier hun onderkomen. Het  buurtschap ligt tussen Kamperland en Geersdijk aan de Oosthavendijk en de Stroodorpseweg. Het bestaat uit ca. 35 huizen. Daarvan zijn er slechts zes permanent bewoond. De overige worden gebruikt als vakantiehuizen. Ze worden verhuurd of doen dienst als tweede woning.

Stroodorp – Google Earth

 

 

Dijkwerkers en polderjongens

Stroodorp en Plankendorp als gehucht hebben hun bestaan dus eigenlijk te danken aan de werkzaamheden die verricht werden door dijkwerkers en polderjongens. Het waren werklieden die ingezet werden bij het bedijken en inrichten van polders.

 

Deze dijkwerkers waren vaak losse arbeiders die van het ene werk naar het andere trokken. Ze werden gedurende het karwei ondergebracht in keten, provisorische bouwsels van balken, planken en riet. In zo’n bouwsel werd meestal in ploegen van 12 mensen geslapen

Hard werken voor weinig geld in erbarmelijke omstandigheden – Beeldbank Zeeland

 

Soms ging het om getrouwde, meestal echter om alleenstaande mannen. Het leven was zwaar en de voorzieningen waren gering. Sommigen waren min of meer avonturiers, anderen deden dit werk uit pure noodzaak. De hygiënische omstandigheden waren slecht, drinkwater was soms van bedroevende kwaliteit en regelmatig braken ziekten uit. Het werk was zwaar en geschiedde gewoonlijk in ploegendienst.

 

Aan deze omstandigheden kwam geleidelijk een eind in het begin van de 20e eeuw. Men sprak sindsdien van polderwerkers of dijkwerkers, en dit werden meer en meer reguliere werknemers van een aannemersbedrijf.

Dijkwerkers heien palen in het paalhoofd – Beeldbank Zeeland,

Plankendorp en Stroodorp, twee historische plekken op Noord-Beveland. Herinneringen aan de strijd tegen het water, enkele eeuwen geleden. Als u in de buurt ben, stop er dan even en sta stil bij de ellende van vroeger.