Op 8 november 1952 werd in Heinkenszand Jan Raas geboren. Hij zou uitgroeien tot Nederlands meest succesvolle wielrenner in de voorjaarsklassiekers. Raas schreef Milaan-San Remo, twee keer de Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix en maar liefst vijf keer de Amstel Gold Race op zijn naam.

In 1971 liet een jonge Jan Raas, als amateur voor de eerste keer van zich spreken. Van 1975 tot 1985 kleurde hij het profpeloton. In dat jaar werd hij ploegleider, een avontuur dat hij volhield tot 2003. Volledig teleurgesteld nam hij in dat jaar definitief afscheid van de wielersport.

Eigenzinnig

Eigenzinniger dan de Zeeuwse Jan Raas bestaan ze niet meer in het peloton. Aan de vooravond van zijn “Amstel Gold Race” werd hij uitgenodigd om het eerste exemplaar van het boek “Op z’n Raas” in ontvangst te nemen. Hij ging hier niet op in. “Ik moet dat boek niet” liet hij de schrijver Fred van Slogteren weten. Raas is niet meer benaderbaar, zoals blijkt uit deze film

Raas was boos maar vooral diep gegriefd. Samen met de toenmalig topbankier Herman Wijffels startte hij in 1996 het succesvolle Rabo-Wielerplan. De ploeg groeide uit tot een van de grootste in het internationale peloton. Maar in 2003 werd Raas onverwacht aan de kant geschoven, afgedankt. Raas reageerde in een column in het Algemeen Dagblad. Maar daarna werd het stil om Raas. Zijn laatste woorden in het openbaar waren toen: “Wanneer ik, zoals de bank over mij naar de Telegraaf heeft gedaan, mijn dossier over diverse gebeurtenissen in en rond de wielerploeg zou laten lekken, bestond er al lang geen Rabowielerploeg meer”.

Raas in zijn eerste jaren

Raas in zijn eerste jaren

 

Wie was eigenlijk Jan Raas?

Al jong voelde hij zich aangetrokken tot de wielersport. De eerste keer dat zijn naam op een lijst van winnaars voorkwam was in 1971, toen hij pas 19 jaar was, The Manx Viking Trophy voor amateurs op zijn naam schreef. Dit zou de eerste van in totaal 167 overwinningen (amateurs en professionals) zijn.

Als amateur bleek Jan Raas al bijzonder talentvol. Nadat hij in 1974 de Acht van Chaam won en Nederlands kampioen op de weg bij de amateurs werd kon een overstap naar de profs niet uitblijven.

Profwielrenner

Jan Raas als amateur bij wielerploeg van Erp tegels

Jan Raas als amateur bij wielerploeg van Erp tegels

In 1975 tekende Raas een contract bij de Raleigh ploeg van Peter Post. Het begin van een haat-liefde verhouding. In 1976 werd hij nationaal kampioen. Maar al snel bleek dat Jan Raas (zelfoverschatting werd het genoemd) eisen te gaan stellen aan Post wat uitmondde in een conflict. Hij eiste van Post een beschermde rol in de voorjaarsklassiekers, zich er van bewust dat hier zijn kansen lagen. Post ging hier niet op in en een breuk was het gevolg.

 

Breuk

In 1977 stapte Raas over naar de ploeg Frisol-Gazelle. De Zeeuw haalde zijn gram en bewees zijn gelijk. Hij won Milaan-San Remo, zijn eerste Amstel Gold Race en een etappe in de Tour de France. Frisol stopte met sponsoring in de wielersport en Post smeekte Raas bijna om terug te keren bij zijn ploeg. Nadat alle eisen van Raas werden ingewilligd, keerde hij terug bij Raleigh. Een gouden greep. Voor Raleigh braak een periode aan waarin het ene succes na het andere werd geboekt.

Terug naar Post

Raas blonk uit in de (semi)klassiekers. Hij won er maar liefst 14. Hij werd gevreesd om zijn messcherpe eindsprint en een onnavolgbare demarrage. Hij bleek de dirigent van de ploeg te zijn met een groot tactisch inzicht en veel autoriteit. Hij had de hand in zeges van ploeggenoten zoals Henk Lubberding en Leo van Vliet in Gent-Wevelgem, maar ook in tal van Touretappes. Hij werd vijf keer winnaar van de Amstel Gold Race, die daarna gekscherend de Amstel Gold Raas werd genoemd. Zijn vijfde en laatste zege dateert uit 1982. Kijk hier voor  de slotkilometers.

Raas en de Tour

De Tour en Jan Raas was een merkwaardige verbintenis. Raas startte negen keer in Le Grand Boucle, maar haalde slechts twee keer Parijs. Toch staat hij op de lijst van Nederlandse winnaars, samen met Gerrie Kneteman en Joop Zoetemelk op 10 etappezeges. Een aantal dat nog door niemand is verbeterd.

