Mei wordt ook wel de bloeimaand of de Mariamaand genoemd. Mei is de vijfde maand volgens de Gregoriaanse kalender. De maand telt 31 dagen.

Mei is vermoedelijk zo genoemd naar de Griekse godin Maia. Maar ook de Romeinse vruchtbaarheidsgodin Bona Dea, waarvan het feest in mei werd gevierd kan een rol hebben gespeeld.

De godin Bona Dea

 

Mei valt op het noordelijk halfrond geheel in de lente. Deze laatste maand van de lente wordt veelal in verband gebracht met een heerlijk zacht soort weer. Warm, maar zeker nog niet heet. De dagen worden steeds langer en de natuur staat volop in bloei. Maar de maand mei is veel meer dan bloei en bloesem.

Begin van de zomer

In de Keltische traditie is 1 mei het begin van de zomer. Dit werd gevierd met het Beltanefeest. De Romeinen vierden verschillende voorjaarsfeesten. Aan het begin van de maand vierden zij het bloesemfeest, de Floriale. Dit feest kon meerdere dagen duren.

Op de eerste dag van deze maand vierden zij het feest van de aardgodin Bona Dea, wat de goede godin betekent. Later werd zij met de Griekse godin Maia in verband gebracht. Deze was de oudste en de mooiste van de pleiaden, de zeven dochters van Atlas en Pleione.

De pleiaden door Elihu Vedder -1885

Het Griekse woord Maia betekende oorspronkelijk moeder en later vroedvrouw.

De Romeinen vereerden deze Griekse moedergodin opdat zij de natuur zou laten groeien.

Het moederlijke van de maand mei ging nooit meer verloren. In Italië ontstond in de middeleeuwen het gebruik om deze maand aan Maria te wijden. Zij was de moeder van God.

Later werd mei ook de maand waarin Moederdag wordt gevierd.

 

1mei Dag van de Arbeid

Dag van de arbeid.

Aan het einde van de 19de eeuw was er in de westerse wereld nogal wat onrust. Arbeiders werden mondiger en begonnen eisen te stellen. Een daarvan was de achturige werkdag.

Op 1 mei 1890 werd de eerste internationale Dag van de Arbeid gevierd met grote demonstraties om de eisen kracht bij te zetten. Op veel plaatsen in landen als Frankrijk, Oostenrijk, Hongarije, Italië, Spanje, België, Nederland Noorwegen en Zweden en aan de andere kant van de oceaan in de Verenigde Staten deed men mee. De Britten organiseerden op die eerste zondag in mei een grote bijeenkomst.

In sommige Italiaanse, Spaanse en Franse steden ging het er minder vreedzaam aan toe. Hier gingen de manifestaties gepaard met geweld tegen de politie.

Poster voor de Dag van de Arbeid

 

 

Alleen in de Verenigde Staten had de staking direct succes. Daar kregen timmerlieden in sommige staten de achturige werkdag. In andere staten werd een negenurige werkdag overeengekomen.

Op het tweede Congres van de Internationale in 1891 besloot men om het feest van de arbeiders, later omgedoopt tot de Dag van de Arbeid te verheffen tot jaarlijkse traditie. Op dit congres probeerden Britten en Duitse Marxisten om de dag te verplaatsen naar de eerste zondag van mei.

Er werd een resolutie in stemming gebracht die het echter niet haalde. Vooral de Fransen waren fel tegen een verplaatsing van de dag. Ze zagen het als een overgave. De reden was  een bloedbad in de stad Fourmes in het noorden van Frankrijk. Daarbij traden militairen op tegen ongewapende demonstranten en schoten op de menigte. Tijdens deze zwarte dag voor de Internationale werden tien mensen koelbloedig vermoord.

Manifestaties in Amsterdam

 

 

Meiboom

Ook in de 15de eeuw werd stil gestaan bij de liefde. I mei was de dag die officieus werd uitgeroepen tot het vieren van het feest der liefde. Prinsen en edellieden trokken loofbossen is. Met hun scherpe messen sneden ze mooie takken uit bomen en struiken, die vervolgens werden gebruikt om de huizen van hun geliefde te versieren. Ook was het niet ongebruikelijk om van de gesneden takken, extra aangevuld met bloemen, kransen te vlechten en die te schenken aan hun geliefde.

Natuurlijk zijn deze gebruiken al lang in de vergetelheid geraakt. Behalve de Meiboom. Deze bestaat nog steeds maar de betekenis en uitvoering verschilt over heel Europa.

De boom kan worden aangeboden aan lokale bestuurders,  of, zoals in het oosten van Frankrijk, opgetuigd voor het huis van je liefste. Daarbij werd de casanova geassisteerd door zijn vrienden en de vriendinnen van het meisje waarop het oog is gevallen.

