Een goed museumdirecteur moet beschikken over een combinatie van creativiteit, improvisatievermogen en zakelijk instinct. Aan deze gaven ontbreekt het Albert Scheffers van het Stadhuismuseum in Zierikzee zeker niet.

Scheffers vond dat het tijd werd om de vaste collectie van het Stadhuismuseum op te frissen en van nieuwe objecten te voorzien. In het kader hiervan ontdekte dat er ooit een bijzonder schilderij, dat schepen op de rede van Zierikzee voor moet stellen, rondzwierf. In de jaren twintig van vorige eeuw werd het schilderij door een welgestelde weduwe geschonken aan het Rijksmuseum. Daar verdween het aanvankelijk in een depot.

Hendrik van Anthonissen

Het schilderij is van de hand van Hendrik van Anthonissen. Van Anthonissen werd op 29 mei 1605 in Amsterdam geboren. Zijn vader, Aert Anthonisz. was een bekend marineschilder. Zoon Hendrik werd door zijn vader opgeleid. In 1626 werd hij leerling van Jan Porcellis en later van Jan van Goyen.

Slag bij Cadiz van Aert Anthonisz.

In 1630 trouwde Hendrik met Judith Flessiers, een schoonzus van Porcellis. Ze kregen een zoon Arnoldus

Hendrik leidde een zwervend bestaan. Met zijn gezin woonde en werkte hij achtereenvolgens in Amsterdam, Den Haag, Leiden, Leiderdorp terug in Amsterdam, Rijnsburg en weer naar Amsterdam, waar hij in 1656 overleed.

Tussen de bedrijven door bezocht hij tal van steden in Nederland. Tussen 1640 – 1656 moet hij in Zierikzee zijn geweest waar hij zijn ‘Schepen op de Oosterschelde bij de Zuidhavenpoort van Zierikzee’ moet hebben gemaakt.  Natuurgetrouw is het doek niet. Van Anthonissen heeft er duidelijk op los gefantaseerd.

 

Schepen op de Oosterschelde bij de Zuidhavenpoort van Zierikzee-foto Omroep Zeeland

Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Het schilderij kwam in het bezit van de Kunstcollectie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gezicht op Zierikzee hing lange tijd in het voormalige directiegebouw van de Koninklijke Marine in Den Helder, maar was officieel in het bezit van Rijksdienst Cultureel Efgoed die de rijkscollectie beheert.

Scheffers nam contact op met deze dienst en kreeg het voor elkaar om het doek, dat zo uitstekend past bij de stad, voor een aantal jaren in bruikleen te krijgen.

Het probleem was het transport. Het Stadhuismuseum is geen Rijksmuseum en het budget is aanzienlijk kleiner. Maar hier kwam de creativiteit om de hoek kijken.

Kanon van Zierikzee

In 2015 werd bij toeval een kanon aangetroffen in de tuin van een Britse schatduiker. Deze werd gearresteerd omdat hij dit kanon voor zichzelf wilde houden. Het ging om een kanon dat de Melchelse gieter Remigny,  met daarop het wapen van Zierikzee,  in 1552 in opdracht van de stad heeft gegoten.

De Britse douane rook onraad en deed aangifte waarna al snel bleek dat het hier cultureel erfgoed betrof dat binnen het territoriaal gebied was opgedoken. Het kanon werd in beslag genomen.

het kanon van Zierikzee

De MCA, (Maritime and Coastguard Agency) dat ook in de praktijk het Wreck Office wordt genoemd, nam uiteindelijk het besluit het kanon terug te geven aan de stad Zierikzee.  Gelukkig bleek de mijnenjager Zr. Ms. Zierikzee bereid om het kanon van een depot in Zuid-Engeland naar Zierikzee te vervoeren. Hierdoor ontstond een band tussen het Stadhuismuseum en de marine, met name met de mijnenjager Zierikzee.

Scheffers besloot de stoute schoenen aan te trekken en de marine opnieuw om hulp te vragen. Wonder boven wonder had zijn verzoek succes.

 

 

Zr.Ms. Zierikzee in de haven van Zierikzee

Leve de Jantjes

Op 25 september 2020 liep Zr.Ms. Zierikzee, na de nodige voorbereidingen en ingrepen, met haar kostbare vracht de haven van de gelijknamige stad binnen en werd het unieke doek over gebracht naar het museum. Maar voor Scheffers is zijn missie nog niet af. Hij wil meer.

In het Stadhuismuseum hing al werk van de zoon van Hendrik van Anthonissen, Arnoldus, die zelf in Zierikzee heeft gewoond. Het gaat daarbij om een tweetal  op doek geschilderde landkaarten van Schouwen met de annexe polders, alsmede de wapens van de steden en dorpen in dit gebied uit omstreeks 1670 zijn vervaardigd en in de oude burgemeesterskamer hangen.

Kaart van Arnoldus Anthonissen – Foto Stadhuismuseum

 

 

Scheffers heeft zich nu voorgenomen om werk van de complete familie Van Anthonissen bij elkaar te brengen. Daar hoort dus ook werk van vader en grootvader  Aert Anthonisz. bij. Het streven is de expositie en een bijbehorend boek in de winter van 2021/2022 te kunnen openen.

Scheffers stelt zich op het standpunt dat een dergelijke tentoonstelling het Stadhuismuseum naar een hoger plan tilt. Immers, musea van naam zoals de Hermitage en het National Maritime Museum in Greenwich bezitten ook met trots werken van deze schilders.

Wat inventiviteit en doorzetten al niet teweeg kunnen brengen.