Topfoto: Bustes op de dijk ©Aren Admiraal

 

De inwoners noemen het grootse dorp op het schiereiland Sint-Philipsland “Flupland”. Het dorp telt ongeveer 2.600 inwoners. Tot 1 januari 1995 was Sint-Philipsland, waartoe ook Anna-Jacobapolder en De Sluis behoren, een zelfstandige gemeente. Op die datum werd het samengevoegd met Tholen. Wapen van Sint Philipsland

Maar na al die jaren voelen de inwoners zich nog steeds geen echte Tholenaars.

Ze zitten het liefst in hun eigen praathuus ©Aren Admiraal

Ze zitten het liefst in hun eigen praathuus ©Aren Admiraal

Voor het ontstaan van Sint-Philipsland moeten we terug naar 1487. De buitenechtelijke dochter van hertog Philips van Bourgondië, Anna, had het initiatief genomen een aantal schorren te bedijken. Na het ontstaan van een polder liet zij een kerk bouwen. Deze werd gewijd aan de heilige Philippus, de beschermheilige van haar vader. Maar ook de zijn naam te eren.

Als gevolg van de Allerheiligenvloed op 1 november 1532 ging de oude polder Philipsland verloren.

Anna van Bourgondie

Anna van Bourgondie

In 1645 werd de oude polder opnieuw ingedijkt. Er ontstond een kleine nederzetting in het zuidoosten van de polder. De nederzetting groeide uit tot een voorstraatdorp met een straat die van de haven naar de kerk liep. Dit is een achtkantige zaalkerk die gebouwd werd in 1668.

In 1724 kreeg het dorp een kolenmolen, De Hoop.

Korenmolen De Hoop ©Aren Admiraal

Korenmolen De Hoop ©Aren Admiraal

In 1847 kreeg Sint-Philipsland met een behoorlijke uitbreiding te maken. Willem Frederik del Campo, hij werd Camp genoemd, was een kolonel bij de artillerie en eerste ingenieur bij de genietroepen die gelegerd waren in Fort Bath. Dit fort groeide later uit tot het dorp en de heerlijkheid Bath. Camp was getrouwd met Anna-Jacoba van Sonsbeek. In 1847 liet hij aan de westelijke kant van Sint-Philipsland de schorren en slikken bedijken. Het schiereiland werd in oppervlakte met 869 hectare uitgebreid.

Del Campo noemde de nieuwe polder naar zijn vrouw. Aan een van de wegen die door de nieuwe polder liep ontstond een gehucht dat men “Aan de Noordweg” noemde. Dit was het begin van het huidige Anna-Jacobapolder. Ter herinnering aan het werk van Camp is een monumentje opgericht.

Het monument voor del Campo

Het monument voor del Campo – Foto Aren Admiraal

Merkwaardig genoeg behoorde het gebied aanvankelijk tot de gemeente Bruinisse, dat aan de overkant van het water lag. Het duurde tot 1858 tot het aan de gemeente Sint-Philipsland werd toegevoegd. Groot is Anna-Jacobapolder nooit geworden. In 2012 telde het dorpje 395 inwoners. Maar bekendheid kreeg het wel.

Nog meer naar het westen, aan de kust, ontstond een buurtschap De Sluis. Enkele mensen hadden zich daar gevestigd en begonnen een haven aan te leggen. Deze haven werd later uitgebreid en werd de aanlegplaats voor het veer van Sint-Annapolder naar Zijpe.

Het dorpje De Sluis

Het dorpje De Sluis

Van 1900 tot 6 juli 1988 werd vanaf het haventje van Sluis een veerverbinding onderhouden naar Zijpe op Schouwen-Duiveland. Het was maar een kort vaartochtje. Om het Zijpe, een zijtak van de Oosterschelde, over te steken was slechts 10 minuten nodig.

De veerboten Zijpe en Krammer op het Zijpe

De veerboten Zijpe en Krammer op het Zijpe

Ondanks dat, werd het veer regelmatig uit de vaart genomen. Harde wind of mist waren hiervan de oorzaak en het risico werd te groot. Het Zijpe was op de route tussen de twee havens 40 meter diep en er stond een bijzonder sterke stroom.

Oudere lezers herkennen de stremmingen nog wel, die via de verkeersinformatie op de radio bekend werden gemaakt.

Het afscheid van de oude veerdienst deed toch wel wat pijn, getuige dit filmpje waarop de last post werd geblazen tijdens de laatste oversteek van Veerboot Zijpe.

Sint-Philipsland heeft altijd krampachtig geprobeerd een vaste verbinding met Noord Brabant via het Slaak tot stand te brengen. Op 24 maart 1859 werd de eerste dam officieel geopend. De bovenkant van de dam stak één meter boven de waterspiegel uit. Maar een jaar na de opening bleek dit al veel te laag ingeschat. Door grote golven tijdens een storm werden grote delen ernstig beschadigd. De dijk moest gesloten worden voor alle verkeer. Op 6 november van 1860 kreeg de dam te maken met doorbraken en de weg kon als openbare verbinding niet langer dienst doen.

Het duurde tot 1884 voor de huidige Slaakdam gereed kwam en Sint-Philipsland definitief werd verbonden met Noord Brabant. Net onder de kruin van de dam werd aan de noordelijke kant een weg aangelegd. Op het Zeeuwse deel werd de weg bestrooid met grint. Aan de Brabantse kant werd een klinkerweg aangelegd.