Raas tijdens de proloog in Leiden

Raas tijdens de proloog in Leiden

 

Leiden

De Tour van 1978 was misschien wel de meest opmerkelijke voor en van Raas.  Na Amsterdam 1954 en Scheveningen 1973 startte de Franse wielerronde voor de derde keer in de historie in Nederland. De Tour begon in de Groenlandhallen in Leiden met een proloog. Raas won deze en had dus recht op de gele trui. Maar Felix Lévitan, de directeur van de Tour besloot geen gele trui uit te reiken en de proloog niet mee te laten tellen voor het algemeen klassement.  Als excuus voerde hij aan, dat door de stromende regen, de omstandigheden niet voor alle renners gelijk waren. Een merkwaardige beslissing voor een man die er niet voor terugschrok de renners in de meest extreme omstandigheden over de zwaarste bergen te sturen.

De wielerwereld steigerde. Raas had in de slechtst denkbare omstandigheden het parkoers in een toptijd afgelegd.  De werkelijke reden voor de beslissing zou echter een verschil van mening zijn geweest tussen de tourdirectie en de plaatselijke organisatie.

Lévitan nam op zijn typische autoritaire manier, samen met zijn gevolg van honderden gendarmes, bij aankomst in de sleutelstad maar meteen de sleutels in beslag. De Fransen vonden dat zij, en niemand anders, de stad een week lang over hadden genomen.

De Nederlandse organisatie weigerden aan de grillen van de Fransen toe te geven. Het gevolg was een aaneenschakelingen van botsingen en ruzies. Het begon met een knetterende ruzie over geplaatste reclameborden van een plaatselijke sponsor. De Nederlandse politie hadden voortdurend bonje met hun hautaine Franse collega’s over de vraag wie het voor het zeggen had. Zij stelden zich op het standpunt dat zij in ons land de enige wetshandhavers waren.

Tot overmaat van ramp kreeg Joop Riethoven, de organisator van het spektakel in Nederland, tijdens de ploegenvoorstelling daags voor de proloog., een hartaanval waaraan hij overleed.

De Tour kon nauwelijks Nederlandser beginnen. Al een hele week kwam het water met bakken naar beneden. De klinkertjes in de straten van het centrum lagen er spiegelglad bij.

Tot Raas waren alle conflicten tussen de Fransen en de Nederlanders niet doorgedrongen. Volledig geconcentreerd liet hij zich van het startpodium vallen en als een kamikazepiloot vloog hij door de bochten van het 5,2 km. lange traject. Hij haalde een gemiddelde snelheid van 46,9 kilometer per uur. Kneteman eindigde op twee seconden en Joop Zoetemelk werd derde.

Franse wraak

Levitan besloot op een minne manier wraak te nemen op die “vermaledijde Hollanders”. Op gezamenlijk aandringen van de Franse ploegleiders liet hij, met als excuus een te gevaarlijk traject, de proloog niet mee te laten tellen. Hier was dus duidelijk sprake van koersvervalsing en Raas kreeg geen gele trui.

Hij voelde zich ontzettend geflikt en was razend. André de Jong, de directeur van de Groenoordhallen koos partij voor de Nederlandse wielrenners. Hij dreigde, als Levitan niet op zijn stappen terug zou keren, de volgende dag de deuren van zijn hallen op slot te doen zodat het peloton niet kan starten voor de eerste etappe.

Vanwege pricipes een carriere van vallen en opstaan

Vanwege pricipes een carriere van vallen en opstaan

Dit dreigement was Levitan ter ore gekomen en de daarop volgende dag liet hij de karavaan een uur eerder vertrekken. De tour verliet als een dief in de nacht Leiden.

Raas was nog steeds ziedend over het hem aangedane onrecht. Hij vertrok briesend op weg naar St. Willebrord voor de eerste etappe in lijn. Hij ranselde zijn pedalen en het peloton beefde. De afstand werd in een recordtempo afgelegd en Raas won de sprint met een seconde voorsprong. Hij kon dus alsnog in een gele trui door Nederland rijden. Voor een verslag, kijk hier:

Hij bleef winnen

In de rood-geel-zwarte kleuren van Raleigh behaalde Raas, en in zijn kielzog zijn ploeggenoten vele overwinningen. In 1976 en 1983 werd hij opnieuw Nederlands kampioen en in 1979, in Valkenburg, wereldkampioen.

Nederlands kampioen in 1983

Nederlands kampioen in 1983

Tweede breuk met Post

Raas wist dat hij vaak gelijk had. Ook als het ging om aantrekken van nieuw namen voor de ploeg. Hij liet zich daar op voorstaan. Maar twee karakters als die van Raas en Post waren een garantie voor onmin en geruzie. Dat escaleerde in 1983 toen het opnieuw tot een breuk kwam tussen Raas en Post.

De Zeeuw stapte op en tot ieders grote verassing startte hij een eigen ploeg.

Eigen ploeg

Hij begon onder de naam Kwantum hallen – Yoko in 1984 aan een nieuw leven. De ploeg werd rond Raas geformeerd en ging van start met de ploegleiders Jan Gisbers en Guillaume “Lomme” Driessens. Veel renners uit de Raleigh formatie waren het autoritaire gedrag van Post meer dan zat. Zij vertrokken met Raas naar de nieuwe ploeg.

