Jan Cicardie werd op 28 december 1799 in Middelburg geboren. Om hem volledig te leren kennen moeten we even terug in de tijd.

Jan was een ‘onecht’ kind van Andreas Cicardie en Maria Maldegem. Toen Jan een jaar oud was traden zijn ouders pas in het huwelijk. Zeeland was in die tijd nog een deel van Frankrijk en werd Département des Bouches-de-l’Escaut genoemd.

Slag bij Waterloo

Slag bij Waterloo

 

Franse militair

De vader van Jan werkte als oppasser in het militaire hospitaal in Middelburg. Dit gebouw waren oorspronkelijk de Kloveniersdoelen en bedoeld als oefenruimte (doelen) van de kloveniers (leden van de schutterij die met de bus schoten) De Fransen hadden het gebouw in beslag genomen en omgetoverd tot een hospitaal.

 

Kloveniersdoelen - foto Michiel Verbeek - httpscommons.wikimedia.org.

Kloveniersdoelen – foto Michiel Verbeek – httpscommons.wikimedia.org.

 

De wereld van Andreas Cicardie veranderde drastisch. In 1813 werd het leger van Napoleon tijdens de Volkerenslag bij Leipzig volledig in de pan gehakt en in 1815 volgde bij Waterloo de genadeklap.

Vanwege de nederlaag bij Leipzig begonnen de Franse soldaten zich terug te trekken uit Nederland.

 

Zeeland weer Nederlands

Nederland kreeg een nieuw bestuur  onder stadhouder Willem V en later Koning Willem I en deze declareerde de hereniging van de Nederlanden. Ook de ‘Monden van de Schelde’ werden onderdeel van Nederland. Maar Walcheren bleef tegenstribbelen en wilde deel van Frankrijk uit blijven maken. Vooral de toenmalige prefect van het hele eiland, lag dwars. Het duurde tot 18 april 1814 voor hij het zinloze van zijn tegenstribbelen inzag en Walcheren definitief onder Nederlandse vlag kwam. Andreas Cicardie besloot niet naar het zuiden te trekken, maar bleef in Middelburg.

Afbeelding van een rasphuis - Gravure Melchior Fokkens

Afbeelding van een rasphuis – Gravure Melchior Fokkens

De half Franse Jan was een klein, watervlug kereltje. Met zijn zwarte haren, bruine ogen en blozende wangen bleek het al snel een echte charmeur te zijn. Zijn vlotte babbel en zijn zelfverzekerd optreden maakten dat nog sterker. Maar hij bleek geen lieverdje.

Jan ging werken als inwonende knecht in ‘Het Nieuwe Logement’ in Zierikzee. Hij vond dat zijn beloning niet voldoende was en besloot deze zelf aan te vullen. Hij werd betrapt op diefstal van koopwaren van een Rotterdamse koopvrouw en het gouden sigarenpijpje van de griffier van de rechtbank van Zierikzee.

Hij werd voorgeleid en veroordeeld tot een half uur ‘te pronkstelling’ op het schavot en vijf jaar rasphuis, een tuchthuis waar veroordeelde mannelijke misdadigers hout moesten raspen dat gebruikt werd in de verfindustrie. Voor vrouwen bestond het spinhuis. Deze huizen waren de eerste poging om misdadigers niet alleen te straffen, maar ook door werk en opleiding te rehabiliteren.

Na zijn invrijheidstelling trouwde Jan met de veel oudere weduwe Baaltje van der Os uit Zierikzee. Jan was 27, Baaltje 51.

Samen met haar ging hij het speelhuis ‘De Gouden Kan’ in Middelburg uitbaten.

vooruit betalen

vooruit betalen

De tweede keer in problemen

Een speelhuis was niet zomaar een drinklokaal. Volgens het Woordenboek Nederlandse Taal is het een inrichting waar des avonds en des nachts muziek gemaakt wordt en waar lichte vrouwen verkeren.

Veel is er niet verandert want ook toen was er voor het uitbaten van een speelhuis al een vergunning nodig. Het kon zelfs bestraft worden. Bekend is dat het bierhuis van Carl Trappmann had ook een bordeelfunctie. Uitbater Stosberg werd veroordeeld tot zes dagen hechtenis voor het’ zonder vereischte toestemming houden van een bordeel’.

Op een avond in ‘De Gouden Kan’ ontstond er ruzie tussen enkele beschonken cafébezoekers.  Een gerechtsdienaar die ‘toevallig’ ook aanwezig was, werd door Jan gesommeerd de vechtersbazen buiten te werken. Deze weigerde dat en Jan begon ruzie te zoeken. De ruzie escaleerde en de wetsdienaar maakte Jan uit voor bajesklant. Jan vloog de man naar de keel en zonder tussenkomst van anderen zou hij de man gewurgd hebben.

Zes maanden gevangenisstraf oordeelde de rechter.

affiche verkoop

affiche verkoop

Tweede en derde huwelijk

Baaltje, zijn eerste vrouw, werd niet oud. Jan hertrouwde met een twintigjarig weesmeisje, Johanna Vos. Samen met haar begon hij ‘Het Gorinchemse Veerhuis’ aan de noordzijde van de Dam, op de hoek van de Schuitvlotstraat in Middelburg.

In 1852 verhuisde hij het logement naar de zuidzijde van de Dam. Hier betrok zij een veel groter pand met 16 logeerkamers. De zaken liepen goed en het logement werd druk bezocht door de vele rondreizende handelaren.

Adverteren, toen ook al

Adverteren, toen ook al

Naast het logement hield Jan er zelf nog allerlei zaken op na. Hij noemde zich scheepsmakelaar en bemiddelde bij de aan- en verkoop van schepen.

Op 8 oktober 1859 overleed Johanna. Maar Jan kon niet alleen zijn. Ook had hij hulp nodig in zijn zaak. Die twee redenen waren er de oorzaak van dat hij op 60 jarige leeftijd voor de derde keer trouwde. Nu met de 36 jarige Adriana Philippus uit Delfshaven.

De Dambrug vanaf de Dwarskaai met rechts hotel Cikardie, ca. 1870

De Dambrug vanaf de Dwarskaai met rechts hotel Cicardie, ca. 1870

 

Hotel Cicardie

Jan kon nog tien jaar van zijn bruid en zijn zaak genieten. Hij overleed op 1 november 1870, 70 jaar oud.

Zijn weduwe Adriana hertrouwde met de 27 jarige weduwnaar Jean Baptiste Fraigneux. Een handelsreiziger uit Brussel. Hij wordt daardoor logement eigenaar van ‘Het Gorinchemse Veerhuis’. Wel vond hij dat zijn rijkdom hem was aan komen waaien. Daarom, en om de naam van zijn voorganger te eren gaf hij het logement de naam ‘Hotel Cicardie’.

 

Tenslotte werd het hotel verkocht in 1881. De nieuwe eigenaar J.B. de Zeeuw, veranderde de naam in ‘l’Union d’Or’. Middelburg was een monument armer. En Jan? Hij had zich opgewerkt van klein schurkje tot aanzienlijk zakenman.