Het wapen van Bruinisse

Het wapen van Bruinisse

Bruinisse is een dorp in het uiterste oosten van de gemeente Schouwen-Duiveland. De inwoners spreken over Brunisse of ook wel de veelvuldig gebruikte afkorting Bru en zelfs Republiek Bru. Bruinisse telt ca. 4.000 inwoners. Het dorp telt relatief veel kinderen.

Bruinisse is aan het eind van de 15de eeuw in opdracht van Anna van Bourgondië gesticht nadat dit deel van Schouwen-Duiveland bedijkt werd. De oude kern van het dorp bestaat uit een zogenoemde ringkern die het centrum van het dorp vormt. Smalle straatjes, die allemaal uit lijken te komen op de dijk, geven Bruinisse een speciaal karakter.

Schorren is de naam die men gaf aan begroeide buitendijkse landaanwas welke bij gemiddeld hoogwater niet meer onderloopt. Alleen bij erg hoge waterstanden komen ze nog blank te staan.

De schorren aan de oostpunt van het toenmalige Duiveland werden in 1468 ingedijkt. Op die plaats ontstond een dorp dat aanvankelijk Oost-Duiveland werd genoemd. Later kreeg het een van oorsprong oudere naam; Bruinisse. “Nisse” is hierbij een ander woord voor landtong. Over “Bruin” zijn de meningen verdeeld. Het kan zijn dat de naam is ontleend aan een persoon. Ook wordt gedacht dat het een verwijzing is naar de bruine kleur van de schorre

Het dorp staat bekend als een vissers- en landbouwgemeente. Hoewel de landbouw een belangrijke plaats inneemt in de economie van Bruinisse, is het toch voornamelijk bekend van de visserij. Meer speciaal de mosselvisserij.

Bruinisse is een echt vissersdorp vol stoere zeebonken. Hier is de mosselkweek en de visserij een belangrijke bron van inkomsten. De mossel, een Zeeuws product, wordt al sinds eeuwen in de wateren rondom Bruinisse gekweekt. De vissersboten uit Bruinisse herken je in de haven aan de letters BRU op de boeg.

De Bruse vloot telt momenteel nog 23 schepen en er wordt nieuwbouw gepleegd.

Een deel van de vissersvloot in de haven

Een deel van de vissersvloot in de haven

Al eeuwenlang is de mosselkweek een belangrijk bron van inkomsten voor Bruinisse. Vroeger kon men het mosselzaad zelf nog winnen in de Oosterschelde. Na de sluiting van het Brouwershavense Gat in 1971 wordt het mosselzaad in de Waddenzee gewonnen.

Elk jaar worden, in de derde week van juli, gedurende drie dagen de Visserijdagen gevierd. Dit is het grootste non-profit evenement van Schouwen-Duiveland.

Visserijdagen

Visserijdagen

Om aan te geven dat de mosselvangst zo belangrijk is voor Bruinisse, staat in de haven een grote sculptuur van een geopende mossel.

De mossel aan de haven

De mossel aan de haven

De vissersschepen van Bruinisse worden in hun thuishaven goed verzorgd. Er zijn twee scheepswerven waar ze regelmatig onderhoud krijgen. De scheepswerf van van Duivendijk is er een uit een reeks van gelijknamige werven. De familie van Duivendijk heeft steeds weer zonen voortgebracht die, daarbij gaan we terug tot in de 18de eeuw, zelfstandig scheepsbouwer wilden zijn.

Zo zijn er werven in Lekkerkerk en Krimpen aan de IJssel. Thans bestaan er nog werven in Bruinisse en Tholen.

In Bruinisse is er spake van een hellingwerf. Daarbij worden de schepen tussen palen tegen de oprit van de helling gevaren, om vervolgens mechanisch op het droge getrokken te worden.

Vanaf de dijk, en afgeschermd door een muur van doorzichtige platen, is het proces en de werkzaamheden, goed te volgen.