Onder hen niet de kleinsten zoals: Jacques Hanegraaf, Jelle Nijdam, Ludo Peeters, Maarten Ducrot, Twan Poels, Adrie van der Poel, Gerrit Solleveld, Ad Wijnands en Joop Zoetemelk.

Een val van Raas tijdens Milaan-San Remo in 1984 was het begin van het einde van Raas als actief wielrenner. Hij kwam nog wel terug, maar haalde zijn oude niveau nooit meer.

Nieuwe carrière

Daarop greep de sponsor in. Driessens en Gisbers werden in het voorjaar van 1985 aan de kant gezet en Raas nam het ploegleiderschap over.

In zijn tijd als ploegleider nam de onderlinge vijandschap tussen Post en Raas legendarische vormen aan. Het hoogtepunt van die na-ijver was in 1985. Teun van Vliet die voor de ploeg Post reed, was samen met Henri Manders, die voor Raas reed, tijdens de 5de etappe van Neufchatel-en-Bray naar Roubaix ontsnapt. Henri Manders was duidelijk de mindere van Van Vliet. Toen het er op begon te lijken dat de opgebouwde voorsprong van het tweetal voldoende groot was om de overwinning binnen te halen, kreeg Manders van Raas de opdracht niet meer op kop te komen. Naarmate Roubaix dichterbij kwam namen de krachten van Van Vliet af. Hij probeerde Manders de kop op te dringen, wat resulteerde in bijna tot stilstand komen van het tweetal. Van Vleit was door al zijn inspanningen en bijna smeekbeden zo uitgeput, dat Manders de etappe eenvoudig op zijn naam kon schrijven.

1986 was het laatste jaar dat Kwantum als sponsor fungeerde, voor 1987 wist Raas Superconfex aan te trekken.

Reclameposten van Superconfex

Reclameposten van Superconfex

Het treintje van Raas

Dat Raas over een groot tactisch inzicht beschikte bleek uit een aantal zaken. Superconfex groeide al snel uit tot een succesvolle formatie. Dat was mede te danken aan ritoverwinningen van Jean-Paul van Poppel en Jelle Nijdam in de ronde van Frankrijk. Raas die, de vandaag nog steeds belangrijke tactiek van het treintje bij een massasprint introduceerde, bouwde dit tot in de perfectie uit.

Met tempobeulen als Jelle Nijdam, Maarten Ducrot en Gerrit Solleveld was het de ideale ploeg om het bekende treintje op kop van het peloton te zetten. Dit groepje hield het tempo zo hoog dat er geen concurrenten meer konden ontsnappen. In de laatste kilometers ontwikkelden de renners één voor één over een afstand van enkele honderden meter een waanzinnig hoog tempo om daarna van kop af te waaien. De laatste van het treintje, de sprinter, komt dan pas de laatste paar honderd meter op kop. In Jean-Paul van Poppel had Superconfex een perfecte afmaker. In 1987 leverde dat de ploeg van Raas, met Van Poppel twee etappezeges en de groene trui op. In het jaar daarop was de ploeg goed voor vier etappezeges.

Het Superconfex-concept is hierna door bijna alle ploegen gekopieerd. Ontsnappingen in de finale van een wedstrijd komen door het hoge tempo tegenwoordig dan ook bijna niet meer voor. Ook voor deze late ontsnappingen had Superconfex de mensen in de ploeg, (Jelle Nijdam) en ook met deze tactiek werd veelvuldig gewonnen.

Succesvol

Als ploegleider was Raas aanvankelijk succesvol. Met renners als Adrie van der Poel, Gerrit Solleveld, Jelle Nijdam en Jean-Paul van Poppel werden touretappes en klassiekers gewonnen. Maar na 1990 begon het succes te tanen. Volgens Raas had dat alles te maken met een gebrek aan opvolging uit de rijen der amateurs. Sponsoren begonnen hun belangstelling in de wielersport te verliezen. Ook Superconfex besloot in 1989 de geldkraan dicht te draaien.

Andere ploegleiders als Post (inmiddels Panasonic) en Gisbers (PDM) waren in die tijd  genoodzaakt te stoppen. Raas was overeenkomsten aangegaan met het mislukte biermerk Buckler, WordPerfect en het bedrijf Novell. In 1996 ging hij een langjarige overeenkomst overeen aan de RABO Bank.

Raas als ploegleider

Raas als ploegleider

RABO Bank

De ploeg werd opgericht als onderdeel van het zogenaamde “Rabobank Wielerplan” waarin niet alleen de profploeg een rol speelt maar vooral ook aandacht voor de ontwikkeling van nieuwe talenten bestaat.

Hoewel er soms resultaten werden geboekt ging het Rabo Bank niet snel genoeg. Aan het einde van 2003 werd Raas op een niet nette manier door Herman Wijffels van Rabo aan de kant geschoven.

 

 

Raas verslijt zijn dagen in het rustige ’s Heerenhoek op Zuid Beveland. Met wielrenner wil hij, teleurgesteld in de mensen, niets meer te maken hebben.

 

 

Raas. Een heer op stand

Raas. Een heer op stand