Willem Schorer werd op 4 april 1717 geboren in Middelburg. Hij behoorde tot het geslacht Radermacher-Schorer, een geslacht dat oorspronkelijk uit Aken in Duitsland afkomstig was.

Naar Zeeland.

Teruggaand in de tijd komen we uit in 1540 bij de in Aken geboren koopman Gerhard Schroeder die burgemeester was van die stad. Zijn zoon, Lucas Schorer, week uit naar Middelburg. Zijn nageslacht bestond vooral bestuurders in de provincie Zeeland.

Ouders

Zacharias Paspoort was grootgrondbezitter en mede-initiatiefnemer van het inpolderen van de Zachariaspolder. Zijn dochter trouwde met Johan Guilhelmus Schorer. Hun zoon was de hier bedoelde Willem.

Zeeuws-Vlaanderen omstreeks 1730, beneden in de kaart het omstreden gebied.

Zeeuws-Vlaanderen omstreeks 1730, beneden in de kaart het omstreden gebied.

Jurist

Schorer ging rechten studeren in Leiden. Na zijn studie keerde hij terug naar Middelburg waar zijn familie woonde op de Buitenplaats Griffioen. Hij werd door het overlijden van zijn moeder plotseling een welgesteld man. Grote delen van de Zachariaspolder vielen hem in de schoot.

Schorer viel op door zijn grote juridische kennis en zijn gevoel voor rechtvaardigheid. In 1740 werd hij lid en vanaf 1765 voorzitter van de Raad van Vlaanderen, het rechtscollege voor Staats-Vlaanderen (het toenmalige Zeeuws-Vlaanderen). Dit gebied werd toen rechtstreeks vanuit Den Haag bestuurd en viel niet onder het gewestelijk bestuur. Daarom had het in Middelburg een apart rechtscollege

 

 

Slikken bij Hoofdplaat - foto Ben Biondina - Laat Zeeland Zien

Slikken bij Hoofdplaat – foto Ben Biondina – Laat Zeeland Zien

 

Schorer raakte betrokken bij de regelgeving rond de inpoldering van de schorren bij Hoofdplaat, tussen Breskens en Terneuzen, die grensden aan de Zachariaspolder. Er ontstond politiek getouwtrek tussen de Staten van Zeeland en de Staten Generaal over de rechten over de Hoofdplaatpolder. Schorer betoogde dat de grond toekwam aan Zeeland. Nadat over het eigendom van de gronden een afdoende regeling was getroffen, werd de Hoofdplaatpolder in 1778 drooggelegd. Twee jaar later werd begonnen met de bouw van het dorp in deze polder. Schorer was onder meer betrokken bij de aanbesteding en grondlegger van de bouw van de kerk.

 

 

Hugo Grotius - Michiel Jansz. van Mierevelt - 1631

Hugo Grotius – Michiel Jansz. van Mierevelt – 1631

Hugo de Groot

Schorer was in zijn studententijd sterk onder de indruk geraakt van het werk van Hugo de Groot, jawel, van de boekenkist. De Groot, die zich ook wel met de verlatijnste naam Grotius aan liet spreken, schreef in 1625 het werk ‘De iure belli ac pacis – Over het recht van oorlog en vrede’. Dit vormde de basis voor het moderne volkenrecht.

Ook was Grotius bekend vanwege zijn pleidooi voor de vrije toegang tot de zee en de vrijhandel. Zijn werk ‘Mare librum’ dat hij al in 1609 schreef, domineren heden ten dagen nog steeds het gebruikelijke zeerecht.

De Groot heeft een immense invloed gehad op het internationaal publieksrecht.

Hedendaagse rechtsgeschiedkundigen beschouwen de Groot als een van de grootste juristen ooit.

 

Het beroemde werk van Hugo de Groot, bewerkt door Schorer

Het beroemde werk van Hugo de Groot, bewerkt door Schorer

Publicist

Schorer was danig onder de indruk van het werk van de Groot. Hij zag hem als een voorbeeld en ging zich verdiepen in de boeken van de Groot. In 1767 bracht Schorer zijn eerste juridische werk uit. Het was een verbeterde en uitgebreidere versie van de ‘Inleiding tot de Hollandsche rechtsgeleerdheid’, oorspronkelijk een werk van de Groot.

