Het wapen van Kerkwerve

Het wapen van Kerkwerve

Kerkwerve is een klein dorpje op Schouwen-Duiveland. Het dorp telt ongeveer 1.000 inwoners. Tot 1961 was Kerkwerve een zelfstandige gemeente. Daarna maakte het tot 1997 deel uit van de gemeente Middenschouwen.

Kerkwerve is een oud dorp, maar aan de gebouwen is dat nauwelijks te zien. Toch is het een van de oudste parochies van het eiland. Het is vermoedelijk ontstaan rond 1200 tijdens de bedijking van Schouwen. Rond die tijd is er waarschijnlijk een zusterkerk van Zierikzee gesticht. Vanaf 1298 was Kerkwerve een zelfstandige parochie.

In 1813 werden de toen nog bestaande gemeenten Rengerskerke en Nieuwerkerke aan Kerkwerve toegevoegd.

De kerk ligt en lag op een terpachtige verhoging, ook wel werf of werve genoemd. Vandaar de naam. In 1899 werd de oude kerk, gewijd aan Pancratius, die nagenoeg op instorten stond gesloopt. In 1900 was de nieuwe kerk op dezelfde plaats (op een werve) voltooid. Alleen de kansel uit 1700 van de oude kerk is overgebleven en in de nieuwe kerk geplaatst.

De oude preekstoel

De oude preekstoel

Om de kerk ligt de oude ring met een aantal historische panden. Ook treft u hier een beeldje aan van zuster Zijp-van Bijlo.

Deze karakteristieke dame, die leefde van 1895 tot 1967, werkte jarenlang als wijkverpleegkundige. Als zij huisbezoeken aflegde kon men haar minuten van te voren al aan horen komen. Zij reed het eiland over op een rood JaWa motortje.

Zuster Zijp van Bijlo op haar motortje

Zuster Zijp van Bijlo op haar motortje

Het gezicht van het dorp werd jarenlang gedomineerd door Huis te Werve. Dit was een vierkante donjon, een middeleeuwse, verdedigbare woontoren. Meestal gebouwd op een heuvel.

Een donjon was aanvankelijk een zelfstandig bouwwerk. In veel gevallen werden rond de donjon in de loop der tijd andere gebouwen opgetrokken, of werd de donjon opgenomen in een ommuurde vesting. Zo ontwikkelde zich het kasteel, waarbij de donjon diende als laatste toevluchtsoord.

De donjon van Kerkwerve lag ten oosten van de kerk. In het begin van de 18de eeuw werd Huis te Werve gesloopt.

Een stolpboerderij is omstreeks 1550 ontstaan. Er was een behoefte om grotere hoeveelheden graan en hooi op te slaan. De hoge schuur verving daarbij de traditionele hooiberg. Deze Zeeuwse boerderijen waren varianten op het Friese langhuis.

Voorbeeld stolpboerderij

Voorbeeld stolpboerderij

De laatste Schouwse Stolp lag bij Kerkwerve. Door de Watersnoodramp in 1953 raakte ze echter zodanig beschadigd dat ze in 1956 moest worden gesloopt. En weer verdween een Middeleeuws monument.

Ten westen van Kerkwerve ligt één van de twee nog bestaande vliedbergen op Schouwen-Duiveland. De andere ligt bij Scharendijke. Vliedberg is de gebruikelijke naam voor de kunstmatige heuvels die verspreid liggen, voornamelijk over de provincie Zeeland. Hoewel er veel verwarring was over waar deze vijf tot twaalf meter hoge bergjes voor dienden, is men er tegenwoordig van overtuigd dat de meeste vliedbergen oorspronkelijk dienden als heuvel voor een mottekasteel. Dit in tegenstelling tot wat de naam vliedberg suggereert. De vliedberg is de enige hoogte in dit deel van het land. Kerkwerve ligt laag in het land, daardoor heeft het gebied ook wel de bijnaam “de Platte van Schouwen”.

Moriaanhoofd (op zijn Zeeuws Merjean) is een buurtschap ten westen van Kerkwerve. Het bestaat uit enkele boerderijen, een paar huizen en de korenmolen “de Zwaan” uit 1886. Samen met het kansel in de kerk zijn dit de twee rijksmonumenten van Kerkwerve.

De Molen de Zwaan bij Moriaanshoofd

De Molen de Zwaan bij Moriaanshoofd

Kerkwerve is bekend door haar vereniging die zich bezig houdt met alles wat met stoommachines te maken heeft. Zij richt zich voornamelijk op schaalmodellen. Hier kunt u van alles aantreffen zoals stoommobielen, stoomtractoren, stoomwalsen of een stationaire stoommachine. Maar ook stoomlocomotieven die kunnen rijden op verschillende spoorgroottes.

Als u toevallig een oude stoomboot heeft, kunt u die laten varen op de vijver.

De vereniging is gehuisvest op de recreatieboerderij van Langeraad aan de Weelweg.

Seinhuis en kassa

Seinhuis en kassa

Kerkwerve begint meer en meer in trek te komen bij toeristen, en terecht. Het dorp ligt 4 kilometer van de provinciale weg. Als u die over steekt staat u al aan het water. De afstand naar echte strandplaatsen zoals Burgh-Haamsteden is maar 14 kilometer.

Het Platte van Schouwen nodigt uit tot het maken van wandelingen en fietstochten. Voor iets meer winkelgenot rijdt u in 10 minuten naar het historische Zierikzee.

In de onmiddellijke omgeving zijn een aantal leuke campings en minicampings. Voor een feestelijk etentje kunt u terecht in een tweetal restaurant en een eetcafé.

Kerkwerve heeft voor elk wat wils.