Willem van Oranje trouwde maar liefst vier keer. Voor een belangrijk deel uit eigenbelang. Waar zijn collega Hendrik VIII, die zes vrouwen de zijne mocht noemen, naarstig op zoek was naar een mannelijke troonopvolger, lag dat voor Willem anders. Zijn huwelijken waren verstandverbintenissen. Door zich onder andere in te trouwen bij internationale vorstenhuizen streefde hij naar gebiedsuitbreiding, politieke steun en kapitaal.

Willem van Oranje – Adriaen Thomasz Key 1579

 

Echtgenotes

In 1551 trouwde Willem met Anna van Egmond. Zij overleed in 1558 aan een ziekte.

Het tweede huwelijk was met Anna van Saksen en werd gesloten in 1561. Deze echtverbinding werd in 1571 verbroken. Anna zou een buitenechtelijke relatie hebben gehad. Ze werd later krankzinnig verklaard.

In 1575 trouwde Willem voor de derde keer. Nu was Charlotte van Bourbon de bruid. Hun huwelijk werd gevierd in de Campveerse toren.  In maart 1582 werd een aanslag op de prins gepleegd. Deze mislukte, maar kostte wel Charlotte het leven. Zij bleef Willem verzorgen tijdens zijn herstelproces en week letterlijk geen moment van zijn ziekbed. Daarmee had ze haar eigen gezondheid zodanig ondermijnd dat zij aan uitputting bezweek en in mei 1582 overleed. Samen kregen ze zes kinderen.

Charlotte de Bourbon

 

 

Louise de Coligny

Louise werd in het Franse kasteel Châtillon-sur-Loing, ten zuiden van Parijs, geboren op 23 september 1555. Haar vader was Gaspard de Coligny. Hij was afkomstig uit een belangrijk adellijk Frans geslacht en een vooraanstaand protestant. Gaspard was diep onder de indruk van de leer van Luther en Calvijn met wie hij druk correspondeerde.

 

De Coligny besloot zich in het katholieke Frankrijk in te gaan zetten voor de rechten van de Hugenoten, de aanhangers van het Calvinisme in Frankrijk. Toen overleg niet mocht baten stelde hij zich zelfs op als leider van een hugenotenleger.

Gaspard de Coligny

 

Weeskind en weduwe

Terwijl haar vader met zijn leger door Frankrijk trok, vertrok haar moeder in 1562 naar Orléans. Zij besloot zich in te zetten voor zieken en gewonden in legerhospitalen. Dat hield ze zes jaar vol. In 1568 overleed zij aan tyfus.

Vier jaar later trof het noodlot Louise opnieuw. In 1572, zij was toen 16 jaar, werd ze uitgehuwelijkt aan Charles de Téligny. Hij was een protestantse diplomaat die ruim 20 jaar ouder was.

Enkele maanden later, ontspoorde Frankrijk tijdens de Bartholomeusnacht. De Parijse bloedbruiloft, zoals deze nacht van 23 op 24 augustus ook werd genoemd, was een massale moordpartij op hugenoten  die in Parijs plaatsvond. In de loop van de daaropvolgende maanden verspreidde zich een golf van geweld over heel Frankrijk, waarbij uiteindelijk tussen de 5.000 en 30.000 hugenoten de dood zouden vinden. De schattingen liepen sterk uiteen.

Koningin-moeder Catharina-Medici bekijkt de lichamen van vermoorde hugenoten – Édouard Debat-Ponsan, 1880

 

De man van Louise werd in die nacht om het leven gebracht. Een paar uur later werd haar vader vermoord. Ook Louise was haar leven niet langer zeker. Ze vluchtte daarom naar Zwitserland waar ze in Bern en later in Basel onderdak vond.

