We gaan terug in de tijd. In de 16de eeuw kende Gent een periode van economische bloei. De oorzaak hiervan was de opkomst en de uitbreiding van de linnenindustrie. Maar de expansie werd geremd omdat Gent niet over een rechtstreekse verbinding met de zee beschikte.

Karel V

Op 3 februari 1547 dienden de schepenen van Gent een aanvraag in bij het gouvernement, dat toen onder gezag stond van Maria van Hongarije. Zij wilden een nieuwe vaart naar de Dullaert, de oude benaming voor de Braakman. Maria kwam zich kort daarna op de hoogte stellen en op haar voorspraak gaf Karel V (geboren Gentenaar) in 1547 toestemming om het gedeelte van de Sassevaart, tussen Roodenhuize en de zeedijk van de Braakman uit te graven. Veel meer dan het uitgaven van de oude watergang of de turfvaart was het niet. En van een uitgesproken succes was geen sprake.

Graafwerkzaamheden in 1824

Graafwerkzaamheden in 1824

 

Koninklijk bezoek

Gent werd op 18 juli 1549 verblijd met een bezoek van Karel die zijn zoon Filips als graaf van Vlaanderen voor kwam stellen. Het stadsbestuur vroeg hem om toestemming om de landdijk aan de Braakman door te mogen steken.

Als argument hanteerden zij het gegeven dat schepen die uit Gent kwamen, bij de dijk hun lading moesten lossen. Deze moest door arbeiders over de Graaf Jansdijk worden gedragen om aan de andere zijde weer opnieuw in schepen te worden geladen. Een sluis zou voor een open en snellere verbinding met de Westerschelde zorgen. Voor uit zee komend verkeer naar Gent was deze methode andersom. Door deze omslachtige manier van werken ging veel tijd en geld verloren. Gent was de naam zeehaven niet waardig. De keizer zag het nut van dit verzoek in en verleende toestemming voor het doorbreken van de Graaf Jansdijk en voor het bouwen van een sluis.

Eerste schop in de grond

De eerste steen voor de werkzaamheden werd gelegd op 19 augustus 1551. Er ontstond een kleine nederzetting bij de bouwwerkzaamheden die later uit zou groeien tot het huidige Sas van Gent. Het kanaal en de sluis bleven dienst doen tot 1815.

Het kanaal bij Zelzate

Het kanaal bij Zelzate

Koning Koopman

In dat jaar werd Keizer Napoleon gedwongen afstand te doen van zijn troon. De Nederlandse provinciën werden verenigd tot één koninkrijk. Willem Frederik van Oranje-Nassau werd op 17 mei 1815 gekroond tot koning Willem I, ook wel de Koning Koopman genoemd.

Dit werd een tijd van grote veranderingen. Gent bloeide helemaal op door de katoennijverheid. Er was sprake van een grote economische groei en voorspoed. Het bestuur van Gent diende een aanvraag in om de oude Sassevaart opnieuw uit te graven en te her aan te leggen. Maar het voorstel werd in eerste instantie afgewezen door de Staten Generaal.

Kanaal als ijsbaan. Na 1890 is dat niet meer voorgekomen

Kanaal als ijsbaan. Na 1890 is dat niet meer voorgekomen

Uitbreiding

 

Echter, dat was buiten de koning gerekend. De vrije scheepvaart op de Schelde trok zijn aandacht. Willem I bepaalde bij koninklijk besluit van 17 december 1823 “dat er een kanaal van Gent naar Terneuzen gedolven zou worden”.

Deze werkzaamheden zouden worden gesplitst in drie delen:

1.     Van Gent naar Sas van Gent over een lengte van 21.360 meter;

2.     Tussen Sas van Gent en de twee sluizen bij Terneuzen over een lengte van 12.756 meter;

3.     Van Terneuzen tot de Westerschelde over een lengte van 600 meter.

Kunstwerken

De twee sluizen kregen een breedte van respectievelijk 8 en 12 meter. Het kanaal zelf was aan de waterspiegel 23 tot 25 meter breed, 10 meter breed op de bodem en het had een diepte van 4,40 meter. De breedte bij de brugopeningen bedroeg 12 meter.

 

Twee binnenvaartspitsen voor de sluis in 1928

Twee binnenvaartspitsen voor de sluis in 1928

Behalve de sluizen bij Terneuzen werd er nog een sluis gebouwd bij Sas van Gent en een sluis aan de Moervaart. Er werden zeven draaibruggen aangelegd. Dat was voor die tijd een gigantisch karwij.

Het kanaal van Gent naar Terneuzen en de twee sluizen bij Terneuzen werden officieel op 18 november 1827 in gebruik gesteld.

 

 

 

Het kanaal anno Nu

Het kanaal anno Nu

Na die tijd zijn er nog tal van verbeteringen aangebracht en de laatste zijn nog niet in zicht. Wordt dus nog steeds vervolgt.