Bovenstaande foto: Ellemeet – ©Aren Admiraal

Ellemeet is een klein dorp aan de noordelijke kust van Schouwen-Duiveland. Lang was Ellemeet een zelfstandige gemeente, maar op 1 januari 1961 hield het op te bestaan. Het dorp werd verdeeld onder de nieuwe gemeenten Midden- en Westerschouwen. Dat hield stand tot 1 januari 1997, toen de gemeente Schouwen-Duiveland ontstond.

De naam Ellemeet

Naar alle waarschijnlijkheid bestond Ellemeet al in de 12de eeuw. In 1236 wordt het in een oorkonde al genoemd als Ellimed. Dit is een samenvoeging. Een mede is de oude naam van een weiland. Een dergelijk stuk grasland lag vaak aan een beek of aan het water. Daarom was het niet geschikt voor begrazing en werd het gebruikt als hooiland.

Er zou hier sprake zijn geweest van een weide die in het bezit was van ene Ella of Eli. De uitkomst is dus simpel; Elimede.

Spiegelretourschip

Spiegelretourschip

VOC

Ellemeet heeft altijd een bepaalde rol gespeeld in de Zeeuwse geschiedenis. De Zeeuwse Kamer van de VOC liet regelmatig nieuwe schepen bouwen. Ze varieerden in grootte. Een daarvan, gebouwd in 1699, voer uit onder de naam Ellemeet. Het was een spiegelretourschip, voor die tijd een zeereus. Het had een lengte van 145 voet en een laadvermogen van 670 ton. Met haar bemanning die varieerde tussen de 175 en 225 koppen ondernam ze tot 1722 een groot aantal reizen naar Oost Indië, waar ze uiteindelijk op 25 september 1722 werd opgelegd.

Verhuizing

Dit dorp lag in die tijd op een andere plaats. Toen het oude Ellemeet verdween trokken de bewoners naar het meer in het noorden liggende Oudendijke. Deze naam bleef men houden tot de gemeentelijke herindeling in 1961, waarna men weer terugkeerde naar de oorspronkelijke naam Ellemeet. Van het oude Ellemeet is alleen nog het kerkhof, dat tot in de 18de eeuw gebruikt werd, overgebleven.

Het oude kerkhof

Het oude kerkhof

 

Zierikzeese courant 1850

Zierikzeese courant 1850

 

 

In de loop der eeuwen is Ellemeet een typische landbouw gemeente gebleven. Maar ook kwam het toen al voor dat er gebrek aan goed personeel was getuige deze aankondiging in de Zierikzeese courant in 1850.

 

 

 

 

Bij landbouw hoort natuurlijk een molen. ‘t Hert of Oostermolen is de molen van Ellemeet. Ze staat, heel toepasselijk, aan de Meelweg. Het is een korenmolen  uit 1748. Ze was in bedrijf tot 1996 waarna zowel de molen als het builhuis werden gerestaureerd. In het builhuis bevindt zich de buil Deze wordt door de molen aangedreven, via een tussendrijfwerk. Boven op de molen staat een windwijzer in de vorm van een hert. De molen is van het type grondzeiler. Maar het was niet de eerste molen in Ellemeet. Deze molen heeft een voorganger gehad. In 1960 werd tijdens graafwerkzaamheden vlakbij de molen een houten kruis van de voormalige standerdmolen gevonden. Als de molen (niet regelmatig) draait, bent u als bezoeker welkom.

Molen 't Hert foto A. van der Linde - httpscommons.wikimedia.org

Molen ‘t Hert foto A. van der Linde – httpscommons.wikimedia.org

Brouwersdam

Ellemeet ligt aan de voet van de Brouwersdam. Deze dam is het zevende bouwwerk van de Deltawerken en sluit het Brouwershavense gat af. Door de afsluiting ontstond het Grevelingenmeer.

In 1965 was de, meer zuidoostelijk gelegen Grevelingendam gereed gekomen. De Grevelingen stond toen in open verbinding met de Noordzee. Eventuele stormvloeden konden tussen Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee nog steeds hun gang gaan. Aanvankelijk werden de dijken aan de kant van Schouwen-Duiveland als noodmaatregel verhoogd.