Onderhoudswerf van Van Duivendijk

Onderhoudswerf van Van Duivendijk

Over dijken gesproken. Vanaf de haven loopt er een dijk tot aan de zogenaamde vluchthaven, een haven waar schepen bij opstekende storm kunnen schuilen. Vooral jachten willen hier nog wel eens gebruik van maken. Vanaf de vluchthaven loopt u via Het Nieuwe Landje en de Boomdijk terug richting het dorp. Een wandeling van ongeveer drie kilometer, deels langs het water, deels via akkers en park, maar altijd met zicht op de Oosterschelde.

Sta tijdens die wandeling even stil bij het praathuisje. Praathuisjes hebben een lang verleden. Mannen en vrouwen kwamen hier, afzonderlijk van elkaar om de laatste roddels uit te wisselen. Maar langzaam maar zeker verdwenen ze. In Zierikzee staat er nog één. Bruinisse telt er nog twee. Voor de mannen staat het tegenover de haven. De vrouwen ontmoeten elkaar halverwege de dijk. En al je er voor staat, lees dan boven de deur de veelzeggende spreuk: “Hier kan je niet alles geloven wat ze zeggen”.

Sinds kort is Bruinisse een leuke wandelattractie rijker. Wandelcoach Marianne Ketting  kreeg tijdens een van haar wandeldagen het idee om een tocht te voet aantrekkelijker te maken, zowel voor bewoners als voor bezoekers van Bru. Samen met de dorpsraad, gefinancierd door de RABO Bank en met medewerking van Brusea werden markante punten in het dorp geselecteerd. Daar werden foto’s van een eeuw geleden bij gezocht. Het project ging van start onder de naam Bru VerBeeld.

Dijk - Steinstraat

Dijk – Steinstraat

De fotos werden afgedrukt op panelen en tussen meerpalen geplaatst op dezelfde plaats waar ze zoveel jaren geleden werden gemaakt. Het resultaat is een duidelijke weergave in het verschil tussen vroeger en nu. En dat is zacht uitgedrukt, verrassend.

 

De eerste borden zijn geplaatst. Het ligt in de bedoeling deze geïllustreerde wandelroute’ in de toekomst verder uit te breiden.

Praathuisje

Praathuisje

De historie van Bruinisse is ook goed weergegeven in het museum BruSea. In een voormalige mosselvissers woning uit de eerste helft van de 19de eeuw aan de Oudestraat is een oudheidkamer ingericht  en het visserijmuseum brengt het verleden en het heden van de schelpdierencultuur in beeld. Na het bezoek aan BruSea, kunt u distillateur Van Kampen bezoeken voor een rondleiding, met uiteraard een proeverij, waarbij u kennis kunt maken met de heerlijke bolislikeur of de Zeeuwse babbelaar likeur.

De geschiedenis van Bruinisse in het kort, is terug te vinden op een plaquette in wat vroeger het beursje heette en die voor een deel in oude glorie is hersteld. In vroeger jaren werden hier de aangevoerde mosselen verhandeld. Op deze plaat worden de belangrijkste jaartallen vernoemd.

Het beursje

Het beursje

Aan de Hageweg ligt de Boerenhoeve Nooitgedacht, een boerderij uit de 18de eeuw. Dit is een verdiepingloos woonhuis uit 1700. Naast de voordeur bevinden zich aan elke kant twee vensters. Het huis is voorzien van luiken. Het heeft twee dakvensters met vleugelstukken.

Bruinisse heeft haar eigen wapen. Dit werd op 31 juli 1817 bevestigd door de hoge raad van adel aan Bruinisse.

De officiële blazoenering van het wapen luidde: “Gegeerd van sabel en zilver van acht stukken, en chef van zilver beladen met een grasend hert van keel op een terras van synobel”.

In verstaanbaar Nederlands betekent dat dat de geren, symbool voor de schorren, zijn afgeleid van het wapen van Duiveland. Het hert is afkomstig uit het familiewapen van Paulus van Hertsbeke die in 1566 de heerlijkheid Bruinisse kocht. Dit familiewapen bevat een drinkend hert aan een beek. Bij de bevestiging van het wapen is per abuis het water in het schildhoofd weggelaten. Sindsdien is een grazend hert afgebeeld.

