Sacharias Janssen werd vermoedelijk geboren in 1585. Hij was de zoon van Hans Martens en Maeyken Meertens. Zij kwamen naar verluid uit Antwerpen. Volgens zijn eigen verklaring zou hij in Den Haag zijn geboren. Op de in 1906 teruggevonden huwelijksacte met zijn eerste vrouw Catharina de Haene, voltrokken op 23 oktober 1610 stond onder andere vermeld: Sacharias Janssen, jonggezel uut Den Haghe…’. In 1611 werd hun zoon Johannes Sachariassen geboren.

Eerder werd altijd aangenomen dat hij geboren was in Middelburg.

Sacharias Janssen

Sacharias Janssen

 

 

De Zeeuwse munt

Wel staat vast dat Janssen in Middelburg opgroeide. Hij groeide op in een woning die naast de munt stond, een deel van de Abdij. Hij bekwaamde zich in het vak van brillenslijper.

Sinds 1580 werden er in deze stad eigen munten geslagen. In de munt werkte een zwager van Janssen. Hij ging hier regelmatig op visite en leerde daardoor de kunst van de muntslag ook wel muntschroeven.

 

 

Zeeuwse Arendsdaalder uit 1602

Zeeuwse Arendsdaalder uit 1602

 

Valsemunter

Al snel bleek Janssen een goed valsemunter. Hij vergaarde in 1613 een fortuin met het namaken van Spaanse koperen munten. Maar hij liep tegen de lamp. Hij vertrok met de noorderzon naar Arnemuiden. Daarmee wilde hij de hoge straffen die op valsmunterij stonden ontlopen.

Onder het mom van brillenslijper vestigde hij zich in Arnemuiden. Maar hier werd hij in 1619 betrapt. Hij had enkele muntschroefpersen en een stansmachine in zijn bezit. Valsemunters werden in die tijd gestraft met de doodstraf. Zij werden gekookt in olie. Geen prettig vooruitzicht.

Maar het kwam niet zover. De vader van de baljuw van Arnemuiden bleek medeplichtig. Daardoor liep het proces enorme vertraging op. Uiteindelijk wist Janssen zijn valsmunterij te verklaren als een daad van verzet. In die periode, de Tachtigjarige Oorlog woedde in al haar hevigheid, werd dit bijna gezien als een heldendaad. De zaak werd, op grond van verzet tegen de vijand, geseponeerd.

 

 

De muntmeester van de 'jonker Batenburg'werd in deze ketel in Deventer levend in kokende olie gekookt.

De muntmeester van de ‘jonker Batenburg’werd in deze ketel in Deventer levend in kokende olie gekookt.

 

 

 

Simpel brillenslijper

In 1621 vertrok Janssen weer naar Middelburg. Hij ging weer verder als brillenslijper. Met zijn vergaarde fortuin vestigde hij zich in de Kapoenstraat. Vlak bij hem zat een andere brillenslijper, Hans Lippershey. Zij zouden elkaar levenslang dwars zitten.

 

 

 

Sacharias Janssen en zijn eerste telescoop

Sacharias Janssen en zijn eerste telescoop

 

Eerste telescoop en ruzie

In 1608 maakte Janssen de eerste bruikbare telescoop. Lippershey diende in datzelfde jaar een soort van patentaanvraag in bij de Staren-Generaal van de Nederlanden.

Deze claim werd echter bestreden door Johannes Sachariassen. Hij werd hierin bijgestaan door de Alkmaarse brillenmaker Jacob Metius, een broer van de in hoog aanzien staande wis- en sterrenkundige Adriaan Adriaansz. Metius. Deze bleek eerder in dat jaar Janssen in Middelburg te hebben bezocht en de telescoop te hebben gezien.

Lippershey

Lippershey

 

 

Toen in oktober van dat jaar de Staten ontdekten dat Lippershey de buurman was van Janssen, en teruggekeerd van de Frankfurter Messe in het bezit was van een zelfde soort telescoop, besloten de Staten-Generaal geen patent toe te kennen.

Er is later veel onderzoek gedaan naar de werkelijke uitvinder, maar wetenschappelijk is dit nooit vastgesteld. In 1655 heeft Pieter Borel, de lijfarts van Lodewijk XIV, al een onderzoek gepubliceerd over de ware uitvinder van de telescoop met de naam ‘De Vero telescopi inventore…’ Hij meende dat deze eer aan Sacharias Janssen te beurt viel. We kunnen inmiddels echter gevoeglijk aannemen dat de uitvinding op naam van Sacharias Janssen geschreven mag worden.

 

 

 

 

Galilei

Galileo Galilei, een Italiaans natuurkundige, astronoom en wiskundige, demonstreerde voor de Doge van Venetië een telescoop, te gebruiken voor oorlogsdoeleinden. Daarom werd door de Italianen Galilei als uitvinder van de telescoop beschouwd.

Niets in minder waar. Hij had de Hollandse kijker op een markt gevonden. Wel bracht hij vele verbeteringen aan en bouwde hem ook om tot microscoop.

Galileo's microscoop

Galileo’s microscoop

 

 

Eerbetoon in de ruimte

De ontwikkeling van de telescoop was echter in gang gezet en niet meer te stoppen. Van het nietige buisje met een paar geslepen lenzen tot gesofisticeerde instrumenten zoals de Hubble Telescoop was een lange weg. Met de laatste zijn tal van sterren en sterrenstelsels ontdekt.

 

Een stelsel van planeten dat rond een zon draaide kreeg de naam 55 Cancri. Door de Internationale Astronomische Unie kreeg een van de planeten, de 55 Cancri-E de officiële naam Janssen toegekend.

 

De 55 Cancri-e planeet Janssen - Artist Impression NASA

De 55 Cancri-e planeet Janssen – Artist Impression NASA