Het begin van de 19de eeuw was het begin van een afwisselende periode voor Vlissingen. Er kondigde zich een nieuw tijdperk aan.

Half januari 1795 had stadhouder Willem V met zijn gezin de vlucht genomen naar Engeland. Nauwelijks een maand later was Vlissingen zonder enig verzet in handen van de Fransen gevallen. Daarmee was Vlissingen de eerste stad in Nederland die deel werd van het Franse rijk.

Stadhouder Willem V

Stadhouder Willem V

 

Patriotten

De patriotten zagen hun kans schoon. Zij maakten een einde aan het bestuur van de regenten. De burgemeester, de schepenen en de diverse raden werden buitenspel gezet. Hierdoor kwam er een einde aan de regenten die sinds 1574 de bestuurlijke structuur van de stad bepaalden.

Met groot feestelijk vertoon werd op 1 januari op de Markt een ‘vrijheidsboom’ opgericht. De nieuwe Bataafse Republiek nam het Franse motto ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’ makkelijk over.

Napoleon Bonaparte

Napoleon Bonaparte

 

 

Verbondsacte

Enige maanden later werd de samenwerking tussen de nieuwe Bataafse Republiek en Frankrijk vastgelegd in de zogenoemde Verbondsakte. In deze akte werd vastgelegd dat dat Vlissingen, met haar 5.200 inwoners ruim 3.000 Franse militairen onderdak moest bieden.

 

 

Proclamatie

Proclamatie

 

 

Napoleon

In de maand mei van 1803 verklaarde Engeland de oorlog aan Frankrijk. Vrij kort daarna kwam Napoleon, als 1ste consul van de Franse Republiek, naar Vlissingen. Zijn belangrijkste doel was het controleren van de vestingwerken.

Maar hij nam deze gelegenheid ook te baat om alle in Vlissingen geboren Engelsen, en dat waren er nogal wat, bevel te geven Vlissingen direct te verlaten.

 

Invloed vergaren

Napoleon wilde zijn invloed verder uitbreiden in de Bataafse Republiek. Om die te verkrijgen maakte hij van de Nederlanden een koninkrijk waarbij hij zijn lievelingsbroer Lodewijk als koning aanstelde.

Hij trachtte zijn aartsvijand klein te krijgen door alle handel met Engeland te verbieden. Hij noemde dit verbod het continentaal stelsel.

Lodewijk Napoleon

Lodewijk Napoleon

Lodewijk

Koning Lodewijk was zich bijna Nederlander gaan voelen. Hij voelde zich dan ook zwaar betrokken bij de welstand van en de zorg over zijn onderdanen. Hij moest de controle op het continentaal stelsel uitoefenen. Maar Lodewijk zag dat het stelsel de handelsbelangen van Nederland ernstig in gevaar bracht.

 

Vlissingse economie

Lodewijk had gelijk. Vlissingen leed grote schade door het verbod handel met Engeland te drijven. Talloze schepen lagen in de haven te verkommeren, wachtend tot het tij zou keren. De welvaart die de stad lange tijd  had genoten, liep snel terug.

 

 

De Vlissingse Palingstraat na de vloed van 1808

De Vlissingse Palingstraat na de vloed van 1808

Volgende klap

Op 15 januari 1808 veroorzaakte een zeer zware zuidwesterstorm een watervloed die zich uitspreidde over de hele stad. Schepen in de haven zonken, grote delen van de stad liepen vol water en gebouwen raakten beschadigd. Door de vloed verloren 31 mensen het leven.

Afbranden van 's Lands Zeemagazijn na de aanval van de Engelsen 1809

Afbranden van ‘s Lands Zeemagazijn na de aanval van de Engelsen 1809

 

 

 

Invasie

Intussen rustte Engeland een enorme oorlogsvloot uit. Met de bedoeling Walcheren en met name Vlissingen aan te vallen, werden 1.653 schepen, met aan boord 40.000 soldaten en 6.000 paarden  in gereedheid gebracht.

Op 30  juli 1809 landden deze troepen, onder leiding van Lord Chatham bij Vrouwenpolder. Ze veroverden snel Middelburg en Veere. Vandaar trokken ze verder richting Vlissingen. De Franse generaal Monnet die het bevel voerde over Vlissingen, had in allerijl nog 2.600 man als hulptroepen vanaf Zeeuws-Vlaanderen opgetrommeld.

Afbeelding van de Congrave raketten

Afbeelding van de Congrave raketten

 

 

Aanval

Vlissingen was op 13 augustus van dat jaar compleet omsingeld. De Engelsen begonnen met het beschieten van de stad. Door de troepen aan land werd Vlissingen onder vuur genomen door de artillerie. Erger was de vuurkracht vanaf het water. Met zogenoemde ‘Congrave Rockets’ werd de stad vanaf de zee bestookt.

 

Congrave Rockets waren een voorloper van de moderne raketten. Hun naam hadden ze te danken aan William Congrave. De Engelsen hadden deze raketten buitgemaakt in het in het zuiden van India gelegen sultanaat Mysore. In Engeland werden de raketten doorontwikkeld waarna ze werden ingezet in de zeeoorlogen.

De raketten verwoesten grote gebouwen in de stad. Het majestueuze stadhuis, de Franse kerk, de Oosterkerk en meer dan 65 woonhuizen en pakhuizen viel ten prooi aan de vlammen.

Beschieting vanaf de Nolledijk op 13 en 14 augustus

Beschieting vanaf de Nolledijk op 13 en 14 augustus

 

Capitulatie

Twee dagen duurde de strijd. Daarna zag generaal Monnet het hopeloze van de situatie in en capituleerde. Luid het Engelse volkslied zingend trokken de Engelse troepen de stad binnen. Het bombardement had aan 335 mensen het leven gekost. Ook waren er honderden mensen raakten gewond. 250 huizen raakten zo zwaar beschadigd dat ze onbewoonbaar werden verklaard.

7.000 mensen werden krijgsgevangen genomen en op transport gezet naar Engeland.

Waarschijnlijk kunnen we zeggen dat dit het begin inluidde van was van de ineenstorting van het rijk van Napoleon,