De oorlog ging niet ongemerkt voorbij aan Bruinisse. De Duitsers bewaakten in 1943 het Scheldegebied zorgvuldig omdat ze er een landing van de Engelsen vreesden. De Engelsen vielen het Zijpe steeds aan omdat zich daar Duitse wachtposten bevonden. Bruinisse lag in de frontlinie en werd heftig beschoten.  De Duitsers gaven bevel tot evacuatie van de bevolking, want Schouwen-Duiveland werd onder water gezet. Op 12 februari 1944 werd Bruinisse geïnundeerd.

Schouwen-Duiveland wordt geëvacueerd

Schouwen-Duiveland wordt geëvacueerd

Tot overmaat van ramp werd het dorp op 5 januari 1945 getroffen door een geallieerd bombardement vanaf St. Philipsland. Hierbij gingen tientallen woningen verloren. Ook de Jacobus de Minderekerk uit 1467 werd verwoest en de korenmolen de Zwaluw uit 1866 ging verloren. De molen Het Hert uit 1772 was, vanwege de strategische ligging in 1943 al gesloopt. In 1952 werd een nieuwe kerk in gebruik genomen.

De oude kerk voor het bombardement

De oude kerk voor het bombardement

Na de oorlog lag de Noordzee en de Ooster- en Westerschelde vol zeemijnen. Deze bestonden uit akoestische, magnetische en contactmijnen. Het zou een gigantisch karwij zijn om deze allemaal te ruimen. De Koninklijke Marine begon in ijltempo mijnenvegers en mijnenjagers te bouwen, kleine houten vaartuigen die volledig waren uitgerust om het tuig op te ruimen.

De mijnenvegers kregen allemaal de naam van een havenplaats en werden vaak geadopteerd door de naamgevers.

Zo ontstond er een levendig contact tussen Hr. Ms Bruinisse en het vissersdorp. Hr. Ms. Bruinisse bestaat niet meer, maar herinneringen aan dat warme contact bestaan nog steeds. In het museum hang boven de receptie het oude scheepswapen van het schip. Aan de dijk vindt u een onschadelijke gemaakte contactmijn.

contactmijn

contactmijn

Bruinisse is een dorp dat alles in  eigen huis heeft. Er is een overdekt winkelcentrum waarin een supermarkt, drogisterij en slijterij. Er is een warme bakker, een winkel voor huishoudelijke benodigdheden, een gecombineerde tijdschriften en sigarenwinkel en een aantal leuke boetieks.

Aan kwalitatief goede restaurantjes, bruine cafeetjes en terrasjes is geen gebrek.

Bruinisse ligt aan de N59 die aansluit op de A59 van Rotterdam naar Dinteloord. Tot 2005 was de brug over de Grevelingensluis in Bruinisse een berucht punt in de N59. In de zomermaanden kon de wachttijd daar oplopen tot bijna één uur. In 2005 werd een tweede brug met een bypass over de sluis aangelegd. Hierdoor kon het verkeer altijd doorstromen.

De voormalige sluiswachterspost is alleen nog in de zomermaanden bemand. In de winter worden bruggen en sluizen van op afstand bediend.

Sluis en saluiswachterspost

Sluis en saluiswachterspost

Bruinisse is met openbaar vervoer goed te bereiken. Er lopen verschillende buslijnen naar Zierikzee, Goes en Oude-Tonge. Ook de interliner tussen Rotterdam en Zierikzee heeft een halte in Bruinisse.

’s Ochtends en ’s middags zijn er directe busverbindingen met Goes en Middelharnis, waar veel van de jeugd van Bru naar school gaat.

 

Bruinisse telt drie lagere scholen. De openbare basisschool de Meerpaal wordt voornamelijk bezocht door leerlingen uit Bruinisse zelf. Maar er zijn ook een aantal leerlingen afkomstig uit andere dorpen. Gemiddeld telt deze school 140 leerlingen.

Verder is er de CBS Op Dreef, een school voor Protestants Christelijk Basisonderwijs.

Tenslotte is er nog de ds. Pieter van Dijkschool. Hier wordt les gegeven op basis van onderwijs op Gereformeerde Grondslag.

