Van Biervliet verwacht je nu niet direct dat het een stadje was waar men direct klaar stond om ten strijde te trekken. Toch was dat wel zo. We moeten hiervoor wel even terug in de tijd.

Stad

In 1183 kreeg katholiek Biervliet, vallend onder het graafschap van Vlaanderen, stadsrechten. In die tijd was dat niet alleen een voorrecht, maar het drong ook plichten op. Waarschijnlijk zouden we nooit van het stadje Biervliet hebben gehoord als Jan-Willem Beukelsz. ons de kunst van het haringkaken niet had geleerd. Met deze kunstgreep zette hij het stadje in Nederland en omgeving wereldwijd op de kaart.

Jan Willem Beukelszoon

 

 

Kruistochten

Kruistochten, ook wel Kruisvaarten genoemd, waren militaire ondernemingen geïnspireerd op het christelijk geloof. De wereld werd verdeeld in het katholieke geloof en heidenen. De paus van Rome had groot wereldlijk gezag en liet zich graag gelden. Paus Urbanus II was de eerste die opriep tot deze kruistochten. Het doel hiervan was de heilige plaatsen in Palestina te heroveren op de islamieten.

Aan deze veldtochten werd deelgenomen door edelen, maar vooral legers gevormd door eenvoudige boeren.

Paus Urbanus II

De negen gevoerde Kruistochten begonnen in 1096 en de laatste vond plaats in 1271. Zij werden op bevel van de pausen ondernomen.

 

Derde Kruistocht

De Derde Kruistocht, die duurde van 1189 tot 1192, was op een behoorlijke mislukking uitgelopen. Vele duizenden keerden niet terug uit het heilige land.  Vanuit Europa was er dan ook weinig animo om aan een nieuwe expeditie  tegen de moslims die het Heilige Land bezetten te beginnen .

Jeruzalem werd geregeerd door Aijoediden, een islamitische dynastie van Koerden. Zij heersten over delen van Syrië, Egypte en Noord Irak. Slechts een paar steden aan de kust werden nog gecontroleerd door het koninkrijk Jeruzalem. Het enige dat de Derde Kruistocht opleverde was een nieuwe kruisvaardersstaat, het koninkrijk Cyprus.

Paus Innocentius III

 

Vierde Kruistocht

Paus Innocentius III werd in 1198 verkozen tot hoogste kerkvorst en betrad de Heilige Stoel. Net zo bloeddorstig en belust op macht als zijn voorgangers predikte hij een nieuwe kruistocht. Aanvankelijk werd zijn oproep genegeerd door de meeste Europese edelen.

De paus uitte tal van bedreigingen tegen hen en uiteindelijk besloot men opnieuw een leger samen te stellen. Het was vooral de doge van Venetië, Enrico Dandolo, die een belangrijke rol speelde. Vanuit zijn stad moest een vloot worden opgebouwd en samengesteld om ruim 35.000 soldaten over te varen.

 

Enrique Dodola predikt de kruistochten – Gravure Gutave Dore

 

Economisch belang

De doge had vooral economische en politieke belangen bij deze kruistocht. De eerdere vestiging van kleine staatjes door het Europese continent in het Midden-Oosten had tot gevolg dat Italiaanse zeemogendheden zoals Venetië, Genua en Pisa er grote economische belangen bij hadden. Er waren door hen handelskantoren gesticht en er werd van daaruit een bloeiende handel in specerijen onderhouden.

De Vierde Kruistocht werd uiteindelijk doorgezet. Het oorspronkelijke doel was om, door middel van een invasie via Egypte Jeruzalem te heroveren.

Het liep echter anders. In plaats van Jeruzalem werd de oosters-orthodoxe stad Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk veroverd. Dit ging gepaard met grove plunderingen en de stad werd tot twee keer toe in brand gestoken.

Intocht van de kruisvaarders te constantinopel in 1204 – Gutave Dore

 

Dit vond plaats op 13 april 1204. Deze datum wordt gezien als een van de laatste gebeurtenissen in het schisma tussen de oosters-orthodoxe kerk en de rooms katholieke kerk.

De kruisvaarders stichtten het Latijnse Keizerrijk Constantinopel en andere ‘Latijnse’ staten op het veroverde Byzantijnse grondgebied.

De Vlaamse graaf Boudewijn werd de eerste keizer van het Keizerrijk Constantinopel.

 

Keizer Boudewijn I

 

 

 

 

Biervliet

Merkwaardig is dat, naar nu blijkt, vanuit het, toen nog katholieke, kleine havenstadje Biervliet, een behoorlijk aantal mensen deelnam aan deze kruistocht. Volgens de overleveringen zouden ze zich bijzonder heldhaftige hebben gedragen bij de inname van de stad.

Het stadswapen van Biervliet is hieraan een duidelijke herinnering.

Tijdens de Vierde Kruistocht en bij de inname van Constantinopel zouden de mannen van Biervliet de banier van Vlaanderen op de stadsmuur hebben geplant. Aan dit heldhaftig optreden zou het wapen van Biervliet zijn ontleend. Op de linkerzijde staat het kruis uit het wapen van Constantinopel samen met vier keer vijf penningen verwijzend naar de letter B als zijnde de afkorting van de Griekse spreuk Basileus Basileoon Basileuoon Basileuontoon, wat betekent: Koning der Koningen die heerst over de heersers.

De zilveren leeuw op een zwart veld is ontleend aan het wapen van Gent.

Variant op het wapen van Biervliet uit de 18de eeuw

 

 

Zouaven

Een aantal eeuwen later, in de 19de eeuw waren de vechtersbazen uit Biervliet opnieuw actief. Tussen 1860 en 1870 werd de kerkelijke staat Rome bedreigd als gevolg van de risorgimento. De koning van Sardinië,  Emanuel II en zijn Italiaanse bondgenoot, de liberaal en nationalist Giuseppe Garibaldi streefden naar een scheiding van kerk en staat.

Paus Pius IX voelde de dreiging en besloot zich hiertegen te wapenen. In 1860 riep hij de hele katholieke kerk op om jonge, ongehuwde mannen naar Rome te sturen. Zij zouden dienst gaan doen in het pauselijke leger en kregen de naam Zouaven. Samen met de Zwitserse Garde zouden zij het leger van de kerkelijke staat gaan vormen.

Zouaven in gevechtstenue

Ook vrijwilligers uit Zeeland en met name Biervliet meldden zich aan. In totaal hebben over de hele periode ongeveer 11.000 mannen dienst gedaan als Zouaaf. Net Nederlandse contingent met 3.181 soldaten vormde ongeveer een derde van hey totaal. Het precieze aantal Zeeuwen is niet bekend.

 

 

Net even meer

Het is goed om op te merken dat de stad Biervliet haar, gerelateerd aan de toenmalige normen, er niet voor terugdeinsde haar rol in de wereldgeschiedenis op te nemen. Biervliet leverde dus net iets meer als haringkaken.