Omdat de Grevelingendam de Grevelingen al aan de oostkant had afgesloten, ontstond door de bouw van de Brouwersdam het Grevelingenmeer. De Brouwersdam was geen makkelijke dam. Omdat het te dichten gat tussen Goerree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland maar liefs 6,5 kilometer lang was, vormde de bouw een goede oefening voor de nog complexere Oosterscheldekering. Net als bij de Grevelingendam werden voor de Brouwersdam zowel caissons als een kabelbaan gebruikt. Eerst werden twee zandplaten in het Brouwershavense Gat opgehoogd. Vervolgens werd het noordelijke gat met caissons gedicht. Tenslotte werd het zuidelijke gat gedicht door de heen en weer rijdende gondels die hun lading beton aan de zeebodem toevertrouwden. Eind 1971 was de dam klaar.

Brouwersdam

Brouwersdam – foto Michel Verbeek

Op Youtube vonden we deze leuke impressie

Toch werd er 10 jaar later een wijziging in de dam aangebracht: er werd een doorlaatsluis gebouwd waarmee zout zeewater werd doorgelaten. Hierdoor veranderden de flora en fauna weer geleidelijk.

 

De dam heeft veel invloed gehad op Ellemeet. Zowel aan de buiten- als binnenzijde is een prachtig strandgebied met een paar permanent geopende strandpaviljoens ontstaan. Hier kunnen veel strandsporten worden beoefend. Vlak bij Ellemeet is het een uitgesproken familiestrand. Naast genieten van het water en de duinen kan hier ook gesurft worden.

Strandzeilers

Strandzeilers

 

Strandplezier

Door deze stranden is het kleine Ellemeet, met haar kleine 350 inwoners wel een toeristische trekpleister geworden. Er zijn tal van vakantiewoningen en campings.

 

 

 

Door het geringe inwonertal heeft men de basisschool “ ’t Mêétje” noodgedwongen moeten sluiten. Er resteerden nog slechts 21 leerlingen, waardoor het niet langer verantwoord was verder te werken.

Centrum van het dorp

Ellemeet heeft, in tegenstelling tot bijna alle andere dorpen op Schouwen-Duiveland, geen kerk. Tijdens het beleg van Zierikzee in 1575 is deze verwoest en nooit meer opgebouwd. In het centrum van het dorp staat een zogenaamde travalje. Dat is een buiten hoefstal. Om het tijdrovende bezoek van de boer met zijn paard aan de hoefsmid  uit te sparen, kwam de smid naar de boer. De zware paarden werden in de, met zware balken afgezette travalje gezet en vastgemaakt, waarna de smid ze van nieuwe ijzers kon voorzien. De travalje van Ellemeet wordt beheerd door de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland.

Travalje - Foto Aren Admiraal

Travalje – Foto Aren Admiraal

Voor Ellemeet was augustus 1925 een bewogen maand. Op de 26ste van die maand raakte het dorp in opschudding. De hoofdonderwijzer van de basisschool had tussen 1913 en 1925 meerder keren leerlingen van zijn school seksueel misbruikt. Hij werd door de Rechtbank van Middelburg veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf.

Rechtbank

Rechtbankverslag – Zeeuwse Krantenbank

 

 

 

Op 28 augustus van dat jaar werd Ellemeet met een geweldige klap wereldnieuws. In de pers werd opgetekend: “Paarden en koeien beginnen onrustig in het weiland te snuiven wanneer een steenmeteoriet met grote snelheid de dampkring binnen komt suizen. Volgens de getuigen klonken geluiden als van neervallende projectielen, gevolgd door de knal van een inslag. Eén van de ooggetuigen spreekt zelfs van een ‘gouden ei met een gouden pijl’. Wat hij zag was het lichtspoor van een brok ruimtepuin, dat een halve meter de grond insloeg. Met recht een spectaculair fenomeen. Het blijft niet bij één brok. Tijdens zijn val door de atmosfeer breekt de meteoriet in meerdere stukken. Een ooggetuige zag een 970 gram zwaar, ruwweg 10 cm groot fragment neerkomen in een wei in het Prunjebevang, het laagste deel van Schouwen. Dit fragment sloeg een gat van een halve meter diepte. Ongeveer 1,5 tot 2 kilometer ten noordwesten van de eerste inslag locatie kwam ook nog een ongeveer 500 gram zwaar fragment neer. Het belandde 40 centimeter diep in de grond”. Meer hierover vindt u hier.

