Klaas Hendrikse werd op 1 september 1947 geboren als zoon van een dierenarts. Hij groeide op in zijn geboorteplaats Alblasserdam. Zijn ouders waren niet gelovig dus Klaas had niets met godsdienst.

Opleiding

Van 1961 tot 1966 doorliep hij de HBS in Gorinchem. Na een rustig jaar liet hij zich inschrijven aan Nijenrode Business University. Na twee jaar verhuisde hij naar Amerika waar hij van 1971 tot 1972 aan de Michigan State University ging studeren.

Nijenrode Business University. – foto Maarten – publiek domein Wiki

Maatschappelijke carrière

Na enige experimenten bij diverse bedrijven trad hij in 1972 dienst bij kopieermachinefabrikant XEROX.  Hier wachtte hem een goede toekomst. Maar toch…

De mens wikt en God beschikt. Hendrikse raakte in de periode geïnteresseerd in religie. Zijn interesse raakte zo ver dat bij in 1977 besloot theologie te gaan studeren. Hij ging op deeltijdbasis godsgeleerdheid studeren aan de Rijksuniversiteit Utrecht. In 1983 studeerde hij af. Hij nam ontslag bij XEROX en werd predikant.

Predikant

Hendrikse ging aan de slag al vrijzinnig predikant in de Protestantse Kerk In Nederland (PKN) in Middelburg en Zierikzee. Aanvankelijk was Hendrikse zoekende naar zijn eigen plaats in de kerk. Daarbij bleef hij vooral onder de radar.

Dominee Hendrikse

Bominslag

In 2006 liet hij de protestantse wereld schudden op haar grondvesten. Hij verklaarde zichzelf tot gelovig atheïst, een bewering die hij kracht bijzette door in de media te verklaren dat hij niet geloofde dat God bestaat, maar dat God iets is wat gebeurd.

Zijn opmerkingen baarden nogal wat ophef. In 2007 publiceerde hij hierover een boek: ‘Geloven in een God die niet bestaat’. De PKN liet weten hierover zwaar geschokt te zijn.

Cover van zijn eerste boek

Ophef

Hendrikse werd, misschien wel ongewild, landelijk bekend. Binnen de PKN, maar ook daarbuiten, zorgde zijn standpunt voor grote onrust.

Er werd een tuchtprocedure tegen hem opgestart. Deze strandde uiteindelijk op regionaal niveau, omdat de Zeeuwse Classis,  een vergadering van een aantal protestantse kerken in een gezamenlijke regio, vond dat een discussie maar tot “weinig klaarheid” zou leiden. Op 24 juni 2009 meldde het Nederlands Dagblad dat de kerkenraad van Zierikzee vond dat Hendrikse de fundamenten van de kerk niet aantast.  De synode van de PKN nam in 2010 een rapport aan – in reactie op Hendrikse – waarin gesteld werd dat er in de kerk ruimte is voor verschillende opvattingen, maar dat niet alles over God kon worden gezegd. De constatering was dat de PKN het geloof belijdt in de drie-enige God.

Klaas Hendrikse – Foto Omroep Zeeland

Reactie

Gevraagd naar een reactie verweet Hendrikse dat de PKN ‘niet de guts had’ om hem ‘eruit te gooien’. ‘Er is een proces aangespannen omdat wat ik zei strijdig was met de kerkorde’, stelde hij in Trouw. ‘Naar de letter klopt dat ook. Dan zijn er twee mogelijkheden: of je verandert de kerkorde, of je zet me eruit. Geen van beide is gebeurd.’ Wegsturen was volgens hem consequenter geweest.

Ook verklaarde hij: “De manier waarop de uitspraken in de pers kwamen, had te maken met mijn karakter en met mijn onervarenheid met de media. Ik was en ben gewoon een Zeeuwse dominee die ineens in de belangstelling stond en in alle valkuilen is getrapt die er in de journalistiek bestaan.”

Actief

Mocht men denken dat Hendrikse, na al de ophef, zijn gemeenten de rug zou toekeren, kwam bedrogen uit. In Middelburg verrichte hij nog zes diensten per jaar en stond klaar voor noodzakelijk pastoraal werk. In zijn andere gemeente, Zierikzee, bleef hij voor de helft van zijn aanstelling werken.

God bestaat niet en Jezus is zijn zoon

Tweede boek

Alle ophef ten spijt bleef hij bij zijn principes. In 2011 publiceerde Hendrikse vervolgens een tweede boek: ‘God bestaat niet en Jezus is zijn zoon’, waarin hij stelde dat Jezus ‘een onachterhaalbare mix van geschiedenis en mythologie’ is. Het christendom koppelde de mythologische figuur Christus aan de historische persoon Jezus van Nazareth, waardoor aloude mythen ineens ten onrechte letterlijk werden genomen.

Overlijden

Vlak voor zijn overlijden verklaarde Hendrikse vooral veel moeite te hebben met het instituut. Lokaal had hij geen moeite met werken met mensen, hij had het zelfs reuze naar zijn zin. In Zeeland voelde hij zich als een vis in het water.

 

Klaas Hendrikse overleed op 26 juni 2018. Hij zal vooral herinnert worden als ‘de Dominee die niet in God’ geloofde’.