Dreischor, misschien wel het mooiste dorp van Zeeland, is een ringdorp in de gemeente Schouwen-Duiveland. Dreister, noemen de Zeeuwen het en de inwoners hebben de naam Reisenaers.

Dreischor werd in 1973 aangewezen als beschermd dorpsgezicht en daarmee een van de beschermde dorps- en stadsgezichten van Zeeland. In 2001 werd Dreischor uitgeroepen tot “Groenste dorp van Europa”.

In 1815 telde Dreischor, waartoe ook de gehuchten Beldert en Maye behoorden, 723 inwoners. In 1899 was de bevolking gegroeid tot 1193. In 1961 werd Dreischor toegevoegd aan de gemeente Brouwershaven en sinds 1971 maakt het deel uit van de gemeente Schouwen-Duiveland. In 1980 woonden er 840 mensen een aantal dat in 2009 was opgelopen tot 995.

Het ringdorp Dreischor vanuit de lucht

Het ringdorp Dreischor vanuit de lucht

Vanaf ongeveer het jaar 700 werden in Zeeland op de onbedijkte schorren schapen geweid. De herders hadden vliedbergen aangelegd waarop ze zich bij hoge vloed, met hun kuddes, in veiligheid konden brengen. Het duurde tot ca. 1100 voor deze schorren werden ingedijkt. De naam Dreischor is waarschijnlijk afgeleid van de drie schorren waaruit de aanvankelijke polder bestond; Beldert, een voormalig landbouwhaventje, Maye, een vissersdorpje dat omstreeks 1600 ten onder ging en Sirjansland.

Dreeskiere is de oudste vermelding van het dorp en deze komt voor in stukken uit 1206. Dreischor was toen nog een eiland. In 1287 werd de polder geteisterd door een watersnood; de Sint Aagtenvloed. Hierdoor ontstond een geul die het Dijkwater werd genoemd. Door het Dijkwater werd Sirjansland van het eiland gescheiden. Enige jaren later werd de, nog steeds bestaande, dijk aangelegd en was Dreischor weer ingepolderd.

In deze vruchtbare jonge polder kwamen boeren zich vestigen. Een aantal van hen bouwden hun huizen en schuren aan een kreekrug. Deze kreekrug is de huidige Weststraat. Rond het groeiende dorpje werd, na de herbedijking, een ring aangelegd. Er kwamen ambachtslieden wonen, zoals een smid, een wagenmaker, een schoenmaker en een molenaar. Al voor 1400 was Dreischor uitgegroeid tot een heel omvangrijk dorp.

De rijk begroeide gracht om de kerk. Uniek in Nederland

Er werd begonnen met de bouw van een kerkje. Langzaam maar zeker werd dit kerkje uitgebreid tot een grote tweeschepige hallenkerk. De kerk werd gewijd aan de heilige Adrianus. Deze kerk staat nog steeds centraal in het dorp. Om de kerk lag het kerkhof. Het geheel werd voorzien van een gracht. De kerk en het kerkhof waren gewijd gebied. Daardoor werd het in de middeleeuwen een veilige vluchtplaats voor misdadigers uit Dreischor en de onmiddellijke omgeving die er veelvuldig gebruik van maakten.

 

Meer over de kerk zie bijlage hieronder.

Dreischor bleef een eiland tot 1374. In dat jaar werden twee dammen aangelegd. Vanaf dat jaar was er een vaste verbinding met Schouwen.

Dreischor anno 1300

Dreischor anno 1300

 Omstreeks die tijd begon men ook met de bouw van het Huis Windenburg. Dit was een kasteel voorzien van een slotgracht. Het werd opgetrokken tussen 1397 en 1401 en werd bewoond door de toenmalige ambachtsheer.

Het kasteel bestaat niet meer. Het werd niet vernietigd door oorlog of kanonnen. De hebzucht van kasteelheer Cornelis de Jonge was de oorzaak van het verdwijnen van het kasteel. In 1822 liet hij door de stadsbouwmeester van Zierikzee berekenen wat de 240.000 stenen die voor de bouw waren gebruikt, na sloop zouden opbrengen.

 

In 1837 verkocht hij de bouwmaterialen waaruit het kasteel was opgetrokken aan een timmerman uit Brouwershaven. De opbrengst: 3.475 gulden.