Eindelijk was Sint-Philipsland uit haar isolement verlost.In 1906 werd gestart met het indijken van het schorrengebied ten noorden van de Slaakdam. De nieuwe polder werd genoemd naar de echtgenoot van koningin Wilhelmina, de Prins Hendrikpolder.

Maar al in 1911 brak de dijk aan de noordelijke kant door.

Enkele honderden meter landinwaarts werd een nieuwe, steviger, dijk aangelegd. Hierdoor werd een stuk van de Prins Hendrikpolder terug aan het water gegeven. Dat onder gelopen gedeelte kreeg de naam “Slikken van de Heen”.

Via de Prins Hendrikpolder is Sint-Philipsland aan Brabant vastgegroeid. Het was het einde van een eiland en voortaan een schiereiland.

Het schiereiland Sint-Philipsland - afb. Google Earth

Het schiereiland Sint-Philipsland – afb. Google Earth

Op 31 januari 1953 werd het volgende weerbericht via de radio de ether ingestuurd:

“Weersverwachting geldig tot morgenavond. Gedurende de nacht vooral in de kustprovincies tijdelijk zware storm. Overigens stormachtige tot krachtige wind, ruimend van west naar noordwest tot noord. Guur weer met wisselende bewolking en nu en dan regen, hagel of sneeuwbuien. 

Bericht van de wind en stormwaarschuwingsdienst voor de scheepvaart: Vanmiddag om 5 uur werden de geldende waarschuwingen vervangen door waarschuwingen voor zware storm tussen west en noordwest.

Bericht van de stormvloedwaarschuwingsdienst:

Boven het noordelijke en westelijke deel van de Noordzee woedt een zware storm tussen noordwest en noord. Het stormveld breidt zich uit over het zuidelijke en oostelijke deel van de Noordzee uit. Verwacht mag worden dat de storm de hele nacht zal voortduren, Daarom werden vanmiddag om half zes de groepen Rotterdam, Willemstad en Bergen op Zoom gewaarschuwd voor gevaarlijk hoog water”.

 

En weer sloeg het water toe

En weer sloeg het water toe

Wat een onderschatting van de natuurkrachten. In de nacht volgend op dit weerbericht stroomde Sint-Philipsland nagenoeg helemaal onder. De dijken van de Oude Polder bij Sint-Philipsland en die van de Willempolder braken over grote stukken door. Alleen de Prins Hendrikpolder bleef gespaard. Sint-Philipsland betreurde het verdrinken van 10 inwoners.

Het duurde tot 26 maart 1953 voor alle dijken weer waren gedicht en de polders min of meer droog waren gemaakt. Meteen hierop volgend werd begonnen met de uitvoering van wat later de Deltawerken zouden gaan heten. Het verhogen van de dijken eht het geheel of gedeeltelijk afsluiten van de zeearmen had een grote invloed op de toekomst van Sint-Philipsland.

Waar kun je als bezoeker van Sint-Philipslans naar uitkijken?

De Hervormde kerk aan de Kerkring is een aan beide korte zijden driezijdig gesloten zaalkerk met een dakruiter. De kerk stamt uit 1668 en is opgetrokken in een sobere classicistische stijl en voorzien van dorische pilasters. De dakruiter werd in 1844, na beschadiging, gerestaureerd.

Hervormde kerk ©Aren Admiraal

Hervormde kerk ©Aren Admiraal

Uit de oorspronkelijke kerk zijn nog enkele stukken bewaard gebleven. Dat zijn de preekstoel, een koperen lessenaar en een lichtkroon.

De pastorie aan de Kerkring, een middenganghuis met neoclassicistische details dateert uit 1873.

De statige pastorie ©Aren Admiraal

De statige pastorie ©Aren Admiraal

De kerk van de Oud Gereformeerde Gemeente aan de Achterstraat is een zaalkerk uit 1871 met een dakruiter

Het voormalig raadhuis, ook aan de Kerkring, werd in 1962 gebouwd in een traditionalistische stijl. Het ontwerp is van de architect Argelo. Het raadzaalgedeelte is iets rijker uitgevoerd zo ook de kantoorvleugel.

Ook leuk is de gelijktijdig gebouwde muziekkiosk in een bühne model, dat wil zeggen, met een gesloten achterwand.

De watertoren naar een ontwerp van Hendrik Sangster is gebouwd in 1925. Deze heeft een hoogte van 27,7 meter en een waterreservoir van 125 kubieke meter.

De watertoren, midden in het weidse land ©Aren Admiraal

De watertoren, midden in het weidse land ©Aren Admiraal

Sint-Philipsland heeft een aantal leuke winkels, waaronder een supermarkt. Op vrijdagmorgen is er de weekmarkt aan de Voorstraat.

Er is een snackbar en een gezellig eetcafé. Voor medische hulp kunt u terecht bij de lokale huisarts.

Voor kampeerder is er ruimte in overvloed. In de omgeving bevinden zich negen campings. En de watersporters kunnen terecht in een vrij moderne jachthaven.

Om u een idee te geven van de rijkdom van Sint-Philipsland, kijk hier:

Schilderachtig Sint-Philipsland ©Aren Admiraal

Schilderachtig Sint-Philipsland ©Aren Admiraal

Sint-Philipsland met haar eindeloze ruimte voor fiets en wandeltochten is een genot voor iedereen die van het buitenleven houdt.