Job Baster werd in Zierikzee geboren op 2 april 1711. Veel ouderlijk geluk kende hij niet. Zijn vader overleed in 1716. Baster werd naar Rotterdam gebracht waar hij werd opgevangen door een oom en tante.

Zijn welgestelde voogd liet hem studeren aan de Latijnse school en, omdat hij meende dat dit niet voldoende was, kreeg Baster ook nog extra privélessen.

Leiden

Op 18-jarige leeftijd toog Baster naar Leiden, waar hij medicijnen ging studeren. Vanwege zijn colleges bij Herman Boerhave, die de onderzoekende geest van Baster wel op prijs stelde, ontstond een goed contact. Ook zijn professor Willem Jacob ’s Gravesande had een grote invloed op zijn studie. Baster promoveerde drie jaar later in 1731 af op de dissertatie ‘De Osteogenia’ over de verbening van botten.

Het oude academiegebouw van de Universiteit Leiden - Foto - Rudolphous

Het oude academiegebouw van de Universiteit Leiden – Foto – Rudolphous

Beide mannen stimuleerden hem om onderzoek te doen naar natuurlijke verschijnselen en deze wetenschappelijk aan te pakken.

Reizen

Na zijn afstuderen trok Baster naar Parijs en Londen waar hij het geleerde in de praktijk ging brengen, maar vooral, zich verder te bekwamen. Ook ging hij hier botanische tuinen bestuderen. In Londen raakte hij bevriend met Hans Sloane, de stichter van het British Museum en met de hotulanus Philip Miller.

Een jaar later keerde hij terug naar Zeeland, waar hij zich in Zierikzee als huisarts vestigde.

Voormalig woonhuis Baster aan het Havenpark in Zierikzee

Voormalig woonhuis Baster aan het Havenpark in Zierikzee

 

 

Brieven

De vele wetenschappelijke medische en natuurwetenschappelijke brieven van Baster konden internationaal op veel aandacht rekenen. Op aanbeveling van Boerhave en ’s Gravesande werd hij voorgedragen als Fellow van de Royal Society in Londen. Baster groeide uit tot een breed georiënteerde wetenschapper.

Buiten zijn praktijk als huisarts deed hij veel wetenschappelijk onderzoek waarvan de resultaten werden gepubliceerd in ‘Philosophical Transactions’ en in ‘Verhandelingen der Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen’.

Een van de onderzoekspublicatie over Zeesterren

Een van de onderzoekspublicaties over Zeesterren

 

Publicaties

In 1759 publiceerde Baster zijn bekendste werk: ‘Natuurlijke Uitspanningen behelzende eenige waarnemingen over sommige zee-planten en zee-insecten’. Hiervoor had hij uitgebreid onderzoek verricht naar de vele levensvormen en marine organismen in de Ooster Schelde. Hij had hiervoor een uitgebreide verzameling aangelegd van schelpen en koralen, houtsoorten en zeedieren op sterk water.

Pagina's uit Natuurkundige uitspanningen behelzende eenige waarneemingen over sommige zee-planten en zee-insecten benevens derzelver zaadhuisjes en eijernesten door Job Baster Haarlem, 1768 foto Wim Helm

Pagina’s uit Natuurkundige uitspanningen behelzende eenige waarneemingen over sommige zee-planten en zee-insecten benevens derzelver zaadhuisjes en eijernesten door Job Baster Haarlem, 1768 foto Wim Helm

Dit sloot aan bij de ontwikkeling van de wetenschap in die tijd waarbij dit verzamelen werd gezien als een manier om de wereld ‘in het klein’ te bestuderen.

Goudvissen

Bij het grote publiek werd Baster vooral bekend als de man van de goudvissen. In 1758 kreeg hij vanuit Engeland een aantal van deze visjes opgestuurd. Maar na korte tijd overleden de diertjes. Zendingen die later volgden waren wel een succes. Basten zag kans zijn vissen zich te laten voortplanten en verschillende kleurvariaties te kweken. Maar zijn verzameling groeide tot meer dan duizend vissen en werd zo uitgebreid dat hij ze rijkelijk aan vrienden of kennissen cadeau kon gaan doen.

 

Schelpenkabinet van Baster - Foto Stadhuismuseum

Schelpenkabinet van Baster – Foto Stadhuismuseum

Een van de tastbare dingen uit de nalatenschap van Baster is het heel bijzondere buffet. Dit wandstuk van drie meter hoog werd samengesteld uit een grote verscheidenheid van platte schelpen, tropische hoorntjes, koraal en gehoorbeentjes van vissen. Onderaan verwerkte hij de familiewapens van zichzelf en van zijn vrouw. Dit buffet is terug te vinden in het Stadhuismuseum. http://www.stadhuismuseum.nl/

Detail schelpenkabinet - familiewapens - Foto Stadhuismuseum

Detail schelpenkabinet – familiewapens – Foto Stadhuismuseum

Detail schelpenkabinet - Foto Stadhuismuseum

Detail schelpenkabinet – Foto Stadhuismuseum

 

Kinderloos

Baster was kort getrouwd met Jacoba de Kok, die al in 1737 overleed. Hij trouwde opnieuw met Jacoba Vinck, maar uit geen van beide huwelijken kwamen kinderen voort.

Op 53-jarige leeftijd werd Baster blind aan zijn linkeroog. Dit was uiteraard een grote belemmering bij zijn waarnemingen en bracht het aantal publicaties sterk terug.

Hierop volgde andere lichamelijk ongemakken zoals hij het zelf beschreef. Job Baster overleed op 7 maart 1775, slechts 63 jaar oud en werd begraven in de Grote Kerk in Zierikzee.