Het lijkt misschien wat overtrokken voor een klein plaatsje als Bruinisse, maar u dient zich wel te realiseren dat 31% van de bevolking van deze plaats jonger is dan 25 jaar. Misschien wel daardoor zijn er in Bruinisse veel sportverenigingen. Het eerste elftal van de voetbalvereniging Bruse Boys, speelt al jaren in de zaterdag eerste klasse C. Vollybalvereniging Kwiek fuseerde in 2007 met Mevo ’80 uit Zierikzee tot de nieuwe vereniging Forza Schouwen-Duiveland.

Er zijn verder een tennisvereniging, een touwtrekvereniging, een sloeproeivereniging en een zeilvereniging.

Aan de Oudendijk op enige afstand van het dorp, vind u de uiterst moderne 18-holesbaan van Golfclub Grevelingenhout.

Golfbaan Grevelingenhout

Golfbaan Grevelingenhout

Op het gebied van de gezondheidszorg is Bruinisse zelfvoorzienend. De huisartsenpraktijk wordt gerund door drie huisartsen: Dr. Van der Valk, Dr. Steutel en Dr. van Keeken. De voormalige praktijk, die niet meer van deze tijd was, is inmiddels tijdelijk verhuisd naar het centrum, waar ze in de voormalige Rabobank onderdak heeft gevonden. Maar er wordt gewerkt aan nieuwbouw.

De praktijk heeft haar eigen apotheek die een aantal uren per dag geopend is.

In 1868 werd door landbouwer Lambertus van Vessum "Huize 't Hof" gebouwd. Sinds 1893 fungeerde dit statige herenhuis als dokterswoning. De praktijk werd in 2016 verplaatst naar het centrum.

In 1868 werd door landbouwer Lambertus van Vessum “Huize ‘t Hof” gebouwd. Sinds 1893 fungeerde dit statige herenhuis als dokterswoning. De praktijk werd in 2016 verplaatst naar het centrum.

Voor tandartsen kunt u terecht bij Mondzorg Bruinisse. Drie tandartsen en een mondhygiëniste staan klaar om uw gebit in prima conditie te houden.

Bruinisse  beschikt over een goede fysiotherapiepraktijk waar iedere vorm van therapie kan worden verzorgd, zoals manuele, sport en oedeemfysiotherapie.

Daarnaast is er een kleine, maar leuke sportschool. Brufit is alle werkdagen geopend tot 21:00 uur, maar ook op zaterdag kunt u hier terecht.

Bruinisse ligt gunstig aan het water wat de mogelijkheden voor toeristen zeer ten goede komt.  Het is een mooie omgeving om te fietsen, skeeleren, zeilen, surfen, golfen en wandelen. Het Grevelingenmeer is een voormalige zeearm van de Noordzee en nu het grootste zoutwatermeer van West Europa. Het zoutgehalte van het meer wordt op peil gehouden door de Brouwerssluis.

Een gebied met een oppervlakte van 13.872 ha. is aangemerkt als beschermd Natura 2000-gebied, een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden.

Jachthaven Bruinisse

Jachthaven Bruinisse

De jachthaven van Bruinisse is een van de grootste van Nederland. Er is hier een trailerhelling voor het te water laten van uw schip. In het oude Bruinisse is een onderhouds- en reparatiewerf.

Tegenover Bruinisse, aan de andere kant van de N59 is het vakantiepark Aqua Delta aangelegd. Dit vakantiepark is voor iedereen vrij toegankelijk. Het is voorzien van een overdekt zwembad, bowlingbanen, tennisbanen en een midgetgolfbaan. Hier kunt u fietsen huren en er zijn een aantal leuke restaurants. Er is een grote jachthaven van waaruit men vrij gemakkelijk de Oosterschelde of het Veerse meer kan bereiken.

Aqua Delta

Aqua Delta

Het stadje beschikt over een grote jeugdherberg; “De Stoofpolder”. De jeugdherberg ligt onder aan de dijk en geeft directe toegang tot het Grevelingenmeer. In de vakantiemaanden kan de Stoofpolder aan ongeveer 200 mensen onderdak bieden. Buiten het seizoen wordt veel van de mogelijkheden gebruik gemaakt door grote groepen of voor familiebijeenkomsten en zelfs worden er congressen georganiseerd.

Bruinisse is een heerlijke plaats om van een rustige vakantie te genieten. Ga het zelf eens ondervinden.