In de periode die hierop volgde (1776 tot 1797) verschenen nog vier publicaties waarin Schoren dieper inging op het werk van de Groot. Hiermee was zijn naam als rechtsgeleerde voorgoed gevestigd.

Raad van Vlaanderen

Vanaf 1740 was hij lid en vanaf 1765 voorzitter van de Raad van Vlaanderen, het rechtscollege voor Staats-Vlaanderen (het toenmalige Zeeuws-Vlaanderen). Dit gebied werd toen rechtstreeks vanuit Den Haag bestuurd en viel niet onder het gewestelijk bestuur. Daarom had het in Middelburg een apart rechtscollege.

 

 

De kerk van Schoren in Hoofdplaat- foto Limo Wreck - httpscommons.wikimedia.org

De kerk van Hoofdplaat- foto Limo Wreck – httpscommons.wikimedia.org

Schande

Schorer was getrouwd met Anna Elisabeth Eversdijk. Maar echt gelukkig was Schorer niet, evenmin als zijn vrouw. Hij wilde dan ook van haar scheiden. Een unicum in die tijd. Deze scheiding verliep niet zonder slag of stoot. Eversdijk verzette zich tegen de scheiding, bang haar status en welstand kwijt te raken.

Er ontspon zich een juridische procedure waarin over en weer beschuldigingen werden geuit. Schorer zou impotent zijn. Hij verklaarde op zijn beurt dat Eversdijk frigide was. De rechters waren het er in ieder geval over eens dat het huwelijk ‘nooit geconsumeerd’ was.

In 1749 werd de scheiding uitgesproken. Als reden die door de rechtbank werd gegeven was impotentie van Schorer.

Hij onderging dit als een vernedering en was het dan ook niet met de uitspraak eens. Om zijn gezicht te redden besloot hij alle processtukken integraal in boekvorm te publiceren. Alle pikante details uit de medische onderzoeken waaraan het stel zich had moeten onderwerpen kwamen op deze manier naar buiten. De vraag blijft of Schorer zichzelf met deze publicatie een dienst heeft bewezen.

Het weerhield hem er in ieder geval niet van om een tweede kans te wagen. Een jaar na zijn scheiding trouwde Willem Schorer met Juliana Philipi. Het is niet bekend of Schorer uit dit huwelijk kinderen heeft gekregen.

Graven en grafmonumenten in kerken

Graven en grafmonumenten in kerken zoals hier in Dreischor

Overlijden en nasleep

Schorer overleed op 6 december 1800. Maar ook na zijn dood bleef hij bijzonder. In die tijd was begraven worden in de kerk voor grootgrondbezitters en notabelen een met veel geld gekocht voorrecht. Aan het einde van de 18de eeuw werd de gewoonte meer en meer omstreden. De onhygiënische omstandigheden waaronder dit gebeurde  was voor veel dominees en artsen reden tot kritiek. Doordat grafstenen niet goed meer aansloten na herhaaldelijk lichten hiervan, ontsnapte uit de graven een doordringende lijklucht die in de gebouwen bleef hangen.

De uitdrukking ‘Rijke Stinkers’ vindt hier zijn oorsprong. Schorer sloot zich aan bij deze protesterende mannen.

Het graf van Schorer

Het graf van Schorer

Hij was een van de eerste die letterlijk en praktisch zijn verzet tegen deze gewoonte in de praktijk bracht. Hij verkoos een eenzame plaats op zijn uitgestrekte landerijen in plaats van de kerk in Middelburg als graf.

Op zijn uitdrukkelijk verzoek werd zijn lichaam begraven op de kruising van de Driewegenweg, Sint-Pietersdijk en de Zachariasweg bij IJzendijke waar hij ten Noorden van dit plaatsje verenigd is met het door hem zo geliefde Zeeuws-Vlaamse landschap.

Weinig mensen vermoeden hier een graf, maar als u een wandeling maakt over de Pietersdijk kunt u zomaar oog in oog komen te staan met de begraafplaats en een bijzonder Zeeuws mens.