Bruinisse was de zwaarst getroffen gemeente van het eiland Schouwen-Duiveland. Dat had te maken met het verloop van de oorlog. In 1944 werd al snel duidelijk dat de geallieerden een nieuw front zouden beginnen op West Europa. De Duitsers wisten echter niet waar een invasie plaats zou vinden. Hoewel het minder aannemelijk was, werd er rekening mee gehouden dat de Zeeuwse eilanden het doelwit zouden zijn.

Toen alles nog rustig was

 

Inundatie

Om de invasie in Zeeland te bemoeilijken besloot de Duitse legerleiding diverse Zeeuwse eilanden en plaatsen, waaronder Schouwen-Duiveland, onder water te zetten. Op 12 februari 1944 kregen de waterschappen en de polders de opdracht de afwatering onmiddellijk te stoppen.

In maart volgde de evacuatie van het grootste deel van de bevolking. Alleen de mensen in de westhoek en een aantal bewoners van Zierikzee mochten achter blijven.

Vertrekken uit eigen dorp

 

 

Evacuatie

In Bruinisse werd ook het overgrote deel van de inwoners gedwongen het dorp te verlaten. Op 1 juni 1944 bleven er nog maar 27 bewoners in het dorp achter. Het aantal zou later weer groeien tot 64. De Duitsers vonden hun aanwezigheid nodig voor het verrichten van diverse werkzaamheden.

 

Begin van de Invasie 1944

 

Invasie

Op 6 juni 1944 vond de lang verwachte invasie plaats waarbij een enorme troepenmacht op de stranden van Normandië landde.

Het duurde tot september eer de geallieerden Zeeland bereikten. Vanaf dat moment kwam ook Bruinisse in de vuurlinie te liggen. In de maand die volgde wisten de geallieerden de strijd om de toegang tot de Westerschelde te winnen.

 

Wapen van het Lake Superior Regiment

 

De strijd om Schouwen-Duiveland

Op 4 november trokken twee Canadese legeronderdelen Sint-Philipsland binnen. Daarmee was heel Zeeland bevrijd, behalve Schouwen-Duiveland, waar de Duitse troepen het bevel kregen zich tot het uiterste te verdedigen. Vanwege de strategische ligging van Bruinisse was het er de Duitsers alles aan gelegen het dorp te behouden.

De strijd om de oostzijde van het eiland concentreerde zich vooral op veer- en vluchthavens en de bunkers van de Duitsers. Op 17 september werden deze gebombardeerd.

In de loop van oktober en november vonden herhaalde aanvallen plaats op de vluchthaven. Ook  Bruinisse werd bestookt. De beschietingen richtten grote schade aan.

Op 5 november voerde het Lake Superior Regiment, ondersteund door the 28th Car (Britisch Columbia Regiment) met geconfisqueerde vissersschepen een aanval uit op de veerhaven van Zijpe. Ze brachten daarbij vier Duitse patrouilleschepen tot zinken. Aan Duitse zijde vielen een aantal doden en gewonden.

Canadese soldaten op weg naar Zijpe

 

 

Nog diezelfde dat zetten de Canadezen voet aan wal op Duiveland voor een snelle verkenning. Een dag later herhaalden ze dat en namen de situatie in Bruinisse op. Daarbij namen ze een aantal gevangen genomen Duitsers mee waarna ze zich opnieuw terug trokken.

 

5 januari 1945 Bombardement Bruinisse

 

 

Bombardement

Vanaf Anna-Jacobapolder bleven de Canadezen Bruinisse voortdurend onder vuur nemen. Op 2 december kregen de laatste bewoners opdracht het dorp te verlaten.

In de veronderstelling dat zich in Bruinisse nog steeds een bezettingsmacht bevond, volgde op 5 januari 1945 een zwaar bombardement op het dorp. De artillerie stond opgesteld in de Henriëttepolder, even ten noorden van het dorp Sint-Philipsland. Het bombardement was alles vernietigend. Het grootste deel van Bruinisse werd in puin geschoten. Drie van de vier kerken werden verwoest of zwaar beschadigd. 158 woningen lagen in puin.109 waren zwaar en 584 licht beschadigd. Een deel van de schade was al veroorzaakt door eerdere bombardementen. Wonder boven wonder vielen er onder de bewoners van Bruinisse geen dodelijke slachtoffers te betreuren.

Bruinisse herschapen tot een grote ravage

 

 

Wederopbouw

Vanaf mei 1945 konden de bewoners van Bru terugkeren naar wat er nog restte van het voormalige vissersdorp. Wat nog te restaureren was werd opgeknapt. Maar toch moesten veel mensen wachten op een nieuwe woning. Op die reden staan er in Bruinisse relatief veel nieuwe woningen. Het oude hart was voorgoed weggeslagen.

Het hart was uit het dorp geslagen

 

Met dank aan Dr. Huib Uil.