Het toenmalige Huis Windenburg

Het toenmalige Huis Windenburg

Na de snelle groei en uitbreiding van Dreischor keerde de relatieve rust pas terug na de kerkhervorming van 1573. Die rust heeft er voor gezorgd dat er in Dreischor zoveel oorspronkelijks is overgebleven. De vele vlasschuren herinneren nog aan de tijd dat vlas belangrijk was. Dreischor groeide uit tot het centrum van de vlasindustrie op Schouwen-Duiveland.

De geveltjes, de zwart geteerde schuren, de stoepen, het stratenplan, de monumenten en de harmonie waarin alles is samengevoegd hebben van Dreischor gemaakt wat het nog steeds is. Met recht een Beschermd Dorpsgezicht.

 

Dreischor had haar eigen haven. Maar ook deze heeft inmiddels zijn functie verloren. Het haventje heette Beldert.

Buurtschap Beldert is een van de kleinste buurtschappen op Schouwen-Duiveland. Er staan nu nog slechts een paar huizen en een houtzagerij. Dit alles ligt aan waarschijnlijk, het oudste dijkje van Zeeland. Het was een deel van een grote dijk die doorliep tot Sirjansland. Vanaf deze dijk heeft men een mooi uitzicht over de wijnvelden van de Kleine Schorre.  Als u Dreischor bezoekt mag een kijkje in Beldert zeker niet ontbreken.

Zoals u al heeft kunnen lezen, Dreischor heeft meerdere keren te maken gehad met de onverbiddelijkheid van het water. Ook in 1953 bij de watersnoodramp. Tijdens deze ramp vielen er 531 slachtoffers op Schouwen-Duiveland. 32 daarvan kwamen uit het buitengebied van Dreischor. In het dorp stortte een huis in. De slachtoffers vielen onder diegenen die hun huis hadden verlaten. In het centrum stond het water tot schouderhoogte.

Dreischor, februari 1953

Dreischor, februari 1953

 

Het dorp Dreischor staat zoals bekend als een vlasdorp. In de polders van Dreischor werd op kleine percelen vlas verbouwd. Op de kleine boerderijen werd het vlas verwerkt tot diverse producten.

Tot in de 18de eeuw was de vlasvezel in Europa, naast wol, de belangrijkste grondstof voor textiel. In de 19de eeuw werd de grondstof vervangen door het goedkopere katoen.

Maar naast grondstof voor linnen was vlas heel veelzijdig. Buiten het vervaardigen van linnen werd het gebruikt voor touw. Maar het zit ook verwerkt in brandslangen en het wordt gebruikt in fietspaddestoelen of in vlasisolatie.

De geschiedenis van het dorp vindt u terug in Museum Goemanszorg

De geschiedenis van het dorp vindt u terug in Streek en landbouwmuseum Goemanszorg

 Uit vlas wordt ook lijnolie vervaardigd die gebruikt wordt in verf. En tot 40 jaar jaren geleden was lijnolieverf heel normaal. Maar ze is uit de markt gedrukt door synthetische verven die sneller drogen. Toch zien we de productie van lijnolieverf weer toenemen en vakschilders gebruiken weer meer en meer lijnolieverf. De oude geschiedenis van Dreischor wordt prachtig weergegeven in het Streek- en Landbouwmuseum Goemanszorg, gelegen aan de rand van het dorp.

 

 

 

De vroegere vlasteelt wordt nog steeds met enige weemoed herdacht. Jaarlijks vindt in Dreischor de Vlasdag plaats. Langs de gehele ring in het dorp wordt een braderie gehouden waar oude ambachten worden gedemonstreerd. Naast de vertrouwde mandenmaker, touwslager, palingroker, pottenbakker, de ambachtelijk bakkers van Zeeuwse babbelaars zijn er de Vlassers die met historische machines en gereedschappen het agrarisch erfgoed van Dreischor laten herleven.

Het veelzijdige vlas

Het veelzijdige vlas

 In het begin van de vijftiger jaren van de vorige eeuw ontwikkelde Dr.Ir. A. Pasveer een project dat van grote betekenis zou blijken voor de zuivering van afvalwater. Het was een bacteriologische methode om rioolwater om te zetten in drinkwater. Wereldwijd kreeg het ontwerp navolging.

Ook Dreischor kreeg haar Pasveersloot, zoals de objecten werden genoemd. Ze is te vinden aan de Welleweg, net buiten het dorp. De sloot werd bekleed met kinderkopjes die op Schouwen-Duiveland ruimschoots aanwezig waren vanwege de verbeteringen aan de wegen op Schouwen-Duiveland. De Pasveersloot bij Dreischor werd in 1960 in gebruik genomen en deed dienst tot 2001. In dat jaar werd ze buiten gebruik gesteld vanwege haar geringe capaciteit.