Willems aanzoek

In 1576 keerde Louise terug naar Frankrijk. Hier leidde ze een aantal jaren een teruggetrokken leven. Een leven dat totaal veranderde toen Willem van Oranje haar in het voorjaar van 1582 een huwelijksaanzoek deed. De twee hadden elkaar nog nooit gezien. Het is dan ook nog steeds een raadsel waarom zijn oog was gevallen op deze jonge weduwe. In ieder geval stemde Louise toe in het huwelijk.

Huwelijk

Op 8 april van 1582 arriveerde Louise in Vlissingen. Blijkbaar had het stel haast. Slechts vier dagen later werd het huwelijk voltrokken in Antwerpen. Enige dagen later werd het feest dunnetjes overgedaan. Tal van Vlaamse, Hollandse en Zeeuwse edelen werden uitgenodigd in, opnieuw, de Campveerse toren.

De Campveerse Toren

In het land was men niet echt gelukkig met het huwelijk van Willem met de Française. Echt populair was Willem in die periode niet. Dat had alles te maken met het feit dat hij in 1581 had aangedrongen op het aanstellen van de hertog van Anjou als soeverein vorst en heer der Nederlanden. Frans van Anjou was echter niet de gedroomde sterke en betrouwbare leider. Reden voor de bevolking van de Nederlanden om niet bijster enthousiast te zijn over weer een Franse edelvrouw aan het hof.

 

De moord op Willem van Oranje – Prent van Jan Luyken

Moord op Oranje.

Ruim negen maanden na de voltrekking van het huwelijk beviel Louise van een zoon, Frederik Hendrik. Deze zou dikke vrienden worden met zijn oudere halfbroer Maurits. Frederik Hendrik was nauwelijks een half jaar oud toen zijn moeder op 10 juni 1854 getuige was van de moord op Willem in het Prinsenhof in Delft. De moordenaar heette Balthasar Gerards.

 

Louise met haar zoontje Frederik Hendrik treurend bij het portret van haar man – Jan Adam Kruseman

De moordenaar

Gerards was van origine een Fransman. Hij werd geboren in Vuillafand, een dorp vlak bij Besançon in het departement France-Comté. Zij eigenlijke naam was Balthasar Gérard.

Dole was in die periode de hoofdstad van dit departement. Het behoorde tot de bezittingen van de Habsburgers en samen met de Nederlanden maakte het deel uit van de Bourgondische Kring binnen het Heilige Roomse Rijk. In Dole studeerde Gerards rechten en werd later klerk aan de griffie. Willem van Oranje was in die periode enige tijd stadhouder van France-Comté.

Balthasar Gerards

 

 

 

De strijd die tussen katholieken en protestanten, ook in France-Comté hevig woedde liet Gerards niet onberoerd. Hij geloofde heilig in de zaak van de katholieke kerk en was een vurig aanhanger van Filips II van Spanje. De aanleiding tot zijn daad was, dat Gerards, Willem van Oranje zag als een verrader.

 

Wat volgde

Gedurende de jaren van de opstand in de Nederlanden was Willem van Oranje veel te gast in Zeeland. Na zijn dood betrokken Louise en een aantal van Willems kinderen de vertrekken waar ze regelmatig verbleven binnen de Abdij. Louise kreeg de voogdij over zes van de kinderen die Willem eerder had gekregen uit zijn huwelijk met Charlotte de Bourbon.

Een makkelijk leven had ze niet. Ze had regelmatig financiële problemen die pas werden opgelost nadat ze in 1592 een jaargeld kreeg toegekend. Daarna verhuisde naar Den Haag en bekommerde zich voornamelijk om de opvoeding van Frederik Hendrik.

Ze reisde regelmatig naar Frankrijk om steeds weer terug te keren naar Nederland. Na haar laatste vertrek uit Nederland stierf ze op 13 november 1620 eenzaam in Fontainebleau.

Opmerkelijk aan haar leven; het kleine jaar waarin ze met Willem van Oranje getrouwd was, was het enige jaar van haar leven waarin ze niet in rouwkleding was gehuld.

Louise de Coligny vlak voor haar dood – Gravure Johannes de Visscher