Sacharias Jansen werd geboren omstreeks 1585 in Den Haag, maar verhuisde al vroeg naar Middelburg, in die tijd een belangrijke stad. Hij oefende daar het beroep uit van brillenslijper en had zijn zaak in de Kapoenstraat.

In die eeuw was brillenslijpen een heel precies beroep. Glas was nog niet van een kwaliteit zoals we die nu kennen. Het gereedschap was eenvoudig en bestond voornamelijk uit zand en krijt.

Zacharias Janssen

Zacharias Janssen

Concurrenten en buren

In dezelfde straat werkte ook Hans Lippershey als brillenmaker. De twee konden het niet bepaald goed met elkaar vinden. Zeker niet toen Jansen zijn uitvinding van de telescoop presenteerde. Lippershey maakte ook aanspraak op deze uitvinding. De zoon van Jansen, Johannes, zou bij latere rechtszaken onder ede verklaren dat Lippershey de uitvinding van zijn vader had gestolen.

Helemaal betrouwbaar was Sacharias Jansen niet. Hij zou zijn fortuin hebben gemaakt met het vervalsen van Spaanse munten. Tussen 1613 en 1619 was hij hiervoor verschillende malen veroordeeld.

 

Lipperhey

Lipperhey

 

 

 

 

 

In Middelburg groeide Jansen op in een huis dat vlak bij de Munt stond. Zijn zwager was hier werkzaam. Omdat hij daar regelmatig op bezoek ging, kon hij het slaan van munten (muntslag of muntschroeven) goed afkijken.

Valsemunter

Omdat men Jansen meer en meer op de hielen zat wegens zijn valsmunterij, waarop zware straffen stonden, vluchtte hij naar Arnemuiden. In 1619 werd hij hier betrapt op het in bezit hebben van muntschroefpersen en een stansmachine. Hierop stond de doodstraf. In die tijd werden valsemunters gestraft door hen te koken in olie. Maar zover kwam het niet. De vader van de Baljuw van Arnemuiden bleek medeplichtig te zijn. Het proces liep hierdoor behoorlijke vertraging op en Jansen kon opnieuw vluchten. De zaak werd uiteindelijk geseponeerd en in 1621 vestigde Jansen zich opnieuw in Middelburg.

Wie is de uitvinder?

Wie nu eigenlijk de uitvinder van de telescoop is, is nooit helemaal duidelijk geworden. Al vanaf de 17de eeuw is er onderzocht op wiens naam de vondst geschreven kon worden. Verschillende auteurs noemen andere namen. Lippershey heeft een goed gedocumenteerde claim, want hij deed in 1608 een soort patentaanvraag bij de Staten Generaal van de Nederlanden.  Die claim werd bestreden door Johannes Sachariassen  (de zoon dus van Sacharias) en door de Alkmaarse  brillenmaker Jacob Metius  Deze Metius bleek eerder in 1608 Middelburg te hebben bezocht, en wanneer in oktober blijkt dat ook de Sacharias Jansen weer terug is van zijn reis naar de Frankfurter Messe en in het bezit is van een zelfde soort kijker, besluit de Staten-Generaal om geen patent toe te kennen. Men kwam er niet uit. Sommige bronnen noemen Jansen, andere Lippershey als uitvinder.

De geleerde Isaac Beeckman, overigens ook uit Middelburg afkomstig, wilde in 1634 ook de kunst van het slijpen leren. Hij ging daarvoor in de leer bij Johannes Sacharias. Van hem kwam de notitie: “Johannes Sacharias seght  dat syn vader den eersten verrekycker hier te lande maeckte anno 1604, naer eene van eenen Italiaan, daerop stont anno 1590”.

 

Deel van de patentaanvraag vanLipperhey

Deel van de patentaanvraag van Lipperhey

Verbetering van Newton

Het was Isaac Newton (1643-1727) die met de uitvinding van de Newtontelescoop een enorme stap voorwaarts maakte. Dit was een telescoop met een paraboloïdische hoofdspiegel met een onder een hoek van 45° geplaatste vangspiegel die het licht afbuigt naar een opzij van de telescoopbuis geplaatst oculair.

 

Replica van NewtonsTelescoop Foto Andrew Dunn - httpscommons.wikimedia.org

Replica van NewtonsTelescoop Foto Andrew Dunn – httpscommons.wikimedia.org

Copernicus

Copernicus A – 55 Cancri is een dubbelster met planeten die 40,3 lichtjaren van ons is verwijderd en in het sterrenbeeld Kreeft ligt. Het is een dubbelster die bestaat uit de gele ster Copernicus A en een kleinere, rode dwergster Copernicus B. Deze twee sterren draaien om elkaar heen.

 

 

Artist impressie van 55 Cancri e - Planeet Janssen

Artist impressie van 55 Cancri e – Planeet Janssen

Planeten

De eerste planeet die rond draait om Copernicus werd op 12 April 1996 ontdekt. Ze kreeg   de wetenschappelijke naam 55 Cancri b. Op 13 juni 2002 kwam een tweede planeet in beeld, de 55 Cancri c, op 13 juni 2002 gevolgd door een derde planeet 55 Cancri d.

Op 31 augustus 2004 kwam een volgende planeet in beeld. De 55 Cancri e. Deze heeft ongeveer dezelfde omvang als de planeet Neptunes in ons zonnestelsel. Ze bestaat waarschijnlijk uit koolstof en draait in drie dagen rond Copernicus A. De planeet meet temperaturen rond de 1.555° C.

De planeet Neptunes foto gemaakt door Voyager 2

De planeet Neptunes foto gemaakt door Voyager 2

 

 

Nieuwe observaties en metingen in 2010 toonden aan dat de omlooptijd van 55 Cancri e ongeveer 18 uur zou bedragen.

De lucht op de planeet 55 Cancr e (Jansen) is licht en droog. In de atmosfeer zitten waterstof en helium, maar geen waterdamp. Dat hebben Belgische en Britse sterrenkundigen ontdekt. Ze hebben gekeken naar metingen van de ruimtetelescoop Hubble. Jansen bestaat volgens eerdere metingen mogelijk uit diamant.

 

Het duurde tot 6 november 2007 voor men de ontdekking van een vijfde planeet vast kon stellen. Logischerwijs kreeg deze de naam 55 Cancri f.

Gebroederlijk in de ruimte

Ondanks alle twijfel over wie de uitvinder van de telescoop nu werkelijk is, zullen de namen van de concurrenten blijven voortleven.

In december 2015 kreeg de ster de naam Copernicus, naar Nicolaas Copernicus.

De vijf planeten werden Gallileo, Brahe, Lippershey, Janssen en Harriot genoemd. Ook de wetenschap kon blijkbaar geen beslissing nemen en erkende beide kemphanen als uitvinder van de telescoop.

 

 

 

 

 

 

 

.