Het opzetten van de Meiboom

 

Het planten van een meiboom (ook wel meij) is daardoor al een oud gebruik geworden dat nog altijd voorkomt in grote delen van Europa.

Het ritueel  van het planten van de meiboom in Nederland vindt nog plaats in sommige gemeenten en gaat vaak gepaard met feestelijkheden en uitingen van liefde voor de gemeente waarin men woont.

De Tweede Wereldoorlog

Mei is ook de dag waarop we stil staan bij het einde van de Tweede Wereldoorlog die in deze maand in 1945 werd beëindigd. We krijgen te maken met herinneringen. De Nationale Dodenherdenking vindt elk jaar plaats op 4 mei. De herdenking begint om 20:00 uur met twee minuten stilte. De landelijke herdenking is op de Dam in Amsterdam en de organisatie is sedert 1988 in handen van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. In Amsterdam worden door tal van hoogwaardigheidsbekleders en voorzitters van comités en stichtingen kransen gelegd. De eerste krans wordt altijd gelegd door het koninklijk paar. Honderden andere kleiner comités organiseren plaatselijk hun eigen herdenking.

Eerste krans wordt gelegd door de koning en de koningine – Foto Nationaal Comite 4 en 5 mei – Jasper Juinen.

Een dag later op 5 mei wordt de bevrijding van de Duitse bezetting gevierd. Bevrijdingsdag is uitgeroepen tot nationale feestdag waarop jaarlijks de capitulatie wordt herdacht. Nederland staat op 5 mei ook stil bij de grote waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten.

 

 

Moederdag

Op de tweede zondag in mei wordt Moederdag gevierd.  In grote delen van de wereld, waaronder Nederland en België, valt Moederdag op de tweede zondag in mei. Maar niet overal. In het bisdom Antwerpen wordt Moederdag sinds 1913 op 15 augustus (Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart, Sainte- Marie of Moederkesdag) gevierd.

Een bloemenkaart voor verre afstanden

 

 

Fêtes de Muguets

De Fransen hebben allemaal vrij op 1 mei. Maar de internationale Dag van de arbeid heeft een lange geschiedenis, die samenhangt met een veel oudere traditie, die van de meiklokjes.

De traditie wil dat je op 1 mei meiklokjes aanbiedt aan je vrienden. Dat komt goed uit, want 1 mei is ook een vrije dag. De meiklokjes, ofwel lelietjes-van-dalen, typische voorjaarsbloemen, worden uitgedeeld om het einde van de winter te vieren en voorspoed te wensen aan de gelukkige ontvanger.

Oude traditie
Het schijnt dat het gebruik teruggaat tot 1561, waarin Charles IX de lelietjes-van-dalen ontvangt als ‘porte-bonheur’. Hij besluit daarop om voortaan elk jaar meiklokjes aan te bieden aan de dames van het hof.
Vanaf het begin van de twintigste eeuw wordt het gebruik gekoppeld aan de eerste mei, dag van de arbeid (ingesteld op 1889). Een lastig detail is dat het oorspronkelijke door general Pétain wordt omgedoopt in de Dag van de Arbeid, maar goed, zo’n vrije dag is altijd meegenomen…

Een andere traditie is die van de ‘Bal des muguets’: jongeren organiseerden bals, waar de ouders niet mochten komen. De meisjes waren in het wit gekleed, de jongemannen droegen een meiklokje op hun kostuum. Daarom wordt het meiklokje ook wel met ‘rencontres amoureuses’ geassocieerd.

Het valt niet altijd mee om de meiklokjes in bloei te hebben op 1 mei, want met te weinig zon lukt het niet en zijn ze onbetaalbaar.

En verder…

Op 11, 12, 13 en 14 mei worden de ijsheiligen herdacht. Dit is de naam die men geeft aan een aantal katholieke heiligen die hun naamdagen hebben op deze data.

Volgens de volksweerkunde zijn dit de laatste dagen in het voorjaar waarop het nog zou kunnen vriezen.

De ijsheiligen zijn: Mamertus (11 mei), Pancratius (12 mei), Servatius (13 mei) en Bonifatius (14 mei).

Mei is dus een maand van feesten, genieten van de aanstormende zomer en voor veel mensen een ideale vakantiemaand.

Stier en Tweelingen

De sterrenbeelden van mei zijn stier en tweelingen.

Wat zeggen tenslotte de weermannen?

Volgens de weermannen is een koude mei een gouden mei;

Onweer in mei maakt de boeren blij;

In mei leggen alle vogels een ei;

De meimaand tot juichmaand uitverkoren heeft nochtans rijm achter de oren.