Na een grondige renovatie in 2003 door de Stichting Beschermd Erfgoed Schouwen-Duiveland is de Pasveersloot overgenomen door de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland.

Pasveersloot Dreischor

Pasveersloot Dreischor

Dreischor heeft meer historische merkwaardigheden in de aanbieding. Een beetje verscholen langs het wandelpad “Slingerbos” staat het hoogtorenstation Dreischor.

Dit donkere, bakstenen gebouwtje uit 1928 met haar opvallende witte porseleinen isolatoren was een transformatorhuisje voor het bovengrondse elektriciteitsnet van Schouwen-Duiveland.

De Provinciale Zeeuwse Elektriciteits Maatschappij werd opgericht in 1919. Toch duurde het nog tot 1930 voor op Schouwen-Duiveland alle gemeenten op het elektriciteitsnet waren aangesloten. Het hoogtorenstation Dreischor was onontbeerlijk voor de doorvoer van elektriciteit.

Toen de leidingen ondergronds gingen verloor het station haar functie. In 1958 werd het buiten gebruik gesteld. Gelukkig is het ranke torentje goed bewaard gebleven en het is toegevoegd aan de lijst van rijksmonumenten.

Het hoogtorenstation Dreischor

Het hoogtorenstation Dreischor

 

Een andere aangename verrassing is iets voor de fijnproevers. In 2001 ontstond bij enkele mensen het idee een wijngaard op te gaan zetten. De naam werd: “De Kleine Schorre”.

In samenwerking met het gerenommeerde wijnhuis Cep d’Or uit Luxemburg werd een strenge selectie van druiven gemaakt. Het eindproduct moest naadloos aansluiten op al het goede dat Zeeland op culinair gebied te bieden heeft; de Zeeuwse Zilte Zaligheden.

De wijngaard is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste van Nederland. Op een oppervlakte van 10 ha. zijn 42.000 wijnstokken gepland. Tijdens de oogsttijd is de hoeve, net als in Frankrijk, aangewezen op vrijwilligers voor het plukken. Daarna worden de druiven in de kelder op het terrein met de meeste zorg verwerkt.

In de schuur van de Wijnhoeve zijn de kelder en het proefdomein onder gebracht. Een bezoek aan de Kleine Schorre is meer dan een aangename en niet vermoedde verrassing.

De Kleine Schorre

De Kleine Schorre

 

Amateurduikers zijn verliefd op het Dreischor Gemaal. Voor de meeste duikers in ons land is deze locatie een begrip. Veel adspirant-duikers hebben hier hun eerste ervaring opgedaan met de onderwaterwereld in Zeeland. Boven op de dijk staande is het gedeelte van het gemaal dat boven water uitsteekt goed zichtbaar. Het onderwater liggend deel maakt het gemaal pas echt interessant. Als de zonnestralen door het water dringen en het zicht goed is openbaart zich tussen de begroeide buizen van het gemaal een fantastisch schouwspel. Hier treft u een ideale locatie om Zeeland op een andere manier te leren kennen.

Duiken bij het gemaal

Duiken bij het gemaal

 

Als u naar Dreischor trekt voor een middag vol winkelplezier, dan bent u aan het verkeerde adres. Er zijn maar een paar kleine winkeltjes. Het kleine dorpje heeft een lagere school en er is een huisarts. Voor alle andere zaken bent u aangewezen op dorpen in de omgeving.

Schoolgebouw van Dreischor

 

 

Wel kunnen de echte liefhebbers van landelijk Zeeland hier heerlijk paardrijden. De manege in Dreischor, die ook onderdak biedt aan de Stichting Paardrijden Gehandicapten Schouwen-Duiveland is een uitstekend vertrekpunt voor mooie ritten door dat prachtige deel van Zeeland.

Ook is Dreischor en de omgeving uitstekend geschikt voor het maken van lange en heel gevarieerde wandelingen en fietstochten. De ANWB Ringroute voert u door het dorp en laat u kennis maken met de geschiedenis van Dreischor. Daarnaast is er de uitgestippelde Stevenssluiswandeling die u door het mooie natuurgebied Dijkwater voert, dat na de Watersnood is ontstaan.

Dreischor biedt voor elk wat wils en garandeert u een onvergetelijke vakantie.

 

Geschiedenis van de Adrianuskerk