wapen van Sint-Annaland

wapen van Sint-Annaland

Stalland zoals de Zeeuwen Sint-Annaland noemen is een van de acht kerndorpen van de gemeente Tholen. Tot 1 januari 1971 was het een zelfstandige gemeente. De oppervlakte van het dorp was 16 km². Sint-Annaland telde op 1 juli 2016 3.630 inwoners.

Anna van Bourgondie, een halfzus van Karel de Stoute, heeft een belangrijke stempel gedrukt op de voormalige eilanden Tholen en Sint-Philipsland. In 1476 kreeg zij van haar halfbroer toestemming om een schorrengebied bij het eiland Tholen te bedijken. Na de inpoldering stichtte zij er een kerk. Ze droeg deze op aan haar schutspatrones, de heilige Anna die volgens de christelijke tradities de moeder van de heilige maagd Maria zou zijn.

Rond deze kerk ontstond later het dorp met dezelfde naam.

Het vroegere Sint-Annaland

Het vroegere Sint-Annaland

Ten noordwesten van Tholen lag een klein eilandje; Moggershil. Dit werd in 1419 al ingepolderd. Toch werd het als parochie pas in 1488 vermeld. Het lag vlak bij Sint-Annaland en overstroomde in 1509, 1530 en 1532. In 1660 werd het poldertje, weliswaar veel kleiner, herdijkt, maar het oude dorp in de Moggershilpolder bleef verder onbewoond.

Deze polder, behorend bij Sint-Annaland bleef niet gespaard door de ellende die water aan kan richten. Afbrokkelen van de oevers en afschuivingen waren schering en inslag. Tussen 1835 en 1865 en tussen 1912 en 1978 kreeg de polder zelfs het predicaat “calamiteus”. Deze status die alleen in Zeeland bestaat betekent dat in een polder met deze status rampen niet uitgesloten kunnen worden, ze zijn zelf niet in staat de financiën voor zeeweringen en oeververdediging op te brengen.

Moggershil

Moggershil

Veel Zeeuwse dorpen werden in de periode tussen de 14de en de 16de eeuw regelmatig geplaagd door overstromingen. Ook dat bleef Sint-Annaland niet bespaard. Maar daarnaast kreeg het op 23 mei 1692 ook nog eens een enorme brand over zich heen. Zoals gebruikelijk in die tijd waren de meeste huizen uit hout opgetrokken. Het vuur greep razendsnel on zich heen. In een mum van tijd werden 56 huizen, een meestoof, een brouwerij en 34 schuren door de brand verwoest.

Voorstraatdorpen kwamen veel voor in de grotere nieuwlandpolders, gebieden die tussen de 15de tot en met de 18de eeuw werden ingepolderd.

Sint-Annaland ontwikkelde zich ook als een ringvoorstraatdorp. Er liep een voorstraat van de haven naar de kerk welke werd omgeven door een ring. Aan beide kanten van de voorstraat ontstond aaneengesloten bebouwing. Als het dorp verder groeide werden er evenwijdig aan de voorstraat nieuwe straten gebouwd, verbonden door dwarsstraatjes.

Centraal in het dorp staat de Hervormde kerk welke werd gebouwd in 1899. Deze moest de oude vervallen Sint-Annakerk uit 1492 vervangen. In 1959 werd de kerk uitgebreid met twee zijvleugels. Het is een kruiskerk voorzien van een ingangsportaal en een toren met een houten lantaarn en een tentdak.

Ontwerptekening van het Kruse orgel door Soeters

Ontwerptekening van het Kruse orgel door Soeters

Over het orgel is veel te doen geweest. De orgelbouwer Kruse bouwde in 1901 een eenklaviers orgel voor de kerk. Na de ingebruikstelling werd Jan Maarten Soeters, een timmermanszoon, aangesteld als organist. Hij had samen met zijn vader en broer de kerk gebouwd. De zoon van Jan Maarten, Abraham Jan, verving zijn vader regelmatig achter het orgel.

Groot was dan ook hun verbijstering, die ontaardde in woede, toen de firma Dekker in 1927 aan de kerkvoogdij te kennen gaf dat het Kruse-orgel vervangen moest worden omdat het versleten was. De mannen Soeters hadden al snel door dat een door Dekkers geleverd orgel op het gebied van klankkleur en technische kwaliteit niet kon tippen aan hún Kruse-orgel. Toch ging de kerkvoogdij in op het aanbod van Dekkers. In 1928 werd een nieuw orgel in de kerk geplaatst.

Sint-Annaland is een leuk dorp. Naast de kerk zijn er tal van andere dingen die de moeite van het bekijken waard zijn.

Aan de Bierensstraat 22 staat het vroegere weeshuis uit 1897.

Het voormalig postkantoor uit 1935 is ook een aanbeveling waard.

Het oude Raadhuis

Het oude Raadhuis

Het vroegere raadhuis uit 1940 heeft een sober torentje met een kleine lantaarn. In terracottategels is het wapen van Sint-Annaland aangebracht. Het heeft twee achtervleugels. Vroeger had hier de veldwachter zijn woning en was er cachot.

Momenteel doet het dienst als streekmuseum “de Meestoof”. U kunt hier veel wetenswaardigheden vinden over de manier waarop vroeger de mensen woonden en werkte. U maakt kennis met de Thoolse klederdracht en een klaslokaal uit 1910.

Het museum geeft u een leuke inkijk in het leven zoals geleefd werd op Tholen en Sint-Philipsland

Logo De Meestoof

Logo De Meestoof

Hier staat ook het “nonnetjeshuis”. Een 17de eeuws huis met een trapgevel. Hierin woonden drie mensenschuwe nonnen. Het was na de dood van de langst levende non dat de luiken voor het eerst in lange tijd weer open gingen.

Tijdens de zomermaanden kunt u in Sint-Annaland aangenaam verrast worden door de Streekproductenveiling.

Sinds 1887 wordt er in Nederland geveild bij afslag. De enige aardappelveiling van Nederland staat in Sint-Annaland. Elke dag van de week kopen hier Nederlandse aardappelhandelaren hier hun producten via het veilen bij afslag. Voorafgaand aan de veiling inspecteren zij de producten waar ze belangstelling voor hebben. Als deze “onder de klok komen” hebben ze een prijs in gedachten en terwijl de klok van een hoge naar een lage prijs loopt is het een kwestie van op het juiste moment een bod te doen.

Bieden onder de klok

Bieden onder de klok

Voor toeristen wordt de woensdag gereserveerd. In de voor- en namiddag (om 11:00 en om 14:00 uur) kunnen zij in de authentieke bankjes plaatsnemen en de klok bedienen om een goede prijs af te slaan voor aangevoerde streekproducten. Deze kunnen variëren van aardbeien of paprika’s en bloemen tot paling en alles wat daar tussen zit en van het land of uit de zee komt.

De veiling ligt aan de Langeweg 11.

Vanuit het leuke jachthaventje is er een open verbinding met de Oosterschelde.

Zeedahlia - foto Ryan Murphy

Zeedahlia – foto Ryan Murphy

Sportduikers kunnen niet om Sint-Annaland heen. Hier bevindt zich de enige duikplaats aan de noordelijk kust van Tholen. In 2015 is de hele plaats aangepast. Er zijn nu twee duiklocaties die aan elkaar grenzen. Via het strandje komt men in een soort kom terecht. De bodem is hier bedekt met oesterpartijen en losliggende stenen, allemaal prachtig begroeid. Hier kun je genieten van grote kreeften en zeedahlia’s.

Sint-Annaland heeft meer te bieden dan je van zo een klein dorp verwacht.