De meteoriet van Ellemeet

De meteoriet van Ellemeet

 

Jaarlijks trekt Ellemeet in maart steeds een massa belangstellenden tijdens het straô rijden. Deze traditie luidt min of meer de komst van de lente in. Voor meer informatie over deze traditie, kijk hier.

Strao rieen

Strao rieen – Foto Carel Bruring

 

Ellemeet is een rustig, maar bijzonder authentiek dorp. Om uitgebreid te winkelen kunt u best naar het 4,2 kilometer verder gelegen Renesse, of maak er een dagje van naar Brouwershaven, de geboortestad van Vadertje Cats met het leuke Brouws Museum, op 10 kilometer.

Wel zijn er in Ellemeet een paar zaken waar u de innerlijke mens kunt verzorgen zoals een eetcafé en een snackbar.

 

 

Kunst en Cultuurdorp Ellemeet aan Zee

Toch is Ellemeet nog niet tevreden. Het wil zich op termijn als ‘Kunst en Cultuurdorp Ellemeet aan Zee’ gaan manifesteren. Dat zou best kunnen lukken. Er lopen al veel creatievelingen. Samen met de dorpsraad zijn zij plannen aan het ontwikkelen om dit doel te bereiken.

Een schrijfster is druk  bezig met de realisatie van een vast poëziepad. Deze vaste wandelroute zal drie kilometer lang worden en men kan al lezend met de fiets of te voet van het dorp naar het strand, genietend van gedichten

De Drie Wilgen - foto Aren Admiraal

De Drie Wilgen – foto Aren Admiraal

 

Tijdens de jaarlijkse Kunstschouw, de kunstmanifestatie die op het westelijk deel van Schouwen-Duiveland plaats vind, zijn  het rijksmonument de Drie Wilgen en Hoeve Batenburg al populaire expositieruimten. Dat zou volgens het collectief verder uitgebreid kunnen worden. Het straô rieën en de molen zouden ook een vaste plaats kunnen krijgen.

Ook wordt gedacht aan een kunstmarkt tijdens de zomermaanden op het dorpsplein.

 

 

De plannen zijn in een vergevorderd stadium. Grootse plannen die Ellemeet inderdaad nog meer op de kaart zouden zetten.

Grootste Zeeuwse knoop ter wereld

Kinderen zetten Ellemeet, op het strand van de Brouwersdam nog eens extra in de schijnwerpers. Stichting Obase is een overkoepelende organisatie en zwaait de scepter over twaalf basisscholen, twee nevenvestigingen en een school voor speciaal basisonderwijs. Allen op Schouwen-Duiveland.

Op juni 2017 bestond de stichting 10 jaar.

Zeeuwse knoop op het strand

Zeeuwse knoop op het strand

Gezamenlijk besloten de leerlingen dit jubileum wat extra glans te geven. Zij wilden een wereldrecord vestigen met het maken van de grootste Zeeuwse knoop, ooit gemaakt. Deze manifestatie wilden zij  laten sponsoren. De opbrengst zou gaan naar kinderen in Cambodja.

En het lukte. Een Zeeuwse knoop met een diameter van 300 meter werd die dag door 1.350 in het zand vormgegeven. Hiermee zal het strand van de Brouwersdam nog lang in hun gedachten voortleven.

Een leuke film over deze happening, vindt u hier.

 

Kortom, Ellemeet is gewoon ‘leuk om te doen’. Een prima plaatsje om ongestoord van uw vakantie te genieten.